I SA/Wa 2358/13
WyrokWSA w Warszawie2014-04-23
Skład orzekający: Tadeusz Nowak, Mirosław Gdesz, Tomasz Szmydt
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli wnioskodawca nie wykazał swojego interesu prawnego do żądania wszczęcia takiego postępowania, mimo przeprowadzenia wstępnych czynności wyjaśniających?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma prawo wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, jeśli wnioskodawca nie wykazał swojego interesu prawnego lub obowiązku, nawet jeśli organ podjął wstępne czynności wyjaśniające mające na celu ustalenie tej przesłanki. Czynności te nie są równoznaczne z merytorycznym rozpoznaniem sprawy i nie wyłączają zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. Strona ma obowiązek aktywnie współdziałać z organem w gromadzeniu materiału dowodowego potwierdzającego jej legitymację procesową.Stan faktyczny
Wnioskodawcy domagali się stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa, wywodząc swój interes prawny z tytułu spadkobrania po domniemanych właścicielach. Minister Gospodarki odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że wnioskodawcy nie wykazali swojego interesu prawnego, mimo podjęcia przez organ działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego i wezwań do uzupełnienia dokumentacji. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister podtrzymał swoje stanowisko. Wnioskodawcy wnieśli skargę do WSA w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Nowak Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi T.S., F. Z., I. B. Z., J. C., M. M. i M. . na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
[...] wnieśli skargę na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2013r. utrzymujące w mocy postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2013r. którym to odmówiono wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa "T., Sp. z o.o. – [...]".
Powyższe postanowienie Ministra Gospodarki wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Podaniem z dnia 11 sierpnia 2010 r., skierowanym do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, [...], reprezentowani przed radcę prawnego M. R., wnieśli o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. "T., Sp. z o. o. – [...]".
Swój interes prawny do występowania w niniejszym postępowaniu wnioskodawcy wywodzili z tytułu spadkobrania po [...] - domniemanych właścicielach przedmiotowego przedsiębiorstwa.
Mając na uwadze ocenę formalno-prawnych przesłanek dopuszczalności złożenia wniosku, organ podjął czynności zmierzające do pozyskania dokumentów dotyczących przedsiębiorstwa pn. "T., Sp. z o.o. – [...]". Z Archiwum Państwowego w Z. pozyskano akty notarialne z dnia [...] listopada 1937 r., nr rep. [...] - sprawozdanie z Walnego Zgromadzenia Wspólników ww. spółki i z dnia [...] września 1940 r., nr rep [...] o sprzedaży części udziałów, z których wynika, że przedmiotowe przedsiębiorstwo było zorganizowane w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i zostało zarejestrowane w Rejestrze Handlowym Nr [...]. Z tejże dokumentacji wynika również, że udziałowcami spółki byli: [...], obaj już nieżyjący.
Okoliczność tę potwierdzają pośrednio również m.in. protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] grudnia 1950 r., orzeczenie Ministra Przemysłu Drzewnego i Papierniczego z dnia [...] grudnia 1953 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego i zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. w sprawie objęcia przedmiotowego przedsiębiorstwa.
W tym stanie rzeczy organ prowadzący postępowanie wzywał (m.in. pismami z dnia 28 sierpnia 2011 r., 21 września 2012 r.) zainteresowane strony do wykazania interesu prawnego, poprzez nadesłanie do akt sprawy oryginału bądź uwierzytelnionej kopii, aktualnego na datę złożenia wniosku, wypisu z rejestru handlowego który wskazywałby na wykreślenie spółki z rejestru w dacie złożenia wniosku, a w przypadku niewykreślenia ww. spółki, odpisu Krajowego Rejestru Sądowego z aktualnymi wpisami dotyczącymi organu uprawnionego do reprezentowania spółki, osób wchodzących w skład tego organu oraz sposobu reprezentacji spółki, bądź potwierdzającymi fakt wykreślenia spółki z rejestru i nabycia z tego tytułu praw przysługujących spółce, przez spadkobierców udziałowców.
W odpowiedzi pełnomocnik wnioskodawców, kolejnymi pismami z dnia 4 października 2012 r., 10 grudnia 2012 r. i 4 lutego 2013 r. zwrócił się z prośbą o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku w zakresie interesu prawnego do 15 kwietnia 2013 r., nie nadesłał przy tym dokumentów potwierdzających istnienie po stronie jego mocodawców interesu prawnego do żądania stwierdzenia ww. orzeczenia nacjonalizacyjnego. Organ wyznaczał w sprawie kolejne terminy rozpatrzenia sprawy - ostatni na dzień 30 kwietnia 2013 r. Pismem z dnia 15 kwietnia 2013 r., pełnomocnik wnioskodawców zwrócił się po raz kolejny o przedłużenie terminu do 31 czerwca 2013 r.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., znak: [...], Minister Gospodarki odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r., o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. "T., Sp. z o.o. – [...]".
W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia wskazano, iż zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., przed wszczęciem postępowania organ winien zbadać, czy składający wniosek legitymuje się interesem prawnym do żądania jego wszczęcia. W sytuacji gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W dniu 10 czerwca 2013 r., z zachowaniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., [...], wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie licznych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym:
• art. 61 a § 1 k.p.a., poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, w której postanowienie takie nie mogło być wydane, a w szczególności po przeprowadzeniu w sprawie postępowania wyjaśniającego i dowodowego.;
• art. 7 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia słusznego interesu wnioskodawców;
• art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób powodujący utratę przez obywateli zaufania do Państwa;
• art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niedokonanie zupełnego zebrania w sprawie materiału dowodowego;
• art. 104 § 1 k.p.a. poprzez niewydanie decyzji w sprawie.
Mając na względzie powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego (art. 138 § 2 k.p.a.) lub o orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez uwzględnienie skargi wnioskodawców.
Wniesiono również o przeprowadzenie, na podstawie art. 136 k.p.a., dodatkowego postępowania wyjaśniającego, mającego na celu potwierdzenie legitymacji wnioskodawców, poprzez wystąpienie do jednostek archiwalnych i wydziałów rejestrowych, w celu ustalenia czy w ich zasobach znajdują się akta rejestrowe ww. spółki, a ponadto o zwrócenie się do sądów powszechnych, prowadzących w latach 1930-2013 akta rejestrowe spółek, zakładanych na terenie miasta Z. Dodatkowo wskazano na konieczność wystąpienia do Sądu Rejonowego L. o przekazanie informacji odnośnie pierwszej rejestracji oraz kolejnych wpisów, a tym samym dalszych losów przedmiotowej spółki. Zdaniem wnioskodawców przedmiotowe postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania zostało wydane w sposób wadliwy i w związku z tym powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.
Po powtórnej, wnikliwej analizie całości zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, przy szczególnym uwzględnieniu podniesionych przez skarżących zarzutów, Minister Gospodarki nie znalazł podstaw do zmiany własnego postanowienia z dnia [...] maja 2013 r. i w całości podtrzymał stanowisko w nim zawarte.
Odnosząc się do pierwszego z zarzutów, zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a mianowicie do naruszenia przez Ministra Gospodarki art. 61a § 1 k.p.a., poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, po przeprowadzeniu w sprawie postępowania wyjaśniającego i dowodowego. Organ wskazał, iż przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe miało na celu jedynie ustalenie właściwości Ministra Gospodarki do rozpatrzenia niniejszej sprawy, oraz ustalenia czy wnioskodawcy posiadali legitymację prawną do złożenia przedmiotowego wniosku. Przeprowadzone postępowanie nie miało zaś na celu dokonywanie ustaleń merytorycznych w przedmiotowej sprawie. Wnioskodawcy wywodzili swój interes prawny do występowania w niniejszym postępowaniu z tytułu spadkobrania po domniemanych współwłaścicielach przedmiotowego przedsiębiorstwa. Organ podkreślał, że już w pierwotnym wniosku z dnia 11 sierpnia 2010 r. "o stwierdzenie nieważności lub wypłatę odszkodowania", wskazano nazwę przedsiębiorstwa "T., Sp. z o.o. – [...]". Do organu należało zatem wyjaśnienie, czy przedmiotowe przedsiębiorstwo rzeczywiście stanowiło własność spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, czy też innego podmiotu.
