I FSK 613/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, , , po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "G." sp. z o.o. z/s w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 października 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1983/13 odrzucającego skargę w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. z/s w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 20 sierpnia 2013 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2010 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna G. sp. z o.o. z/s w W. dotyczy postanowienia z dnia 20 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1983/13, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "Ppsa", odrzucił skargę G. sp. z o.o. z/s w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 20 sierpnia 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, marzec-grudzień 2010 r. Wskazując na motywy odrzucenia skargi Sąd pierwszej instancji podał, że w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, który na mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 kwietnia 2014 r. nie został uwzględniony. Po uprawomocnieniu się powyższego orzeczenia Sąd ponownie wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Zarządzenie w tym przedmiocie skarżąca odebrała w dniu 5 czerwca 2014 r. Nie uiściła jednak wpisu w zakreślonym dla tej czynności terminie. Sąd wskazał, że po otrzymaniu ponownego wezwania do uiszczenia wpisu skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten, zdaniem Sądu, nie przerwał jednak biegu terminu do uiszczenia wpisu, którego upływ stanowił podstawę faktyczną do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 Ppsa. W złożonej skardze kasacyjnej G. sp. z o.o. z/s w W., działająca za pośrednictwem pełnomocnika – doradcy podatkowego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jako podstawę kasacyjną skarżąca powołała naruszenie prawa procesowego poprzez błędne rozpoznanie stanu faktycznego (co do terminu uiszczenia wpisu od skargi), mające wpływ na wydane orzeczenie. W uzasadnieniu skarżąca nawiązała do treści art. 230 § 1-3 Ppsa i wskazała, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy przy zaistniałych nowych okolicznościach powinno skutkować jego uprzednim rozpoznaniem. Uwzględnienie wniosku skutkowałoby bowiem uznaniem wpisu od skargi za nienależny. Skarżąca dodała, że w ponownym wezwaniu nie została pouczona o odrzuceniu skargi w przypadku nieuiszczenia wpisu. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie udzielono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Na wstępie należy podkreślić, że istota kontroli instancyjnej orzeczeń sądów administracyjnych pierwszej instancji w ramach postępowania kasacyjnego opiera się na ocenie zasadności stawianych zarzutów kasacyjnych. Formułowanie tychże zarzutów polega natomiast na wskazaniu konkretnych przepisów prawa, których naruszenia dopuścił się wojewódzki sąd administracyjny. Jest to o tyle istotne, że brak podstaw kasacyjnych w zasadzie uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu weryfikację zaskarżonego orzeczenia. Kontrola legalności wyroków i postanowień kończących postępowanie w sprawie sądów pierwszej instancji prowadzona jest bowiem w granicach podstaw kasacyjnych, którymi tut. Sąd jest związany na podstawie art. 183 § 1 Ppsa. W niniejszej sprawie w petitum skargi kasacyjnej skarżąca nie sformułowała prawidłowo ani jednego zarzutu kasacyjnego. Uczyniła to dopiero w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazując okoliczności, które w jej ocenie wykluczały możliwość odrzucenia wniesionej skargi. Co istotne, powołała również art. 220 § 3 Ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny mógł zatem ocenić, czy powyższy przepis został w niniejszej sprawie prawidłowo zastosowany. Zgodnie z art. 220 § 3 Ppsa skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Kwesta przyznania prawa pomocy stanowi zatem dla zastosowania powołanego przepisu zagadnienie o charakterze prejudycjalnym. Zwolnienie z kosztów sądowych lub chociażby z obowiązku uiszczenia wpisu będącego przedmiotem wezwania powoduje bowiem, że wpis nie jest już należny, a więc jego nieuiszczenie nie skutkuje odrzuceniem wymienionego środka zaskarżenia. Z tego też powodu przyjmuje się, że bieg terminu do uiszczenia wpisu ulega przerwaniu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie, postanowienie referendarza z dnia 14 kwietnia 2014 r., wobec niewniesienia sprzeciwu, stało się prawomocne. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji, stosownie do art. 220 § 1 Ppsa, ponownie wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności. Skarżąca jednak w wyznaczonym przez Sąd terminie skargi nie opłaciła. Zamiast tego wystąpiła z kolejnym wnioskiem o udzielenie prawa pomocy. Wbrew poglądowi skarżącej, bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje jednak przerwany jeżeli strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Od obowiązku tego nie zwalnia ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 Ppsa. Bez znaczenia w tym przypadku pozostaje kwestia zmiany okoliczności wskazanych w tym piśmie, które mogą uzasadnić zmianę lub uchylenie wcześniejszego postanowienia w tym przedmiocie. Należy zatem w konsekwencji uznać, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym przez sąd do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia w stosunku do toczącego się postępowania. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, bez względu na zmianę jego treści oraz zakresu żądania w stosunku do wniosku pierwotnego, nie wpływa również na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Dopiero wydanie przez sąd prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie udzielenia stronie prawa pomocy, skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia. Odmienne działanie sądu mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy, co niewątpliwie da się zauważyć również w rozpoznawanej sprawie, skutkując nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania. Dodać należy ponadto, że wbrew twierdzeniom skarżącej, ponowne wezwanie do uiszczenia wpisu zawierało rygor odrzucenia skargi w przypadku nieuiszczenia wpisu. Sąd doręczył jej bowiem zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 grudnia 2013 r., które taką informację zawierało. Z tych też powodów Sąd pierwszej instancji miał prawo skargę odrzucić na podstawie art. 220 § 3 Ppsa, co z kolei czyniło stawiane przez skarżącą zarzuty nieusprawiedliwionymi. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, uznając za niezasadne zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej, działając na podstawie art. 184 Ppsa, orzekł jak w sentencji.