III SA/Gd 126/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z dnia 29 października 2013 r. Burmistrz Miasta, na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2013 r., poz. 182 ze zm., dalej jako "u.p.s.") odmówił P. J. skierowania do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu decyzji podano, że na podstawie analizy przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów oraz wyników wywiadu środowiskowego organ stwierdził, że P. J. nie jest osobą wymagającą całodobowej opieki - co stanowi konieczny warunek przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej - i może z niewielką pomocą innych, prawidłowo funkcjonować w miejscu zamieszkania. Zaznaczono, że wnioskodawcy zaproponowano pomoc w formie usług opiekuńczych lecz P. J. nie wyraził zgody na tę formę pomocy. W odwołaniu P. J. wskazał, że decyzja została oparta o niewłaściwą ocenę sytuacji zdrowotnej i życiowej odwołującego się. Podkreślił, że jest osobą niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Mieszka sam w L., gdzie nie ma bliskiej rodziny. Od wielu lat cierpi na liczne, poważne schorzenia (choroba dermatologiczna, choroba słuchu, zawał serca, choroba płuc, choroba naczyniowa, choroba wieńcowa, choroba kręgosłupa). Po śmierci żony w 2012 r. stan zdrowia wnioskodawcy pogorszył się gwałtownie, na skutek czego ma on również poważne problemy z chodzeniem. P. J. zaznaczył, że wszystkie ww. okoliczności znajdują potwierdzenie w dokumentacji medycznej oraz, że stara się o umieszczenie w domu pomocy społecznej w W., gdzie mieszka obecnie jego brat, dalsza rodzina i przyjaciele i gdzie wnioskodawca się urodził. P. J. ustalił, że jest możliwość skierowania go do DPS "K." w W., gdzie miesięczny pobyt kosztuje 3940 zł. W ocenie wnioskodawcy jedyną przeszkodą jest brak możliwości pokrycia całości kosztów utrzymania w domu pomocy społecznej z własnej emerytury, która wynosi 2540 zł. Jednak różnica pomiędzy całkowitym kosztem utrzymania, a kwotą, która pochodziłaby ze środków wnioskodawcy, może być pokryta przez samorząd. Decyzją z dnia 12 grudnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji jako zgodną z prawem. Organ odwoławczy podkreślił, że w toku postępowania nie zakwestionowano, że wnioskodawca jest poważnie chory. Ustalono, że choć schorzenia, na które cierpi, niewątpliwie utrudniają funkcjonowanie, to jednak P. J. jest zdolny do samodzielnej egzystencji. Sam dba o porządek w mieszkaniu, przygotowuje posiłki, załatwia sprawy urzędowe. Co istotne, wnioskodawca odmówił jednocześnie przyjęcia zaproponowanej mu pomocy, do której się kwalifikuje - tj. usług opiekuńczych. Powołując się na art. 54 ust. 1 u.p.s. organ wskazał, że obowiązek skierowania osoby do domu pomocy społecznej powstaje w sytuacji, gdy osoba ta z powodu wieku, choroby i niepełnosprawności nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, a niezbędna pomoc nie może być jej zapewniona przez usługi opiekuńcze. W ocenie organu całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego potwierdza, że P. J. pomimo niepełnosprawności, chorób i wieku nie jest osobą, która nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Wskazano, że ustalenia powyższe potwierdzają nie tylko wyniki wywiadu środowiskowego ale także orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 3 sierpnia 1999 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 27 czerwca 2013 r. a także przedłożone przez wnioskodawcę zaświadczenie lekarskie z dnia 23 października 2013 r., w którym wskazano, że wnioskodawca jest przewlekle chory ale nie wymaga całodobowej opieki. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku P. J. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta w związku z naruszeniem przez organy obu instancji przy wydawaniu decyzji art. 7 i 77 k.p.a. W ocenie P. J. organy nie przeprowadziły w wyczerpujący sposób postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia rzeczywistej sytuacji życiowej i zdrowotnej skarżącego. Postępowanie ograniczyło się bowiem jedynie do wywiadu środowiskowego i do wykazania, że sytuacja, w której znajduje się skarżący, nie uzasadnia uzyskania prawa do skierowania do domu pomocy społecznej. Skarżący zaznaczył, że jest pod stałym nadzorem lekarzy specjalistów pulmonologii i kardiologii oraz lekarza rodzinnego. Z miesiąca na miesiąc skarżący ma coraz większe problemy z poruszeniem się, a wykonywanie podstawowych czynności sprawia mu znaczną trudność. Skarżący ponownie szczegółowo opisał swoją sytuację zdrowotną i życiową. Do skargi załączone zostały dwa aktualne zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia skarżącego, wystawione przez lekarza specjalistę chorób wewnętrznych oraz lekarza rodzinnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem przeprowadzona przez sąd kontrola nie wykazała naruszeń prawa uzasadniających uchylenie zaskarżonej (zaskarżonych) decyzji. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.). Zgodnie z jego brzmieniem, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Regulacja ta oznacza, że obowiązek organów skierowania danej osoby do domu opieki społecznej określonego typu powstaje dopiero wówczas, gdy po stronie takiej osoby zaistnieją wszystkie przesłanki warunkujące powstanie prawa do tego rodzaju świadczenia z pomocy społecznej. W świetle cytowanego wyżej przepisu art. 54 ust. 1 powstanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej uwarunkowane jest więc ustaleniem, że dana osoba wymaga całodobowej opieki (z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności) i nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, a potrzeba opieki nie może być zapewniona w formie usług opiekuńczych. Z treści powyższego przepisu nie wynika natomiast możliwość przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej osobie, która - jak w przypadku skarżącego - pozostaje w leczeniu ze względu na liczne schorzenia, nawet gdyby miała zaświadczenie lekarskie, że wymaga stałej całodobowej opieki. Z treści tego przepisu wynika bowiem to, iż wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby starającej się o skierowanie musi być tego rodzaju, że uniemożliwia tej osobie nie tylko samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku, ale uniemożliwia tej osobie prawidłowe funkcjonowanie pomimo innych możliwości pomocy, a więc w przypadku ustalenia, że rozmiar i zakres usług opiekuńczych byłby niewystarczający. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy (wywiad środowiskowy z dnia 14 października 2013 r., orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 3 sierpnia 1999 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 27 czerwca 2013 r. oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 23 października 2013 r.) dał organom wystarczającą wiedzę do przyjęcia, że P. J. nie jest osobą wymagającą całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącą samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Jak podał sam skarżący, zamieszkuje w dwupokojowym mieszkaniu, ma wiele schorzeń, utrudniających życie, jednakże – skarżący jest zdolny do samoobsługi. Samodzielnie dba o porządek w mieszkaniu, przygotowuje posiłki i załatwia sprawy urzędowe. Również z dołączonego do wniosku zaświadczenia lekarskiego z 23 października 2013 r. wynika, że wnioskodawca jest przewlekle chory, ale ze względu na stan zdrowia nie wymaga całodobowej opieki. W orzeczeniu Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 27 czerwca 2013 r. również nie wskazano na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku z niepełnosprawnością. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, organy administracyjne obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani procesowego. W sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy wyjaśniając stan faktyczny i prawny sprawy. Na marginesie tylko wskazać należy, że skierowanie do domu pomocy społecznej jest uzależnione od niemożności zapewnienia osobie potrzebującej usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Jest to więc dalej idąca forma pomocy niż przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych. Wyjaśnić trzeba, że usługi opiekuńcze (w tym specjalistyczne) obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną czy też zaleconą przez lekarza pielęgnację. Zakres usług opiekuńczych musi być dostosowany do sytuacji osoby potrzebującej, a zatem świadczony w takim charakterze i rozmiarze, aby zapewnić jej bytowanie w warunkach godnych człowieka. Niemożność zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania oznaczać więc będzie niemożliwość przyznania ich w zakresie, jaki jest niezbędny osobie potrzebującej w zaspokajaniu jej codziennych potrzeb. W tej sprawie na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego organ zaproponował P. J. pomoc w formie usług opiekuńczych, jednakże skarżący odmówił ich przyjęcia. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uznając decyzje organów obu instancji za zgodne z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.