II FZ 141/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia F. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 70/14 w sprawie ze skargi F. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 18 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 70/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił F. K. (dalej "podatnik", "skarżący") przyznania prawa pomocy. Sąd wskazał, że w terminie do wykonania wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Żądanie to motywował złą sytuacją materialną, niską emeryturą i wysokimi kosztami leczenia. Oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, utrzymują się z jej emerytury w wysokości 800 zł netto, a jedynym składnikiem ich majątku jest nieruchomość rolna o powierzchni 600 m². W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku, podatnik zmienił deklarowaną wysokość świadczenia rentowego swej małżonki na 1.300 zł. Z uwagi na powyższe referendarz sądowy odmówił podatnikowi przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wskazując, że poznanie sytuacji w jakiej skarżący się znajduje, nie było możliwe gdyż podatnik nie przedstawił jakiegokolwiek dokumentu źródłowego, a złożone oświadczenia nie są spójne i rzetelne. Skarżący wniósł sprzeciw, w którym zażądał zmiany tego postanowienia, zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanki wynikającej z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Co z kolei nie pozwala na stwierdzenie aby skarżący spełniał przesłanki przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Decydująca przy tym była postawa skarżącego, który swą sytuację przedstawił w sposób uniemożliwiający wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że w niniejszej sprawie skarżący występował już o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie. W dniu 19 maja 2014 r., WSA w Gliwicach odmówił jednak uwzględnienia tego żądania, a zażalenie wniesione od tego orzeczenia NSA oddalił postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1160/14. W zażaleniu wniesionym na powyższe rozstrzygnięcie, pełnomocnik skarżącego, wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. W tym celu strona powinna złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o swoim stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Jednakże, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie powyższego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Powołane we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, przy czym, to do Sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, zgodził się z sądem pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanki pozwalającej na udzielenie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postępowanie skarżącego uniemożliwiło wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Należy podzielić zdanie sądu pierwszej instancji, który ocenił, że przedstawiony przez skarżącego materiał zawierał luki i był niespójny. Nie ulega wątpliwości, że dla oceny zdolności płatniczych wnioskodawcy przesądzające znaczenie ma poznanie, a następnie zestawienie wpływów i kosztów w jego gospodarstwie domowym. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący w ogóle nie zaprezentował dokumentów źródłowych, a w kwestii otrzymywanych świadczeń emerytalnych złożył oświadczenia, które jedynie pogłębiały rozbieżności. Podkreślić należy, że to w interesie strony, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy leży przedstawienie wszystkich okoliczności uzasadniających jej trudną sytuację materialną, a w razie konieczności – potwierdzenie ich stosownymi dowodami. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.