I GZ 207/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Lu 951/13 o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2014 r. o sygn. akt I SA/Lu 951/13 na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. odmówił K. G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. W ocenie Sądu K. G. nie przestawił w sposób wiarygodny i pełny swojej sytuacji materialnej. Z dokumentów przedłożonych do akt sprawy nie wynika wysokość wynagrodzenia otrzymywanego przez jego żonę. Skarżący podał, że jego rodzina korzysta z pomocy osób bliskich, ale nie wyjaśnił w jakiej wysokości pomoc ta jest udzielana. Skarżący podał także, że jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, natomiast jego rodzina nie korzysta z pomocy społecznej. Pomimo dwukrotnego wezwania K. G. nie przedstawił wykazu stałych wydatków i źródeł ich finansowania. W tym stanie rzeczy WSA w L. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) K. G. domagał się zmiany postanowienia WSA w L. z dnia 24 kwietnia 2014 r. i przyznania prawa pomocy lub jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Argumentował, że przedstawił Sądowi niezbędne dokumenty do oceny jego sytuacji materialnej. Nie zgodził się z uznaniem Sądu, że ukrywa swoje dochody i oświadczył, że gdyby był w stanie ponieść koszty sądowe to nie uchylałby się od tego obowiązku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z treści powołanego przepisu wynika, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Inicjatywa dowodowa w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy leży zatem po stronie skarżącego, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący uzasadnił trudności w uiszczeniu wpisu sądowego od skargi (400 zł) wyjaśniając, że jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku, ma na utrzymaniu dwóch synów, a jego żona pracuje na pół etatu i jej wynagrodzenie za pracę wynosi 800 zł brutto. Oświadczenia skarżącego nie zostały poparte żadnymi dokumentami. WSA w L. wezwaniem z dnia 27 listopada 2013 r. zobowiązał skarżącego do wykazania stanu majątkowego jego rodziny i poparcia twierdzeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumentami źródłowymi, dotyczącymi m.in. tego jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają budżet domowy z tytułu stałych opłat oraz kto i w jakiej wysokości ponosi ich koszty. Z uwagi na to, że skarżący nie wykonał tego wezwania należycie, WSA ponownie, pismem z dnia 6 marca 2014 r. wezwał go do złożenia oświadczenia obejmującego miesięczne wydatki ma utrzymanie rodziny oraz miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu, w którym zamieszkuje wraz z rodziną. Tego wezwania skarżący również nie wykonał należycie, ograniczając się do ogólnych stwierdzeń. NSA podziela zatem ocenę Sądu I instancji, że skarżący nie wykazał braku dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Skarżący nie sprecyzował przede wszystkim jakiego rodzaju bieżące wydatki pokrywa z niskiego wynagrodzenia żony, więc nie wiadomo na co to wynagrodzenie jest przeznaczane. Przedłożone przez niego dokumenty nie zawierały danych pozwalających ustalić jego faktyczne dochody oraz dochody żony. Nadto nie wiadomo jakiej wysokości wsparcie skarżący otrzymuje od rodziny i na co je przeznacza, jak również nie jest jasne jakie stałe opłaty obciążają jego budżet domowy i z jakich środków są pokrywane. Uznać należy, że skoro wnioskodawca konsekwentnie uchylał się od pełnego i rzetelnego przedstawienia Sądowi I instancji sytuacji majątkowej swojej i rodziny, to odmowa przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie była zasadna. NSA wskazuje, że w treści zażalenia K. G. ponownie przedstawił jedynie szereg ogólnych, gołosłownych twierdzeń, którymi nie podważył skutecznie oceny WSA w L., dokonanej w kontrolowanym postanowieniu. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.