I GSK 996/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-01-21
Skład orzekający: Cezary Pryca, Dariusz Dudra, Stefan Kowalczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy dotyczące określenia zobowiązania w podatku akcyzowym od wewnątrzwspólnotowego nabycia różnych samochodów osobowych, a następnie czy prawidłowo sporządził uzasadnienie wyroku oddalającego skargi w tych sprawach?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznając za zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 111 § 2 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie wykazał w uzasadnieniu, w sposób wystarczający, stanu faktycznego każdej z połączonych spraw, co uniemożliwiło kontrolę instancyjną. Choć połączenie spraw było dopuszczalne ze względu na wspólnego skarżącego i organ oraz podobną materię, uzasadnienie wyroku powinno szczegółowo przedstawić stan faktyczny każdej z odrębnych spraw, a nie traktować je jako niemal identyczne.Stan faktyczny
Skarżący złożył skargi na decyzje Dyrektora Izby Celnej utrzymujące w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego określające zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia sześciu różnych samochodów osobowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny połączył sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, a następnie oddalił skargi. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 1763/13 w sprawie ze skarg R. P. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] września 2013 r. nr: [...] [...] [...] [...] [...] [...] w przedmiocie podatku akcyzowego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K.
I GSK 996/14
U Z A S A D N I E N I E
Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi R. P. (dalej: Skarżący) na następujące decyzje Dyrektora Izby Celnej w K. (dalej: DIC) z dnia [...] września 2013 r.: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] utrzymujące w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego w N. z dnia [...] czerwca 2013r., nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] wydane w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym, z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych Volvo XC90,Toyota Land Cruiser, Audi Q5,.Volvo V70, Land Rover Range Rover Vogue, Land Rover Range Rover Sport.
Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że:
Decyzjami z dnia [...] czerwca 2013r. Naczelnik Urzędu Celnego w N. działając w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t.j. Dz. U. z 2011 r., nr 108, poz. 626 ze zm., dalej u.p.a.), określił Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów osobowych: Toyota Land Cruiser, Audi Q5,.Volvo V70, Land Rover Range Rover Vogue, Land Rover Range Rover Sport.
Natomiast wydaną w tym samym dniu decyzją w oparciu o przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 2004 roku o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 29, poz. 257 ze zm., dalej u.p.a. z 2004r.) określił Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego marki Volvo XC90
Organ uznał, że w świetle klasyfikacji Scalonej Nomenklatury (CN) wymienione pojazdy są samochodami klasyfikowanym do pozycji CN 8703 - pojazdy samochodowe i inne pojazdy mechaniczne przeznaczone zasadniczo do przewozu osób (inne niż te objęte pozycją 8702), włącznie z samochodami osobowo-towarowymi (kombi) oraz samochodami wyścigowymi.
W ocenie organu, wygląd i elementy objętych postępowaniem samochodów, stwierdzone i ocenione podczas oględzin pojazdów oraz informacje uzyskane od importerów samochodów, pozwalają na przyjęcie, że pojazdy te spełniają cechy samochodów zasadniczo przeznaczonych do przewozu osób i należy je zaklasyfikować do kategorii samochody osobowe, pozycja CN 8703. Podkreślił ze pojazdy zostały zbudowane fabrycznie, jako samochody osobowe i w związku z tym nie były pojazdami służącym wyłącznie do transportu towarowego.
Od powyższych decyzji Skarżący złożył odwołania w wyniku, których decyzjami z dnia [...] lutego 2013r. o numerach od [...] do [...] DIC utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcia.
DIC uznając zasadność zaskarżonych decyzji oparł się na dokonanych oględzinach, dokumentach od autoryzowanych importerów powyższych pojazdów, fakturach dotyczących przeróbek pojazdów.
W jego ocenie zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy wskazuje, że przedmiotowe samochody wyprodukowane zostały jako samochody osobowe przystosowane przede wszystkim do przewozu osób, a nie transportu towarów i powinny być zaklasyfikowane, do poz. 8703. Pojazdy te były takimi również w dacie powstania obowiązku podatkowego. Fakt dokonania przeróbek w postaci wymontowania tylnych siedzeń oraz pasów bezpieczeństwa, czy też inne zmiany jego wnętrza, jak zamontowanie przegrody wewnątrz samochodu, dokonane w celu przystosowania pojazdu do indywidualnych potrzeb użytkowych, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem nie wpływały na zasadnicze przeznaczenie tych pojazdów.
W skargach skierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Skarżący zarzucił organom naruszenie:
- art. 122, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja Podatkowa ( Dz.U. t.j. 2015 poz. 613 z późn. zm., dalej O.p.) w związku z art. 2 pkt 1 w zw. z poz. 59 załącznika nr 1 do u.p.a. z 2004r. poprzez niepełne i błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie zasadniczego przeznaczenia spornego pojazdu,
- art. 100 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 u.p.a. (art. 2 pkt 1 i poz. 59 załącznika nr 1 do u.p.a. z 2004r. w odniesieniu do samochodu Volvo XC90) poprzez określenie zobowiązania w podatku akcyzowym od nabycia pojazdu, który był zasadniczo przeznaczony do przewozu towarów,
- art. 121 § 1 O.p. poprzez wydanie decyzji sprzecznych z zasadą pogłębiania zaufania do organów podatkowych.
W pismach procesowych z dnia 2 stycznia 2014 r. Skarżący zarzucił nadto naruszenie art. 100 ust. 1 pkt 2 i art. 100 ust. 4 oraz art. 3ust. 2 u.p.a. (względnie art. 80 ust. 1 i art. 2 pkt 1 w zw. z poz. 59 załącznika nr 1 do u.p.a. z 2004 oraz art. 3 ust. 2 u.p.a.) w zw. z poz. 8703 i 8704 Nomenklatury Scalonej, art. 2 ust. 1 i art. 12 ust. 5 pkt a ppk ii rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny oraz art. 11 i art. 12 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, w świetle art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej – w szczególności zdania trzeciego tego przepisu, a także w świetle art. 26 ust. 1 i 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, poprzez dokonanie wymiaru akcyzy na skutek przyjęcia klasyfikacji spornego pojazdu sprzecznej z wypracowaną praktyką klasyfikacyjną analogicznych towarów w innych Państwach Członkowskich, w tym także poprzez jawne lekceważenie wydawanych w tych Państwach Wiążących Informacji Taryfowych – powszechnie dostępnych w bazie prowadzonej przez Komisję Europejską – co z uwagi na cele realizowane przez WIT i wynikającą z tych przepisów zasadę jednolitości klasyfikacji towarów na terenie Unii Europejskiej, pozwala uznać zaskarżone decyzje za środek zagrażający urzeczywistnieniu celów Unii i sprawnie funkcjonującego rynku wewnętrznego.
W związku z powyższym wniósł o przeprowadzenie przez Sąd uzupełniającego dowodu w postaci dokumentów WIT klasyfikujących pojazdy posiadające taką samą (zdaniem Skarżącego) zabudowę jak pojazdy będące przedmiotem postępowania w momencie nabycia - do pozycji 8704 CN, wydanych przez niemieckie i austriackie służby celne, jak również pisma podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów Jacka Kapicy z dnia 12 lipca 2012 r. i decyzji Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia 16 maja 2013 r.
Nadto, Skarżący złożył w poszczególnych sprawach identyczne wnioski o skierowanie pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości zmierzającego do ustalenia, czy została naruszona zasada lojalnej współpracy w celu realizacji celów Unii Europejskiej, w szczególności poprzez zapewnienie prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego poprzez przyjętą przez polskie organy celne praktykę klasyfikacji spornych pojazdów sprzeczną z praktyką innych państw członkowskich.
Na rozprawie w dniu 13 grudnia 2013 r. Sąd I instancji połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt od I SA/Kr 1763/13 do I SA/Kr 1768/13 i postanowił prowadzić je pod wspólną sygn. akt I SA/Kr 1763/13.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 15 stycznia 2014r. oddalił skargi wniesione przez Skarżącego uznając podniesione w skargach zarzuty za nieuzasadnione.
W uzasadnieniu wskazał, że połączenie spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 111 § 2 p.p.s.a. jest możliwe w przypadku istnienia nie tylko identyczności stanu faktycznego, ale również w przypadku jego podobieństwa. Sąd I instancji dostrzegając różnice dzielące połączone sprawy m.in. z uwagi na fakt, że odnoszą się do różnych marek pojazdów uznał, że ze względów ekonomii procesowej, szybkości postępowania i ograniczenia jego kosztów należy sprawy połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Nadto, omówił podstawy prawne rozstrzygnięcia, którą stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009 r., nr 3, poz. 11 ze zm.), a także ustawy z dnia 23 stycznia 2004 roku o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 29, poz. 257 ze zm.) w odniesieniu do samochodu XC90.
Wskazał, iż do celów poboru akcyzy i oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy, stosuje się klasyfikację w układzie odpowiadającym Nomenklaturze Scalonej (CN) zgodną z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. WE L 256 z 7 września 1987r., str. 1, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 2, t. 2, str. 382, ze zm.).
Zaznaczył również, iż klasyfikacji dokonuje się w oparciu o Ogólne Reguły Interpretacji Nomenklatury Scalonej (ORINS) wskazując zasady ich stosowania. Przy ustalaniu właściwej pozycji CN należy kierować się także Notami Wyjaśniającymi do Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów (Not Wyjaśniających do HS), wydanych i uaktualnianych przez Światową Organizację Celną w Brukseli, bowiem Nomenklatura Scalona (CN) oparta jest na Zharmonizowanym Systemie Oznaczania i Kodowania Towarów powstałym na mocy Międzynarodowej konwencji w sprawie zharmonizowanego systemu oznaczania i kodowania towarów, sporządzonej w Brukseli w dniu 14 czerwca 1983 r. (Dz. U. z 1997 r. nr 11, poz. 62).
Wyjaśnił, że w Polsce wyjaśnienia do Taryfy Celnej opublikowane są w Monitorze Polskim w formie obwieszczenia Ministra Finansów (obwieszczenie z 1 czerwca 2006 r. w sprawie wyjaśnień do Taryfy Celnej; M.P. nr 86, poz. 880). W tomie IV sekcji XVII "Pojazdy, statki powietrzne, jednostki pływające oraz współdziałające urządzenia transportowe", w dziale 87 "Pojazdy nieszynowe oraz ich części i akcesoria" ujęto noty wyjaśniające do pozycji 8703 "Pojazdy samochodowe i pozostałe pojazdy mechaniczne przeznaczone zasadniczo do przewozu osób (inne niż te objęte pozycją 8702), włącznie z samochodami osobowo-towarowymi (kombi) oraz samochodami wyścigowymi".
Zdaniem Sądu I instancji, sformułowanie "zasadnicze przeznaczenie" oznacza najważniejszą, główną, przeważającą funkcję, jaką spełnia samochód. W sytuacji, gdy konstrukcja oraz wyposażenie pojazdu wskazuje, że jest on w głównej mierze przeznaczony do przewozu osób, a przewóz towarów stanowi funkcję dodatkową, pojazd taki należy zakwalifikować do pozycji CN 8703. Tym samym samochody osobowe nie służą wyłącznie do przewozu osób.
Wskazał, iż o pierwotnym przeznaczeniu pojazdów świadczyły pisma oficjalnych importerów samochodów danej marki, udzielających informacji w imieniu producenta i z wykorzystaniem baz danych producenta. Natomiast zastrzeżenia, że informacje takie przekazał oficjalny importer samochodów danej marki zamiast jego producent, nie miały znaczenia, skoro treść tych informacji ( o wyprodukowaniu samochodów jako samochodów osobowych) Skarżący nie kwestionował. Okoliczności te potwierdził materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.
Podkreślił również, iż klasyfikowanie pojazdów dla celów dopuszczenia do ruchu opiera się na innych przepisach, niż klasyfikowanie pojazdów dla celów poboru podatku akcyzowego. W konsekwencji, zarejestrowanie samochodu jako ciężarowego, poza granicami kraju, jak też na terytorium Polski, dla powstania obowiązku podatkowego nie ma znaczenia. Również dokument o przeprowadzonym badaniu technicznym, czy też opinia uprawnionego diagnosty, dotyczy kwestii istotnych z punktu widzenia sprawności technicznej samochodu, bezpieczeństwa jego użytkowników oraz innych uczestników ruchu drogowego, a określenie pojazdu dla potrzeb rejestracji odbywa się na innych zasadach, w oparciu o inne przepisy, niż klasyfikacja towarowa.
Uznał również, iż dokonane zmiany adaptacyjne w pojazdach nie zmieniły zasadniczego przeznaczenia samochodów do przewozu osób, przesądzającego o klasyfikacji do kodu CN 8703. Samochody przerabiane były w sposób tymczasowy i odwracalny. Świadczyły o tym faktury wystawione na prace zmierzające do przywrócenia pierwotnego charakteru osobowego samochodu na niewielkie kwoty oraz stwierdzone w toku późniejszych oględzin, istnienie nadal fabrycznych, konstrukcyjnych otworów umożliwiających zamontowanie tylnych siedzeń i pasów bezpieczeństwa, tj. elementów świadczących o osobowym charakterze samochodów. Charakter dokonanych w samochodach zmian, które miały potwierdzić ich ciężarowe przeznaczenie był prosty i łatwo odwracalny. Zmiany te, z uwagi właśnie na ich prowizoryczny i odwracalny charakter, mimo że umożliwiały przewóz towarów, nie mogą przesądzać o kwalifikacji pojazdu, powodującej utratę zasadniczego jego przeznaczenia do przewozu osób nadanego na etapie produkcji. Krótkotrwałe pozbawienie samochodów elementów tylnego wyposażenia nie pozwala na zmianę jego klasyfikacji z punktu widzenia podatku akcyzowego, dla którego główne znaczenie mają cechy konstrukcyjne nadane przez producenta.
Za niezasadne uznał zarzuty, że organy oparły swoje ustalenia w części na protokołach oględzin pochodzących z daty późniejszej niż data nabycia pojazdu. Na podstawie tych oględzin, czy zeznań aktualnego właściciela organy wnioskowały, że samochód został wyprodukowany jako osobowy i w dacie oględzin był takim samochodem posiadając pierwotne miejsca, fabrycznie przystosowane do zamontowania elementów służących do przewozu osób. Na tej podstawie wywodziły, że elementy te istniały również w dacie nabycia samochodu przez Skarżącego.
Również zarzuty co do błędnego tłumaczenia na język polski opisu kodu CN 8703 poprzez dodanie sformułowania "samochody osobowo-towarowe", które to określenia nie znalazły się w innych wersjach językowych, zdaniem Sądu okazały się nieuzasadnione. Ustawodawca krajowy uprawniony jest, bowiem do używania w procesie tłumaczenia przepisów unijnych określeń występujących w prawie krajowym (a takim jest polskie określenie: samochód osobowo-towarowy) w taki sposób, aby z jednej strony uzyskać maksymalną zbieżność tekstu krajowego z tekstem tłumaczonym (każda z wersji językowych będzie, bowiem równoważna), a z drugiej, aby poprzez użycie konkretnego sformułowania nie doprowadzić do sprzeczności z istotą regulacji unijnej. Używanie w krajowych wersjach językowych określeń charakterystycznych danego systemu prawa służy efektywności prawa unijnego. Ogranicza, bowiem dowolność interpretacji, jaka mogłaby powstać z powodu używania innych określeń niż przewiduje prawo krajowe. Z tych samych powodów Sąd uznał za niezasadne odwoływanie się do niemieckiego określenia "Lastkraftwagen", – ponieważ jest ono charakterystyczne dla sposobu tworzenia słów obszarze języka niemieckiego (tworzenie jednego wyrazu na bazie kilku słów). W ocenie Sądu, nie jest ono w sposób oczywisty sprzeczne z polskim określeniem "pojazd samochodowy do transportu towarowego". W pozostałych przedłożonych przez Skarżącego wersjach językowych Not Wyjaśniających do kodów CN w opisie, poz. 8704 użyto analogicznych do polskich (opisowych) określeń: "Motor vehicles for the transport of foods" (ang) i "Véhicules automobiles pour le transport de marchandises" (fr).
Odnosząc się natomiast do argumentacji Skarżącego o błędnym tłumaczeniu not wyjaśniających, co miałoby wpłynąć na sposób rozumienia charakteru ("stałych" jako "trwałych", a nie jak sugerował skarżący, że powinno być – "ciągłych" ze względu na ich funkcję) punktów kotwiczenia tylnych siedzeń i pasów bezpieczeństwa wskazał, iż zgodnie z definicją tego określenia znajdującą się w "Uniwersalnym słowniku języka polskiego" pod red. S. Dubisza ( Warszawa 2003, t.4) "stały" to m.in. "pozostający w tym samym miejscu i położeniu, nieruchomy, zawsze ten sam" (pkt 1 lit. a) ale też: "działający ciągle, regularnie, istniejący trwale, zawsze" (pkt 4). Określenie to zawiera, w zbiorze desygnatów zarówno określenia kładące akcent na "trwałość" jak i na regularność funkcji, działania. W ocenie Sądu użyte w tekstach obcojęzycznych słowa "permanent an chor" (ang.) "points d’ancrage permanent" w sposób istotny nie zmieniały znaczenia tekstu not – nawet gdyby przyjąć, że określenia dotyczące punktów kotwiczenia ( "an chor" lub "points d’ancrage") kładą nacisk na ich funkcję. Skarżący nie tłumaczył, bowiem powołanych zapisów jako "punktów kotwiących stale wykorzystywanych" do instalowania siedzeń lub pasów bezpieczeństwa, co ewentualnie mogłoby zmienić sposób rozumienia spornego kryterium.
Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów w postaci Wiążących Informacji Taryfowych (austriackich i niemieckich), jak również pisma podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów Jacka Kapicy z dnia 12 lipca 2012 r. i decyzji Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia 16 maja 2013 r. wskazał, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną, lecz dokonuje kontroli legalności zaskarżonego aktu z perspektywy uwzględniającej faktyczne podstawy jego wydania. Natomiast materiał dowodowy zgromadzony na etapie postępowania podatkowego przez organy celne jest wystarczający dla rozstrzygnięcia, w związku z czym Sąd nie powziął żadnych istotnych wątpliwości, które należałoby wyjaśnić w oparciu o zaoferowane dowody. Wskazał również, iż dotyczą one innych samochodów niż samochody będące przedmiotem niniejszej sprawy.
Pismo z dnia 12 lipca 2012 r., będące odpowiedzią na interpelację poselską w sprawie realizacji zapisów ustawy o podatku akcyzowym przez organy administracji publicznej nie wnosiło nic istotnego do sprawy. Potwierdza ono stanowisko organów zaprezentowane w zaskarżonych decyzjach, że pojazd można zakwalifikować do pozycji 8704, gdy zmiany (przeróbki) w nim dokonane ingerują znacznie w nadbudowę pojazdu, przez co zmienia się charakter całego pojazdu, na pojazd przeznaczony do przewozu towarów.
Sąd uznał za bezcelowe odnoszenie się do argumentów Skarżącego, które dotyczyły stosowania WIT innych krajów członkowskich, albowiem nie mają one bezpośredniego przełożenia na grunt tej sprawy. Z tego samego powodu nie uwzględnił wniosku o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalnego
Sąd uznał również, że nie zasługuje na uwzględnienie dodatkowy zarzut dotyczący naruszenia art. 100 ust. 1 pkt 2 i art. 100 ust. 4 oraz art. 3 u.p.a. (względnie art. 80 ust. 1 i art. 2 pkt 1 w zw. z poz. 59 załącznika nr 1 do u.p.a. z 2004 oraz art. 3 ust. 2 tej ustawy) w zw. z poz. 8703 i 8704 Nomenklatury Scalonej, art. 2 ust. 1 i art. 12 ust. 5 pkt a ppk ii rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny oraz art. 11 i art. 12 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, w świetle art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej – w szczególności zdania trzeciego tego przepisu, a także w świetle art. 26 ust. 1 i 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, poprzez dokonanie wymiaru akcyzy na skutek przyjęcia klasyfikacji spornego pojazdu sprzecznej z wypracowaną praktyką klasyfikacyjną analogicznych towarów w innych Państwach Członkowskich, w tym także poprzez lekceważenie wydawanych w tych Państwach Wiążących Informacji Taryfowych, powszechnie dostępnych w bazie prowadzonej przez Komisję Europejską, co z uwagi na cele realizowane przez WIT i wynikającą z ww. przepisów zasadę jednolitości klasyfikacji towarów na terenie Unii Europejskiej, pozwala uznać zaskarżone decyzje za środek zagrażający urzeczywistnieniu celów Unii i sprawnie funkcjonującego rynku wewnętrznego.
Od powyższego wyroku Skarżący złożył skargę kasacyjną zarzucając:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. 2012 poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) :
1. naruszenie art. 2 pkt. 1 i poz. 59 załącznika nr 1 do u.p.a. z 2004 r. oraz art. 3 ust. 2 i 3 u.p.a. z 2004 r., a także art. 100 ust. 4 i art. 3 ust. 1 i 2 u.p.a. w związku z art. 66 ust. 4 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, a także w związku z art. 2, art. 7, art. 10, art. 84 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez prawotwórczą a do tego niezgodną z konstytucyjną zasadą materialnej wyłączności i szczególnej określoności ustawy w sprawach podatkowych oraz zasadą in dubio pro tributario wykładnię prowadzącą do modyfikacji określonego w ustawie przedmiotu opodatkowania w oparciu o treści pozaprawne i rozszerzenia zakresu opodatkowania akcyzą samochodów w sposób nie dający się pogodzić z zasadą pewności prawa, zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa a także z założeniami racjonalności ustawodawcy i koherentności tworzonego przezeń prawa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
II. na podstawie, art. 174 pkt 2 p.p.s.a.:
1. naruszenie art. 151, art. 141 § 4, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a., a także art. 3 § 1 p.p.s.a.w związku z art. 2 pkt 1, art. 3 ust. 2 i 3, poz. 59 załącznika nr 1 do u.p.a. z 2004 r. oraz art. 100 ust. 4 i art. 3 ust. 1 i 2 u.p.a, w związku z art. 120, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p., poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku i brak dokonania rzeczywistej kontroli zgodności z prawem ustaleń faktycznych organów podatkowych w połączonych sprawach, jak również dokonywanie tych ustaleń w zastępstwie organów, w efekcie zaś oddalenie skargi na skutek akceptacji jedynie wniosków, które zostały wyciągnięte przez organy podatkowe z ustaleń dokonanych w postępowaniu podatkowym, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
2. Naruszenie art. 151, art. 141 § 4, art. 134 § 1, art. 133 § 1, art. 111 § 2 p.p.s.a., a także art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 2 pkt 1, art. 3 ust. 2 i 3, poz. 59 załącznika nr 1 do u.p.a. z 2004 r. oraz art. 100 ust. 4 i art. 3 ust. 1 i 2 u.p.a, w związku z art. 120, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p., poprzez nieuprawnione połączenie do wspólnego orzekania spraw o odmiennej specyfice - bez uwzględnienia jednak tej specyfiki co najmniej w zakresie spraw o sygn. I SA/Kr 1764, 1765, 1767 i 1768/13, jak również wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku polegające na formułowaniu ogólnych założeń nie przystających do realiów wszystkich spraw lub pomijaniu okoliczności istotnych dla klasyfikacji pojazdu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało brakiem dokonania rzeczywistej kontroli zgodności z prawem ustaleń faktycznych organów podatkowych, oraz kontrolą przypadkową przy pełnej akceptacji płynących zeń wniosków, co na obecnym etapie sprawy utrudnia możliwość dokonania kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.
3. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. art. 2 pkt 1 i poz. 59 załącznika nr 1 do u.p.a. z 2004 r. oraz art. 3 ust. 2 i 3 u.p.a. z 2004 r. (art. 100 ust. 4, art. 3 ust. 1 i 2 u.p.a) oraz notami wyjaśniającymi stanowiącymi załącznik do obwieszczenia Ministra Finansów z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawie wyjaśnień do Taryfy Celnej (Monitor Polski z 2006 r. nr 86 poz. 880), a także w związku z art. 2, art. 7, art. 84 i art. 217 Konstytucji RP oraz art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., poprzez oddalenie skargi na skutek dokonania kontroli legalności zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności w oparciu o treść not wyjaśniających, z pominięciem ustawowej definicji samochodu osobowego, a tym samym z naruszeniem konstytucyjnej zasady materialnej wyłączności i szczególnej określoności ustawy w sprawach podatkowych, i w efekcie uznanie, iż we wszystkich połączonych sprawach organy podatkowe prawidłowo przeprowadziły postępowanie podatkowe i ustaliły stan faktyczny każdej sprawy, gdy tymczasem ustalenia te, przyjęte w efekcie błędnej wykładni ustawy o podatku akcyzowym, dotyczyły okoliczności nie mających znaczenia dla sprawy jednocześnie, a pomijając okoliczności istotne, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy
4. naruszenie art. 151 i art. 106 § 3 p.p.s.a.w związku z art. 2 pkt 1 w związku z poz. 59 załącznika nr 1 do u.p.a. z 2004 r. oraz art. 3 ust. 2 u.p.a. z 2004 r. (art. 100 ust. 4, art. 3 ust. 1 i 2 u.p.a), w związku poz. 8703 i 8704 Nomenklatury Scalonej (Dział 87 Sekcja XVII Część Druga Załącznika I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1214/2007 z dnia 20 września 2007 r. zmieniającego załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej), art. 2 ust. 1 i art. 12 ust. 5 pkt a ppkt ii Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (dalej WKC) oraz art. 11 i art. 12 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, w świetle art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej - w szczególności zdania trzeciego tego przepisu, a także w świetle art. 26 ust. 1 i 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, poprzez oddalenie skargi na skutek odmowy przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z Wiążących Informacji Taryfowych, które świadczyły o dokonywaniu odmiennej od przyjętej w postępowaniu podatkowym klasyfikacji analogicznych pojazdów typu VAN w innych państwach członkowskich, w pierwszej zaś kolejności na skutek niezachowania odpowiedniej ostrożności przy dokonywaniu oceny dotyczącej braku uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowego stosowania w tej sprawie nomenklatury scalonej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w efekcie doprowadzić do akceptacji praktyki organów podatkowych zagrażających urzeczywistnieniu celów Unii Europejskiej i sprawnie funkcjonującego Rynku Wewnętrznego, a także prowadziło do naruszenia art. 267 akapit pierwszy lit. a oraz akapit drugi TFUE poprzez odmowę wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
5. naruszenie art. 151 i art. 106 § 3 u.p.aw związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., poprzez oddalenie skargi na skutek nieuwzględnienia wniosku Skarżącego o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów, przy jednoczesnej pełnej akceptacji ustaleń organów podatkowych, które pozostawały w sprzeczności z treścią tych dokumentów, przez co naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
6. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 2 pkt 1 i poz. 59 załącznika nr 1 do u.p.a. z 2004 r. oraz art. 3 ust. 2 i 3 u.p.a. z 2004 r. (art. 100 ust. 4, art. 3 ust. 1 i 2 u.p.a), art. 2, art. 7, art. 84 i art. 217 Konstytucji RP a także w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., ponadto w związku z punktem drugim akapit drugi Noty wyjaśniającej do pozycji 8703 CN (nr aktu 2007/C 74/01: publikacja w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C 74, tom 50, z dnia 31 marca 2007 r.), poprzez oddalenie skargi na skutek błędnej wykładni treści ww. noty wyjaśniającej, co stało się przyczyną zaakceptowania ustaleń faktycznych organów podatkowych, w świetle których przewidziana w tych notach reguła klasyfikowania pojazdów typu VAN z jednym rzędem siedzeń nie znajdowała zastosowania w niniejszej sprawie, a zatem mogło mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy.
7. naruszenie art. 151 i art. 3 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p. poprzez oddalenie skargi na skutek uznania iż organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny każdej sprawy w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, w sytuacji gdy postępowaniu tym organy zaniechały oceny dowodów z Wiążących Informacji Taryfowych z przyczyn formalnych z uwagi na fakt, iż Skarżący nie był ich posiadaczem, Sąd zaś uznał analogiczne dowody załączone na etapie postępowania sądowego za nieprzydatne z uwagi na ich treść, ewentualnie z tej samej przyczyny uznał za nieprzydatne dowody odrzucone przez organy z przyczyn formalnych, sprawując w tym zakresie administrację publiczną co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący wniósł także o rozpoznanie, w trybie art. 191 p.p.s.a. postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydanych na rozprawie w dniu 15 stycznia 2014 r. o połączeniu spraw o sygnaturze I SA/Kr 1763 do 1768/13 do wspólnego rozpoznania i orzekania oraz odmowie przeprowadzenia uzupełniających dowodów z dokumentów, jako mających wpływ na treść skarżonego wyroku, w związku z naruszeniami opisanymi odpowiednio w zarzucie nr III - w zakresie postanowienia o połączeniu do wspólnego rozpoznania i orzekania oraz zarzutach nr V i VI - w zakresie postanowienia o odmowie przeprowadzenia uzupełniających dowodów z dokumentów.
W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu Sądowi, a także o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przypisanych wraz z kosztami zastępstwa procesowego świadczonego przez doradcę podatkowego oraz niezbędnymi wydatkami pełnomocnika, liczonymi za każdą połączoną sprawę osobno.
W razie oddalenia skargi kasacyjnej - odstąpienie, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., od zasądzenia od Skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną DIC wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od Strony kosztów postępowania według norm przepisanych.
Pismem procesowym z dnia 23 września 2014 r. Skarżący uzupełnił uzasadnienie zarzutów skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż skarga kasacyjna jest uzasadniona.
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Zakres zarzutów zawartych w złożonej skardze kasacyjnej wymaga w pierwszej kolejności odniesienia się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Zastosowanie, a także wykładnię przepisów prawa materialnego należy, bowiem zaliczyć do etapu stosowania prawa, następującego po ustaleniu stanu faktycznego w sprawie podatkowej.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 111 § 2 p.p.s.a.
Zauważyć należy, że kontrolowany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie został wydany w wyniku połączenia kilku odrębnych spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Autor skargi kasacyjnej tenże wyrok zaskarżył w całości i do całości tego wyroku kieruje wszystkie zarzuty dotyczące naruszenia norm prawa materialnego, norm postępowania podatkowego oraz, co należy szczególnie podkreślić, norm postępowania sądowoadministracyjnego.
Z treści skargi kasacyjnej wynika, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 111 § 2 p.p.s.a., jej autor kwestionuje po pierwsze, połączenie spraw przez Sąd I instancji w celu wspólnego rozpoznania a także rozstrzygnięcia, mimo iż sprawy nie pozostawały w związku uzasadniającym takie połączenie oraz związane z takim połączeniem błędne sporządzenie uzasadnienia wyroku w zakresie prezentacji stanu faktycznego poszczególnych spraw, przyjętego następnie do oceny prawnej, co mogło mieć, w opinii autora skargi kasacyjnej, istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do tak skonstruowanego zarzutu, nie można podzielić trafności stanowiska, o braku podstaw do połączenia przez Sąd I instancji spraw w celu wspólnego rozpoznania, a także rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 111 § 2 p.p.s.a. sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku.
W literaturze oraz w dotychczasowym orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, iż połączenie dwóch lub więcej spraw w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia ma charakter techniczny i podyktowany jest względami ekonomii procesowej. Uznaje się, iż takie połączenie nie zmienia faktu, że mamy do czynienia z samodzielnymi sprawami sądowoadministracyjnymi (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt FSK 1561/04; POP 2006, Nr 5, poz. 81).
Wskazuje się, że przesłanką do połączenia kilku oddzielnych spraw sądowoadministracyjnych jest zarówno związek prawny, jak i faktyczny. Przy czym, według B. Adamiak, o i ile połączenie do wspólnego rozpoznania oddzielnych spraw sądowoadministracyjnych można uzasadniać pełniejszą, wszechstronną oceną zgodności z prawem zaskarżonego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej, to połączenie do wspólnego rozstrzygnięcia należy ograniczyć tylko do spraw pozostających w związku prawnym (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych, Warszawa 2015, s. 203). Z kolei B. Dauter w odniesieniu do przesłanek połączenia spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia wskazuje na pozostawanie tych spraw w związku, ze względu na podobieństwo cech podmiotowych lub przedmiotowych (zob. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2011, s. 376).
Podkreślenia wymaga, że w art. 111 § 2 p.p.s.a. jako przesłankę połączenia kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania, a także rozstrzygnięcia, wskazano wyłącznie pozostawanie tych spraw ze sobą w związku. Jednocześnie ustawodawca nie wskazał, jaki charakter ma mieć ów związek.
Zgodnie z definicją słownikową jedno z wielu znaczeń pojęcia "związek" oznacza stosunek między rzeczami, zjawiskami itp. połączonymi ze sobą w jakiś sposób (http://sjp.pwn.pl). Należy, zatem dojść do wniosku, że ustawodawca pozostawił sądowi administracyjnemu daleko idącą swobodę w dokonywaniu połączenia kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania, a także rozstrzygnięcia. Przy czym, co należy podkreślić, jedna i wyłączna przesłanka związku pomiędzy sprawami odnosi się zarówno do łącznego rozpoznania oraz do łącznego rozstrzygnięcia.
W realiach dotyczących rozpatrywanej skargi kasacyjnej oraz zaskarżonego wyroku niewątpliwie zachodził związek podmiotowy pomiędzy wszystkim sprawami połączonymi przez Sąd I instancji w celu ich łącznego rozpoznania, a także rozstrzygnięcia. Otóż we wszystkich sprawach brały udział te same strony: ten sam skarżący oraz ten sam organ administracji skarbowej, którego decyzje zostały zaskarżone. Ponadto we wszystkich sprawach, zaskarżone decyzje dotyczyły tej samej materii, opodatkowania podatkiem akcyzowym wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów osobowych.
Mając na uwadze powyższe oraz w świetle postanowień art. 111 § 2 p.p.s.a. Sąd I instancji miał podstawy do połączenia oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania a także rozstrzygnięcia. Sprawy te pozostawały, bowiem ze sobą w związku. Jednakże, co należy szczególnie podkreślić, połączenie to nie pozbawia połączonych spraw ich odrębności, jak również, połączone sprawy są nadal samodzielnymi sprawami. W konsekwencji Sąd ten przejął na siebie ciężar wydania wyroku wieloskładnikowego w sprawach dotyczących podatku akcyzowego. Podkreślenia natomiast wymaga, że w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów osobowych obowiązek podatkowy oraz zobowiązanie podatkowe powstają z mocy prawa, a podatnicy są zobowiązani deklarować czynność podlegającą opodatkowaniu właściwemu organowi podatkowemu. W realiach, które legły u podstaw wydania zaskarżonego wyroku organy podatkowe dokonały wszczęcia sześciu oddzielnych postępowań podatkowych dotyczących wewnątrzwspólnotowego nabycia sześciu różnych samochodów. Podatnika łączyło z wierzycielem podatkowym sześć odrębnych stosunków prawnopodatkowych, a każdy generował odrębną sprawę podatkową. W takiej sytuacji połączenie do wspólnego rozpoznania a także rozstrzygnięcia oddzielnych spraw sądowoadministracyjnych wymagało oceny, czy nie doprowadzi to do trudności w pełnym rozpoznaniu poszczególnych spraw. Jak wskazał, bowiem B. Dauter, łączenie spraw ma usprawniać postępowanie, a nie je komplikować (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2011, s. 376).
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika natomiast, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie spełnił wszystkich oczekiwań wynikających z dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania.
Zauważyć należy, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. był przedmiotem wielu orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym uchwały z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 (ONSAiWSA 2010/3/39), w której stwierdzono, że może on stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, (art. 174 pkt 2 tej ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Również np. w wyroku z 8 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 638/08 podkreślono, iż orzeczenie sądu powinno być skonstruowane w sposób, który pozwoliłby na prześledzenie toku rozumowania nie w celu kontroli słuszności oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, gdyż sąd w procesie orzekania jest niezawisły, ale samej prawidłowości tego rozumowania. Uzasadnienie powinno przedstawiać wnioski logicznie wynikające ze stanu sprawy. W wyroku z 28 marca 2008 r., sygn. akt II FSK 200/07 zwrócono uwagę, że zarzut wadliwego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia może okazać się zasadny wówczas, gdy z powodu braku w uzasadnieniu elementów wymienionych w przepisie art. 141 § 4 p.p.s.a. zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej. To, czy w istocie sprawa została wadliwie, czy prawidłowo rozstrzygnięta nie zależy od tego, jak zostało napisane uzasadnienie, o ile spełnia ono minimum stawianych wymogów. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w art. 184 p.p.s.a., w myśl, którego Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, także wtedy, gdy mimo błędnego uzasadnienia orzeczenie odpowiada prawu. Jednocześnie, adresatem uzasadnienia wyroku jest również Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok NSA z 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10). Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Niemożliwa jest kontrola orzeczenia, które nie zawiera określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. części (np. przedstawienia stanu sprawy, czy też podstawy prawnej rozstrzygnięcia), lecz również orzeczenia zawierającego te elementy, lecz sformułowanego w sposób lakoniczny, niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego orzeczenia sądu.
Pisemne motywy zaskarżonego wyroku nie odpowiadają tak rozumianemu wzorcowi uzasadnienia. Formułując powyższą ocenę należy, bowiem zauważyć, że zasadnie wywodzono w skardze kasacyjnej o daleko idącej generalizacji w rozumowaniu Sądu I instancji oraz w rozpoznawaniu i wyrokowaniu, co w dalszej kolejności doprowadziło do oddalenia wszystkich skarg wniesionych do tego sądu. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji w stopniu niedostatecznym wskazał stany faktyczne dotyczące oddzielnie każdej z odrębnych spraw. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało skonstruowane w taki sposób jak gdyby rozstrzygnięcie tych organów dotyczyło, co prawda kilku, aczkolwiek niemal identycznych pojazdów samochodowych, a postępowania przed organami podatkowymi miały niemal identyczny przebieg. Lakoniczna analiza przeprowadzona w uzasadnieniu w sposób oczywisty nie może być uznana za mającą świadczyć o dokonaniu przez Sąd I instancji należytej kontroli zgodności z prawem zaskarżonych decyzji w tej płaszczyźnie. Sąd I instancji w ogóle nie odniósł się również do kwestii momentu powstania obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym w związku z wewnątrzwspólnotowym nabyciem samochodów osobowych, co również poddaje w wątpliwość dokonanie przez ten Sąd należytej kontroli zgodności z prawem zaskarżonych decyzji. Zauważyć, bowiem należy, że to data wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego determinuje moment powstania obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym.
Stwierdzić należy w związku z powyższym, że ze sposób uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji nie pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na dokonanie oceny słuszności jego rozumowania.
Stwierdzone naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyni bezprzedmiotowym zajmowanie się pozostałymi zarzutami skargi kasacyjnej, w tym dotyczącymi naruszenia prawa procesowego, jak również naruszenia prawa materialnego.
Mając na uwadze całokształt przedstawionych powyżej rozważań, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji o uchyleniu zaskarżonego wyroku w całości i przekazaniu spraw Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowi art. 185 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu skarg Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie będzie zobligowany do przeprowadzenia pełnej i wszechstronnej kontroli sądowoadministracyjnej poszczególnych decyzji podatkowych przy uwzględnieniu stanu faktycznego i stanu prawnego z daty podjęcia decyzji przez organ odwoławczy.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu, gdyż wynagrodzenie to przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło