I SA/Wa 2414/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...]sierpnia 2013 r, nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] umarzającą postępowanie z wniosku J. S. jako bezprzedmiotowe stwierdzając , iż sprawa ta mieści się w granicach sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Rolnictwa z dnia [...]maja 1953 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że niedopuszczalne jest ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym oraz dotycząca tego samego stanu prawnego została wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona ani zmieniona w sposób prawem przewidziany. Ostatecznym orzeczeniem z dnia [...]maja 1953 r. nr [...]. Minister Rolnictwa uchylił decyzję Resortu Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...]listopada 1944 r. w sprawie wyłączenia z parcelacji gospodarstw rolnych [...], należących do J. N. i M. M. oraz na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej uznał, iż [...] o pow. [...]ha własność M. M. oraz nieruchomość [...] o pow. [...] ha własność J. M. - łącznie z pozostałą częścią nieruchomości [...] o pow. [...] ha podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z akt sprawy wynika , że część przedmiotowej nieruchomości, objęta żądaniem wnioskodawcy wchodziła w skład nieruchomości, w stosunku do której Minister Rolnictwa wydał ostateczne orzeczenie z dnia [...] maja 1953 r. Wobec powyższego zachodzi tożsamość sprawy administracyjnej, która została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Minister wskazał również, że w prowadzonym postępowaniu nie oceniano decyzji Ministra Rolnictwa z dnia [...] maja 1953 r. pod kątem jej zgodność z prawem, gdyż taka kontrola może nastąpić w nadzwyczajnych trybach weryfikacji decyzji przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego w odrębnym postępowaniu. Skargę na powyższą decyzję wniósł J. S.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 138 par. 1 pkt 1 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie prowadzące do utrzymania w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. , 2) art. 105 kpa poprzez jego błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie bezprzedmiotowości rozpatrywanej sprawy prowadzącej do jej umorzenia , 3) naruszenie art. 104 par. 2 kpa poprzez brak rozpoznania sprawy co do istoty , 4) naruszenie art. 12 kpa poprzez rozpoznawanie sprawy nie wymagającej zbierania nowych dowodów przez okres ponad dwóch lat. W konkluzji skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył, co następuje. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do oceny, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 powyższej ustawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lica 2011 r., umarzającą jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a postępowanie w sprawie o stwierdzenie, iż nieruchomość, wchodząca w skład byłego majątku ziemskiego pn. [...] , stanowiąca obecnie działki oznaczone nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha – nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, ulega umorzeniu. Jedyną przesłanką takiego rozstrzygnięcia jest zaś bezprzedmiotowość tego postępowania. W doktrynie przyjmuje się w związku z tym, iż zachodzi ona wtedy, gdy "brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty" (vide: B. Adamiak, J. Borkowski - "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" -wyd. C. H. Beck, W-wa 1996 r., str. 462). Innymi słowy, bezprzedmiotowość postępowania oznacza powstanie sytuacji, w której sprawa administracyjna przestaje istnieć. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy przypomnieć należy, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem J. S. (następcy prawnego byłych właścicieli nieruchomości) o wydanie decyzji w trybie ww. art. 2 ust. 1 lit. e) o niepodpadanie pod działanie dekretu o reformie rolnej ww. działek. W aktach administracyjnych znajduje się orzeczenie z dnia [...]maja 1953 r. nr [...]. Ministra Rolnictwa, który uchylił decyzję Resortu Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...]listopada 1944 r. w sprawie wyłączenia z parcelacji gospodarstw rolnych [...], którym jednocześnie orzeczono, że nieruchomość oznaczona [...] o pow. [...]ha stanowiąca własność M. M. oraz nieruchomość [...] ha własność J. N. łącznie z pozostałą częścią nieruchomości [...] ha podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Nie ulega zatem wątpliwości, że obecnie rozpoznawany wniosek był już raz przedmiotem postępowania administracyjnego, zakończonego ostatecznym rozstrzygnięciem. W konsekwencji tego organy rozstrzygając przedmiotowy wniosek w sposób niewątpliwy miały podstawy do uznania, iż postępowanie wszczęte na wniosek J. S. jest bezprzedmiotowe. Fakt wcześniejszego rozstrzygnięcia tego wniosku jest bowiem okolicznością tego rodzaju, że przedmiotowa sprawa w tym zakresie przestała istnieć, w związku z czym organy te nie miały podstaw do jej powtórnego merytorycznego rozpatrywania. Tak więc stwierdzić należy, że dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym takiego rozstrzygnięcia, otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Na powyższe uwarunkowania organy, w tym zwłaszcza Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, prawidłowo zwróciły uwagę dochodząc zarazem do trafnych, znajdujących umocowanie w obowiązujących przepisach prawa, wniosków. Stanowiska tego nie mogą zatem zmienić argumenty skargi, wskazujące na brak tożsamości podmiotowej, przedmiotowej i prawnej sprawy wszczętej wnioskiem J. S. ze sprawą zakończoną orzeczeniem Ministra Rolnictwa z dnia [...] maja 1953 r. Taka tożsamość – zdaniem sądu – niewątpliwie występuje. Osoba, która wystąpiła z wnioskiem jest spadkobiercą i swoje uprawnienia wywodzi w prostej linii od właściciela przejętego majątku J. N.. Tym samym należy przyjąć, że zaistniała tożsamość podmiotowa, uniemożliwiająca ponowne prowadzenie sprawy. Przyjęcie odmiennej wykładni powodowałoby sytuację, że każdy kolejny następca prawny właściciela byłby legitymowany do występowania w trybie § 5 rozporządzenia Ministra rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z dia 29 marca 1945 r.). Ponadto wystąpiła też tożsamość przedmiotowa, gdyż J. S. wystąpił w trybie par. 5 ww. rozporządzenia o wydanie decyzji w trybie ww. art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej o niepodpadanie pod działanie dekretu o reformie rolnej ww. działek, które wchodziły w skład dawnego majątku pn. [...]. W aktach administracyjnych znajduje się orzeczenie z dnia [...]maja 1953 r. nr [...]. Ministra Rolnictwa, który uchylił decyzję Resortu Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1944 r. w sprawie wyłączenia z parcelacji gospodarstw rolnych [...], którym orzeczono, że nieruchomość oznaczona [...]o pow. [...] ha stanowiąca własność M. M. oraz nieruchomość [...] o pow, [...] ha własność J. N. łącznie z pozostałą częścią nieruchomości [...] o pow. [...] ha podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W końcu występuje tez tożsamość podstawy prawnej, gdyż podstawą orzekania przez Ministra Rolnictwa w decyzji z dnia [...] maja 1953 r, był właśnie powołany we wniosku J. S. art. 2 ust. 1 lit e dekretu . Inną natomiast jest kwestią, czy owo orzeczenie z dnia [...] maja 1953 r. jest obarczone wadą rażącego naruszenia prawa, ewentualnie zaistniały podstawy wznowieniowe. W tym celu jednak wszczyna się postępowania nadzwyczajne, nie zaś po raz drugi zwykłe. Trafnie zatem organ uznał, że niedopuszczalne byłoby orzekanie po raz wtóry w tej samej sprawie. Nie mają znaczenia wywody zawarte w skardze odnośnie wadliwości postępowania przeprowadzonego w latach 50, a zakończonego wydaniem orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] maja 1953 r., w sytuacji gdy niemożliwie jest ponowne merytoryczne procesowanie w sprawie. W tym stanie rzeczy nie dopatrzono się ani w materiałach sprawy, ani tym bardziej we wskazanej wyżej argumentacji skarżącego podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja narusza prawo i to w takim stopniu, że mogłoby to mieć wpływ na wynik sprawy. Kierując się zatem przedstawionymi wyżej względami Sąd, na mocy art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.