Ponieważ wnioskodawcy wywodzili swój interes prawny z tytułu spadkobrania po [...], nie przedkładając jednak żadnych dokumentów potwierdzających bezpośrednio prawo własności do przedsiębiorstwa w dacie jego nacjonalizacji, w celu wyjaśnienia powyższych nieścisłości, organ we własnym zakresie oraz z własnej inicjatywy występował wielokrotnie do archiwów i sądów o nadesłanie m.in.: akt rejestrowych ww. przedsiębiorstwa, w tym szczególnie odpisu rejestru handlowego, zgłoszeń przemysłu, kart rejestrowych, umowy zawiązania ww. spółki, jak również umowy zmiany tej spółki (pismo z dnia 28 lutego 2011 r. do Archiwum Państwowego w Z.). Pismami z tej samej daty organ wystąpił również do Sądu Rejestrowego w Z. o nadesłanie wypisu z RHB, prowadzonego dla przedmiotowego przedsiębiorstwa, względnie wszelkich dokumentów wskazujących na tytuł własności tej osoby prawnej do ww. mienia oraz ponownie do Archiwum Państwowego w Z. o przesłanie brakujących dokumentów, w tym akt rejestrowych spółki. Dodatkowo organ wskazywał na nieścisłości w nazwie omawianego przedsiębiorstwa oraz na możliwość funkcjonowania omawianego przedsiębiorstwa pod inną nazwą [...] Kolejnym pismem z dnia 2 sierpnia 2011 r. Ministerstwo Gospodarki wystąpiło do Sądu Rejonowego L. o przeprowadzenie kwerendy zbiorów, w tym o odszukanie wypisu z RHB, prowadzonego dla ww. spółki ze wskazaniem jej obydwu nazw, pod którymi mogła występować w aktach rejestrowych. Kolejnymi pismami: z dnia 1 marca 2012 r. organ wystąpił do Archiwum Państwowego w Z., a z dnia 16 marca 2012 r. do Archiwum Państwowego w L. o nadesłanie brakujących dokumentów. Pismem natomiast z dnia 27 sierpnia 2012 r. do wszystkich ww. Archiwów, o ponowne przeprowadzenie kwerendy, pod kątem odszukania dokumentów rejestrowych.
Ponadto organ wzywał również wnioskodawców, działających za pośrednictwem pełnomocnika radcy prawnego M. R., do wykazania interesu prawnego, poprzez nadesłanie brakujących dokumentów (pisma z dnia 29 sierpnia 2011 r. oraz z dnia 9 lutego 2012 r.), a ostatecznie pismem z dnia 21 września 2012 r. wezwał do wykazania interesu prawnego, poprzez nadesłanie do akt sprawy oryginału, bądź uwierzytelnionego, aktualnego na dzień złożenia wniosku wypisu z rejestru handlowego, który wskazywałby na wykreślenie spółki z rejestru w dacie złożenia wniosku, a w przypadku niewykreślenia ww. spółki, odpisu z KRS, z aktualnymi wpisami dotyczącymi organu uprawnionego do reprezentowania spółki, osób wchodzących w skład tego organu oraz sposobu reprezentacji spółki, bądź potwierdzającymi fakt wykreślenia z rejestru i nabycia z tego tytułu praw przysługujących spółce, przez spadkobierców udziałowców.
Minister Gospodarki odnosząc się natomiast do twierdzenia odwołujących się, iż w niniejszej sprawie organ "de facto" wszczął postępowanie administracyjne, podejmując w jego toku czynności wyjaśniające, co uniemożliwiało wydanie postanowienia w trybie art. 61 a k.p.a., należy wyjaśnić, iż formalnie organ nigdy nie wszczął niniejszego postępowania. Co prawda w art. 61 § 3 k.p.a. wskazano, iż "Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej", organ podkreślił, iż chodzi tu o skuteczne wszczęcie postępowania.
Minister Gospodarki wskazał również, że w niniejszym przypadku nie można mówić o naruszeniu art. 104 § 1 k.p.a., zgodnie z którym " Organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej", gdyż w właśnie w niniejszym przypadku inny przepis a mianowicie art. 61 a k.p.a. stanowił, iż w sytuacji " Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania ".
Odnosząc się natomiast do kolejnego zarzutu, a mianowicie do naruszenia przez organ art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia słusznego interesu wnioskodawców, prowadzenie postępowania w sposób powodujący utratę przez obywateli zaufania do Państwa, a także niepełnego zebrania w sprawie materiału dowodowego, organ wyjaśnił, iż powyższe twierdzenia są niezrozumiałe, szczególnie w odniesieniu powyżej opisanego zarzutu, a mianowicie zbędnie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. Jak bowiem wskazano powyżej, organ podjął liczne działania, w celu rzetelnego i jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy pozwolił na jednoznaczne ustalenie, iż znacjonalizowane przedsiębiorstwo należało do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która nie jest wnioskodawcą niniejszego postępowania. W sytuacji jednak gdy wnioskodawcy nie zgadzali się z ustaleniami organu odnośnie stanu faktycznego, które przedstawione zostały w korespondencji kierowanej do wnioskodawców, jeszcze przed wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia, mieli możliwość pozyskania brakujących dokumentów z sądów i archiwów oraz przedłożenia ich organowi, czego jednak nie uczynili.
