I GZ 520/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "E." Spółki z o.o. w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 2091/13 w zakresie odmowy zmiany postanowienia w sprawie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "E." Spółki z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. postanowieniem z dnia 7 października 2014 r. o sygn. akt I SA/Wr 2091/13 na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. odmówił "E." Spółce z o.o. w M. (dalej: Spółka) zmiany postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) postanowieniem z dnia 31 lipca 2014 r. o sygn. akt I GZ 223/14 (dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl) oddalił zażalenie Spółki na postanowienie Sądu z dnia 2 czerwca 2014 r. o sygn. akt I SA /Wr 2091/13 o odmowie przyznania prawa pomocy, natomiast w odpowiedzi na kolejne wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, Spółka ponownie zwróciła się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka powołała się na te same okoliczności, które były już przedmiotem oceny zarówno WSA, jak i NSA. Jako nową okoliczność podała wydanie wobec niej kolejnych decyzji wymiarowych oraz nadanie im rygoru natychmiastowej wykonalności. Z treści ponownego wniosku wynika, że Spółka za 2013 r. odnotowała zysk w kwocie 444.147,38 zł. W tym stanie rzeczy Sąd uznał ponowny wniosek za niezasadny, bo Spółka nie wykazała aby jej sytuacja majątkowa pogorszyła się względem wcześniejszych ustaleń. Sąd podkreślił, że Spółka nie przedłożyła żadnych dokumentów na poparcie deklarowanych trudności finansowych, a tylko takie dokumenty, na obecnym etapie sprawy, mogłyby wpłynąć na odmienną ocenę już raz przeanalizowanych okoliczności. WSA i NSA wskazywały w poprzednim postępowaniu na brak należytego udokumentowania sytuacji finansowej Spółki. Mimo to Spółka, ponownie występując o prawo pomocy i powołując się na okoliczność wydania wobec niej decyzji wymiarowych, opatrzonych klauzulą natychmiastowej wykonalności, nie udokumentowała tego faktu. Z uwagi na to oraz okoliczność, że Spółka prowadzi rentowną działalność gospodarczą (za 2013 r. wykazała zysk 444.147,38 zł) WSA odmówił zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 2 czerwca 2014 r. W zażaleniu złożonym do NSA Spółka domagała się zmiany postanowienia Sądu z dnia 7 października 2014 r. poprzez przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych lub uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zarzuciła naruszenie art. 165 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy ujawniły się nowe okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej Spółki, w pełni uzasadniające zmianę poprzedniego postanowienia poprzez przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Kontroli zostało podane postanowienie Sądu z dnia 7 października 2014 r., odmawiające zmiany postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Stosownie do treści prawidłowo powołanego i zastosowanego przez Sąd art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Oznacza to, że zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy. Podkreślić przy tym należy, że mają to być okoliczności relewantne dla rozpatrywanej kwestii, a więc dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. Tymczasem Spółka we wniosku nie powołała żadnych zmienionych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. To, że skarżąca inaczej oceniła swoją sytuację niż sąd administracyjny rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie stanowi przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia wydanego w tym zakresie. Instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. nie służy do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz do umożliwienia zmiany postanowień niekończących sprawy (w tym postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy) w przypadku, gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. W przypadku braku wykazania, że okoliczności sprawy uległy zmianie art. 165 p.p.s.a. nie znajduje zastosowania, a zatem brak jest przesłanek do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Wydanie wobec skarżącej Spółki kolejnych decyzji wymiarowych i opatrzenie ich klauzulą natychmiastowej wykonalności nie zmienia zasadniczej okoliczności, że Spółka jest w stanie ponieść koszty sądowe w tej sprawie, o czym przede wszystkim przesądza fakt, jak trafnie podkreślił Sąd I instancji, prowadzenia przez nią rentownej działalności gospodarczej, która przynosi zyski. Ponadto Spółka nie wykazała, by wykonanie tych decyzji uniemożliwiło jej opłacenie kosztów sądowych. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.