II SA/Po 492/12

Dnia 04 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant St.sekr.sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 października 2012 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę R. J. został zwolniony ze Służby Więziennej w związku z upływem 12- miesięcznego okresu zawieszenia w czynnościach służbowych. Decyzja ta została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Po 34/11, Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd wskazał, iż organy wadliwie uznały, że dopuszczalne było rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o przepis art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, obowiązującej od 13 sierpnia 2010 r., poprzez uznanie, iż 12-miesięczny okres zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych mógł być liczony od 2004 r. W ocenie Sądu w przepisach przejściowych nowej ustawy o Służbie Więziennej nie uregulowano jednoznacznie sytuacji funkcjonariusza zawieszonego w czynnościach służbowych. Wprawdzie przepis art. 268 ustawy przewiduje, że sprawy ze stosunku służbowego określone w art. 217 ust. 2 (w tym zawieszanie w czynnościach służbowych), prowadzone na podstawie poprzedniej ustawy, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy są prowadzone na podstawie ustawy z 2010 r., jednakże z przepisu tego nie wynika, czy obejmuje on również sytuacje funkcjonariuszy zawieszonych w czynnościach służbowych na gruncie uprzednio obowiązujących przepisów. W konsekwencji organy orzekające winny były uznać, że fakultatywne zwolnienie skarżącego jest możliwe dopiero po upływie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, a więc po 13 sierpnia 2011 r. Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor Zakładu Karnego poinformował skarżącego o toczącym się postępowaniu w przedmiocie zwolnienia ze służby, a następnie decyzją z dnia 28 września 2011 r., na podstawie art. 105 § 1 kpa w związku z art. 96 ust. 1 pkt. 7 ustawy o Służbie Więziennej orzekł o umorzeniu postępowania w przedmiocie zwolnienia R. J. ze służby więziennej. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia, przy ponownym rozstrzyganiu sprawy stwierdzono brak podstaw do dalszego prowadzenia postępowania w sprawie zwolnienia ze służby. Organ wskazał, że obecnie istnieją podstawy do zastosowania przepisu art. 221 ust. 1 pkt. 4 ustawy o Służbie Więziennej /Dz. U.nr 79, poz.523, z póż. Zm. / w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego. Wyrokiem z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie Sygn II SA/PO 12/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę R. J. na powyższą decyzję. W związku z powyższymi wyrokami sądowymi Dyrektor Zakładu Karnego pismem z dnia 17 stycznia 2012 r. powołując się na art. 61 § 4 kpa w zw. z art. 221ust.1 pkt.4 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o służbie więziennej / Dz. U. nr 79 poz.523 / powiadomił R. J., że zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego i zawiadomił, że dokumenty określone w art. 39ust.2 ustawy o służbie więziennej można składać w terminie 14 dni o doręczenia zawiadomienia. Po otrzymaniu powyższego pisma R. J. w zakreślonym terminie przedłożył wymagane dokumenty. Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] podając w podstawie prawnej art. 105 §1 kpa w zw. z art. 222 ust.5, art. 221 ust.1pkt.4, art. 38 pkt.5, art.39 ust.4 pkt.3 ustawy z 10 kwietnia 2010 r. o służbie więziennej / Dz. U. nr 79 poz.523 / Dyrektor Zakładu Karnego umorzył postępowanie w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor przedstawił dotychczasowy tok postępowania i zapadłe wyroki w sprawie R. J. Wskazał także ,że rozpoznając sprawę w przedmiocie ponownego zatrudnienia R. J. ustalił na podstawie wywiadu iż w Sądzie Okręgowym w Zielonej Górze pod sygn VII Ka 608/11 toczy się postępowanie karne o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego przeciwko R. J. Przedstawiając motywy prawne podjętej decyzji Dyrektor podał ,że zgodnie z art. 221 ust.1 pkt.4 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o służbie więziennej uchylenie lub stwierdzenie nieważności podstaw prawnych ostatecznej decyzji o zwolnieniu ze służby w Służbie Więziennej – stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego. Do prowadzonego postępowania stosuje się odpowiednio art. 38 i art.39 cyt. Ustawy. Zgodnie z art. 38 pkt.5 ustawy o służbie więziennej w służbie więziennej może pełnić służbę osoba, która nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, albo wobec której nie został wydany prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne o takie przestępstwo, a także nie toczy się przeciwko niej postępowanie karne o takie przestępstwo. Natomiast z przepisu art. 39 ust.4 pkt.3 ustawy wynika, że kierownik jednostki organizacyjnej odmawia poddania kandydata postępowaniu kwalifikacyjnemu albo przerywa to postępowanie w przypadku nie spełnienia wymagań określonych w art. 38. Konsekwencją negatywnego zakończenia postępowania w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego jest wydanie decyzji o umorzeniu tego postępowania co wynika z art. 222 ust.5 ustawy o służbie więziennej. Z uwagi na fakt, że R. J. nie spełnia wymagań określonych w art. 38 ust. 5 ustawy postępowanie kwalifikacyjne zostało przerwane na podstawie art. 39 ust.4 pkt.3 cyt. ustawy oraz umorzono postępowanie w oparciu o art. 222 ust.5 ustawy o służbie więziennej i art. 105 kodeksu postępowania administracyjnego. Odwołanie od decyzji złożył R. J. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i wydania aktu mianowania, o którym mowa w art. 42 ustawy o służbie więziennej. W ocenie odwołującego uchylenie decyzji o zwolnieniu ze służby winno skutkować obligatoryjnym przywróceniem do służby i w tym stanie faktycznym nie ma podstaw do stosowania art. 221 ust.1pkt.4 ustawy o służbie więziennej oraz ,że brak podstaw do wszczynania i umarzania postępowania kwalifikacyjnego. Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania zgodnie z ustaleniami organu pierwszej instancji. Odnosząc się natomiast do poglądu odwołującego, że po uchyleniu decyzji o zwolnieniu ze służby winien być obligatoryjnie przywrócony do służby wskazano, że odzwierciedla on przepisy poprzedniej ustawy o służbie więziennej z dnia 26 kwietnia 1996 r. /Dz. U. z 2002 r. nr 207, poz.1761/ Sytuację przywrócenia do służby na gruncie poprzedniej ustawy regulował przepis art. 45 i następne. Ten akt prawny został uchylony przez art. 273 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o służbie więziennej /Dz. U. 79 poz. 523/ . Na podstawie art. 268 obecnie obowiązującej ustawy sprawy nie zakończone przed dniem wejścia w życie tejże ustawy prowadzi się na podstawie nowej ustawy. Obowiązująca ustawa odmiennie reguluje sprawy uchylenia decyzji o zwolnieniu ze służby. Ani art. 221, ani art. 224 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. nie wskazują na przywrócenie do służby, a co najwyżej ( art. 221 ) na podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego. W ocenie organu odwoławczego prawidłowo zastosowano i przeprowadzono postępowanie kwalifikacyjne. Zawarty w odwołaniu wniosek o wydanie aktu mianowania, wskazanie stanowiska służbowego i daty rozpoczęcia służby nie pozostaje w związku z toczącym się postępowaniem w przedmiocie ponownego nawiązania stosunku służbowego, a nie przywrócenia do służby. W końcowych motywach uzasadnienia podano ,że postępowanie przed organem pierwszej instancji oparte jest o racjonalne przesłanki , zgodne z interesem służby i ma podstawę prawną w obecnie obowiązujących przepisach. Powyższa decyzja jest przedmiotem procedowania aktualnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym ponieważ została zaskarżona przez R. J. Skarżący zarzucił naruszenie art. 221 ust.1 pkt.4, art. 225 ust 5 i art. 38 i 39 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. poprzez ich zastosowanie , a w ocenie skarżącego przepisy te nie mają zastosowania w sprawie oraz naruszenie przepisu art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie zebranie przez organ w sposób wszechstronny materiału dowodowego. We wnioskach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej jak i poprzedzającej decyzji Dyrektora Zakładu Karnego. W ocenie skarżącego nadal pozostaje on w służbie, więc nie podlega procedurze ponownego nawiązania stosunku służbowego określonego w art. 38 do 39 ustawy o służbie więziennej. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoja dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr153 poz.1269 ze zm .) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 poz.270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę bada legalność zaskarżonej decyzji tzn. bada czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia w postępowaniu administracyjnym przepisów prawa materialnego i procesowego, jeśli mogły mieć wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne jest trzecim kolejnym zainicjowanym przez skarżącego. Najwcześniejszą decyzją administracyjną skarżoną przez R. J. była decyzja personalna nr [...] z dnia [...] września 2004 r. w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych. Była ona wydana na podstawie ustawy z 26 kwietnia 1996 r. o służbie więziennej /Dz. U. z 2002 nr 207, poz. 1761/ Ta regulacja prawna została uchylona w całości przez ustawę z 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej /Dz. U. z 2010 nr 79 poz. 523/, która weszła w życie z dniem 13 sierpnia 2010 r. Zgodnie z art. 268 ust. 1. Sprawy ze stosunku służbowego określone w art. 217 ust. 2, prowadzone na podstawie ustawy, o której mowa w art. 273, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy są prowadzone na podstawie niniejszej ustawy. Zgodnie z ust.2 art. 217 przez sprawy ze stosunku służbowego należy rozumieć: nawiązanie stosunku służbowego, powoływanie oraz mianowanie funkcjonariuszy na stanowiska służbowe, przenoszenie, odwoływanie i zwalnianie ze stanowisk służbowych, nadawanie stopni Służby Więziennej, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, stwierdzanie wygaśnięcia stosunku służbowego, ustalanie uposażenia, przyznawanie świadczeń pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy. Powyższe przepisy przesądzają co do tego ,że organy załatwiając sprawę skarżącego musiały orzekać w oparciu o aktualnie obowiązującą ustawę z 9 kwietnia 2010 r. Obowiązujące przepisy ustawy z 9 kwietnia 2010 r. nie przewidują instytucji przywrócenia do służby na skutek uchylenia wyrokiem sądu decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza, brak jest też analogicznych do poprzedniej ustawy przepisów o zgłoszeniu gotowości do służby. Tryb postępowania w sytuacji uchylenia decyzji o zwolnieniu ze służby regulują aktualnie przepisy art. 221 – 224 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. Likwidacja instytucji przywrócenia do służby i zastąpienie ją instytucją ponownego nawiązania stosunku służbowego /bądź stwierdzeniem wygaśnięcia stosunku służbowego/ była celowym działaniem ustawodawcy. W uzasadnieniu do projektu ustawy z 9 kwietnia 2010 r. zapisano ,że wprowadzono nową instytucji polegającej na ponownym nawiązaniu stosunku służbowego z funkcjonariuszem wobec którego uchylono podstawy uprzedniego ustania stosunku służbowego W ocenie ustawodawcy takie rozwiązanie pozwoli na wyeliminowanie niedoskonałości obecnie obowiązujących przepisów tj. ustawy z 26 kwietnia 1996 r. Wielokrotnie bowiem zdarzało się , że w wyniku uchylenia decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, był on przywracany do służby mimo, że w międzyczasie nastąpiły zdarzenia, które pozbawiały go przymiotu funkcjonariusza. Nie ma zatem racji skarżący, że w dalszym ciągu pozostaje w stosunku służbowym. Dopiero pozytywne zakończenie postępowania w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego stanowiłoby podstawę do wydania aktu mianowania. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu pierwszej instancji pomimo podjęcia procedury związanej z ponownym nawiązaniem stosunku służbowego skarżący tej procedury pomyślnie nie przeszedł. Prawidłowo organ wskazał na przepis art. 38 ust.5 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. Zgodnie z tym przepisem w służbie więziennej może pełnić służbę osoba, która nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne lub umyślne przestępstwo skarbowe albo wobec której nie został wydany prawomocny wyrok umarzający postępowanie karne o takie przestępstwo, także nie toczy się przeciwko niej postępowanie karne o takie przestępstw. Zarzut naruszenia tego przepisu poprzez jego zastosowanie jest więc chybiony .Zgodnie bowiem z art. 221 ust.1 pkt.4 ustawy pragmatycznej uchylenie prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, także uchylenie lub stwierdzenie nieważności podstaw prawnych ostatecznej decyzji o zwolnieniu ze Służby Więziennej – stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego. Do prowadzonego postępowania stosuje się odpowiednio przepisy art. 38 i art. 39.. Jak wskazano powyżej w uzasadnieniu wobec skarżącego mają zastosowanie przepisy ustawy z 9 kwietnia 2010 r. , które kwestię procedury po uchyleniu decyzji o zwolnieniu regulują w sposób całkowicie odmienny. Reasumując w toku ponownego rozpoznawania sprawy organy zastosowały właściwe przepisy prawa procesowego oraz prawidłowe przepisy prawa materialnego co sprawia ,że skarga na decyzję podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.