Minister Gospodarki wskazał, iż nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego (w tym jego art. 7), która weszła w życie w dniu 11 kwietnia 2011r., miała m. in. na celu zaktywizowanie stron postępowania do współdziałania z organem administracji publicznej w zbieraniu materiału dowodowego. W świetle nowego brzmienia tego przepisu, strona postępowania nie będzie już mogła przerzucać całego ciężaru dowodu na organ prowadzący postępowanie (por. Komentarz bieżący do art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej LEX/el. 2011), zwłaszcza w sytuacji, gdy zainteresowany wskazuje na inne ustalenia, niż poczynione przez organ.
Niezależnie od powyższego organ wyjaśniał, iż wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania ma jedynie charakter formalny i nie stoi na przeszkodzie do wystąpienia przez uprawniony podmiot skutecznego wniosku "nieważnościowego", po uzyskaniu przez zainteresowanych niezbędnych dokumentów, potwierdzających interes prawny do występowania w niniejszym postępowaniu w charakterze strony.
Zgodnie z art. 9 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 770 z późn. zm.), który został zmieniony ustawą z dnia 29 kwietnia 2010 r. o zmianie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 106, poz. 671) do czasu rejestracji, zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1 (o Krajowym Rejestrze Sądowym), nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2013 r., zachowują moc dotychczasowe wpisy w rejestrach sądowych. Do czasu rejestracji, o której mowa w ust. 2, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2013 r., do odpisów, wyciągów, zaświadczeń oraz skutków prawnych wpisów stosuje się przepisy obowiązujące do dnia wejścia w życie ustawy, wyłącznie w zakresie niezbędnym do tej rejestracji oraz do dochodzenia lub zaspokojenia roszczeń wobec podmiotów wpisanych do dotychczasowego rejestru (art. 9 ust. 3). Zgodnie natomiast z treścią art. 14 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, podmiot obowiązany do złożenia wniosku o wpis do Rejestru (KRS) nie może powoływać się wobec osób trzecich działających w dobrej wierze na dane, które nie zostały wpisane do Rejestru lub uległy wykreśleniu z Rejestru.
Zatem w obecnym porządku prawnym, spółka prawa handlowego, która występuje w obrocie prawnym musi legitymować się aktualnym odpisem z Krajowego Rejestru Sądowego. Należy również wskazać na wynikający z art. 26 § 1 pkt 4 k.s.h. obowiązek zgłoszenia sądowi rejestrowemu nazwisk i imion osób uprawnionych do reprezentowania spółki jawnej oraz sposobu reprezentacji tej spółki, skorelowany z art. 39 pkt 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. II86 z późn. zm.), określającym zakres obowiązkowych wpisów spółki jawnej w rejestrze przedsiębiorców. Z rejestru tego wynikają dane wspólników uprawnionych do reprezentowania spółki i sposób tej reprezentacji. Zgodnie z art. 8 wskazanej ustawy, rejestr ten jest jawny i każdy ma prawo dostępu do zawartych w nim informacji. Dane wpisane do rejestru korzystają z domniemania prawdziwości (art. 17 ust. 1), a zatem sposób reprezentacji ujawniony w rejestrze jest znany osobom trzecim (art. 15), których działanie w zaufaniu do treści rejestru podlega ochronie (art. 17 ust. 2).
[...] wnieśli skargę na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2013r. utrzymujące w mocy postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2013r. którym to odmówiono wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa "T., Sp. z o.o. – [...]".
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucali:
1. Naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, w której postanowienie takie nie mogło być wydane, a w szczególności po przeprowadzeniu w sprawie postępowania wyjaśniającego i dowodowego;
2. Naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia słusznego interesu wnioskodawców;
3. Naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób powodujący utratę przez obywateli zaufania do państwa;
4. Naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokonanie zupełnego zebrania w sprawie materiału dowodowego;
5. Naruszenie art. 104 § 1 k.p.a. poprzez niewydanie decyzji w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Oceniając postępowanie administracyjne zgodnie ze wskazanymi kryteriami należało na wstępie zaznaczyć, że zgodnie z treścią art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wtedy, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione do organu administracji publicznej, 2) żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn, z wyłączeniem wszakże przyczyn wskazanych w przepisach rozdziału 1 działu II kodeksu, w tych bowiem przypadkach organ administracji publicznej pozostawia podanie bez rozpoznania albo przekazuje sprawę organowi właściwemu w sprawie lub zwraca podanie wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem.
Koniecznym jest zatem wstępne badanie i orzekanie w drodze postanowienia przez właściwy organ, czy osoba, która złożyła wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego, jest stroną. Powyższe nie budzi żadnych wątpliwości, także w kontekście przyjętej przez orzecznictwo materialnoprawnej koncepcji strony (komentarz do art. 28 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Swój interes prawny do występowania w niniejszym postępowaniu wnioskodawcy wywodzili z tytułu spadkobrania po [...], prowadzących przedsiębiorstwo pn. "T., Sp. z o.o. – [...]"
Mając na uwadze ocenę formalno-prawnych przesłanek dopuszczalności złożenia wniosku, organ podjął czynności zmierzające do pozyskania dokumentów dotyczących przedsiębiorstwa pn. "T., Sp. z o.o. – [...]" i ustalił że przedmiotowe przedsiębiorstwo było zorganizowane w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i zostało zarejestrowane w Rejestrze Handlowym Nr [...]. Z tejże dokumentacji wynikało również, że udziałowcami spółki byli:[...], obaj już nieżyjący.
Organ podjął zatem tylko niezbędne czynności zmierzające do ustalenia czy w przedmiotowej sprawie po stronie wnioskodawców istnieje interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Organ miał obowiązek wyjaśnić czy przedsiębiorstwo rzeczywiście stanowiło Spółkę z ograniczona odpowiedzialnością czy był to inny podmiot prawa. Wszystkie te czynności były czynnościami wstępnymi, których organ nie mógł pominąć chcąc prawidłowo ustalić tą podstawową przesłankę jaką jest interes prawny.
Nie można zatem przyjąć za słuszny zarzut naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. podnoszony przez skarżących.
Podobnie odnośnie zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia oraz naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nieuwzględnienie przy wydaniu zaskarżonego postanowienia słusznego interesu wnioskodawców oraz prowadzenie postępowania w sposób powodujący utratę przez obywateli zaufania do Państwa, należało przyjąć, że są one bezzasadne.
Organ w sposób rzetelny gromadził materiał w sprawie celem ustalenie czy wniosek pochodzi od strony (art. 28 k.p.a.), czynności te nie były równoznaczne merytorycznemu rozpoznawaniu sprawy. Dotyczyły one bowiem potrzeby ustalenia tego czy wnioskodawca posiada interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Zgromadzony materiał dowodowy pozwolił na jednoznaczne ustalenie, iż znacjonalizowane przedsiębiorstwo należało do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która nie jest wnioskodawcą niniejszego postępowania. W sytuacji jednak gdy wnioskodawcy nie zgadzali się z ustaleniami organu odnośnie stanu faktycznego, które przedstawione zostały w korespondencji kierowanej do wnioskodawców, jeszcze przed wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia, mieli możliwość pozyskania brakujących dokumentów z sądów i archiwów oraz przedłożenia ich organowi, czego jednak nie uczynili.
Ponadto, Minister Gospodarki słusznie wskazał, iż nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego (w tym jego art. 7), która weszła w życie w dniu 11 kwietnia 2011r., miała m. in. na celu zaktywizowanie stron postępowania do współdziałania z organem administracji publicznej w zbieraniu materiału dowodowego. W świetle nowego brzmienia tego przepisu, strona postępowania nie będzie już mogła przerzucać całego ciężaru dowodu na organ prowadzący postępowanie (por. Komentarz bieżący do art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej LEX/el. 2011), zwłaszcza w sytuacji, gdy zainteresowany wskazuje na inne ustalenia, niż poczynione przez organ.
Organ prowadząc postępowanie nie naruszył również art. 8 k.p.a. bowiem zebrał w ramach czynności wstępnych w sposób wyczerpujący materiał pozwalający na ustalenie czy występują przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania. Przy czym ustalenie przesłanek do odmowy wszczęcia postępowania, powodowało bezprzedmiotowość podejmowania czynności zmierzających do merytorycznego rozpoznania sprawy.
Organ administracji publicznej wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wtedy, gdy spełnione zostały przesłanki z art. 61a § 1 k.p.a. Przy spełnieniu przesłanek do odmowy wszczęcia postępowania organ nie miał podstaw do wydawania decyzji, nie naruszył zatem dyspozycji art. 104 § 1 k.p.a.
Mając powyższe na względzie, Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło