I OSK 2926/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska Sędzia NSA del. Janusz Furmanek Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Adminstracyjnego w Szczecinie z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 1153/13 w sprawie ze skargi A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z 23 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 1153/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z [...] sierpnia 2013 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy B. z [...] lipca 2013 r. nr [...]. Decyzjami tymi odmówiono przyznania A. G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną – E. G.. Odmawiając przyznania świadczenia organy wskazały, iż trwała niezdolność do samodzielnej egzystencji istnieje u E. G., urodzonej 30 października 1969 r., od listopada 1994 r., zatem nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyżej nie później niż do ukończenia 25 roku życia, a wobec tego nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.). A. G. zarzucił, że rozstrzygnięcie zostało oparte o przepisy art. 17 ust.1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który jest niezgodny z Konstytucją RP w zakresie w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, którego niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 lat lub po ukończeniu 25 lat, w przypadku osób kontynuujących naukę. W postępowaniu sądowoadministracyjnym A. G., pismem z 19 grudnia 2013 r., zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie o zawieszenie postępowania z urzędu z uwagi na to, iż przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła sprawa zgodności z Konstytucją art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny postępowania nie zawiesił, a w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że zawieszenie postępowania, zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), może nastąpić, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania toczącego się m.in. przed Trybunałem Konstytucyjnym, jednak mając na uwadze celowość, sprawiedliwość, ekonomikę procesową, a także konieczności rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki brak było podstaw do zawieszenia postępowania, bowiem w razie stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu, istnieje podstawa do wznowienia postępowania. Oddalenie skargi Wojewódzki Sąd uzasadnił tym, że w myśl ww. art. 17 ust. 1b, który był podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, świadczenie przysługuje, jeżeli niepełnosprawność powstała do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, nie później niż do ukończenia 25 roku życia, a w sprawie niesporne jest, że przesłanek tych żona skarżącego nie spełnia, zatem odmowa nie narusza prawa. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. G., reprezentowany przez adwokata z urzędu, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Skarga kasacyjna oparta została o podstawie z art. 174 pkt 2 ustaw z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), a wyrokowi zarzucono naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania, pomimo że rozstrzygnięcie sprawy zależało od wyniku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Postępowanie ze skargi kasacyjnej zostało zawieszone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 1 lipca 2014 r. I OSK 1448/14, a po wydaniu przez Trybunał wyroku z 21 października 2014 r., podjęte, postanowieniem z 4 listopada 2014 r. I OSK 1448/14. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna stawia zarzut naruszenia tylko jednego przepisu postępowania, tj. art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej "p.p.s.a.". Stanowi on, że Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Ustawa zatem w przepisie tym nie nakazuje obligatoryjnego zawieszenia postępowania, jak to ma miejsce w przypadku zaistnienia sytuacji wskazanych w art. 124 § 1 p.p.s.a., ale pozostawia Sądowi ocenę co do zasadności zawieszenia postępowania. W sprawie niniejszej jej rozstrzygnięcie zależało od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym, bowiem dokonywał on oceny zgodności z prawem art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.), dalej "ustawa", a ten przepis stanowi podstawę rozstrzygnięcia organów i to niekorzystnego dla skarżącego. W takiej sytuacji Wojewódzki Sąd miał podstawę do zawieszenia postępowania właśnie z tego względu, iż gdyby Trybunał, uznając niekonstytucyjność przepisu, uchylił jego moc obowiązującą, skarżący nie byłby zmuszony do wszczynania nowego postępowania. Celowość i ekonomika procesowa uzasadniały zatem zawieszenie postępowania. Można by więc mówić o naruszeniu przez Wojewódzki Sąd art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., bowiem Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 stwierdził niezgodność art. 17 ust. 1b ustawy z art. 32 ust. 1 Konstytucją. Należy mieć jednak na uwadze art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Z przepisu tego, wskazującego podstawę skargi kasacyjnej, wynika, że zaskarżony wyrok może być uchylony, jeżeli naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie jednak taka sytuacja nie miała miejsca. Wyżej wymienionym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją art. 17 ust. 1b, ale w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Zauważył jednak wyraźnie, że "skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie »prawa« do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który – biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii – powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki". Wyrok ten zatem, choć orzekł o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy nie zmienił sytuacji prawnej skarżącego, musi on bowiem czekać na rozwiązania ustawowe. Niezawieszenie zatem przez Wojewódzki Sąd postępowania nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Wobec powyższego orzeczono jak sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. O wynagrodzeniu adwokata ustanowionego z urzędu za udzielenie pomocy prawnej orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie.