II FZ 956/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Po 174/14 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 22 stycznia 2014 r. nr (...) w przedmiocie odroczenia terminu płatności zaległości podatkowych postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia P. B. jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Po 174/14, mocą którego oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach orzeczenia Sąd podał, że według oświadczenia z wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący utrzymuje się przede wszystkim z wynagrodzenia za pracę w kwocie 1.600 zł brutto. Wcześniej był właścicielem dobrze działającej firmy, jednakże decyzją Starosty K. z dnia 16 lipca 2010 r. zakazano mu prowadzenia działalności gospodarczej w formie stacji kontroli pojazdów, która była jego głównym źródłem utrzymania. Wskazał, że musi obsługiwać zaciągnięte w związku z funkcjonowaniem stacji kontroli pojazdów kredyty i umowy leasingowe (łącznie ok. 900.000 zł). Zobowiązania te spłaca z przychodów z dzierżawy części budynków, w których kiedyś prowadził działalność gospodarczą. Skarżący podał również, że mimo korzystnego dla niego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, którym uchylono powyższą decyzję, nadal nie może uruchomić opisanego powyżej obiektu w takiej formie jak przed 16 lipca 2010 r. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która nie osiąga żadnych przychodów. Wskazał, że posiada nieruchomość rolną o pow. 57,2452 ha. Podał, że obecnie ze względu na zły stan zdrowia przebywa na zasiłku chorobowym. Skarżący posiada rachunek bankowy w Nordea Bank Polska, jednakże rachunek ten jest od dłuższego czasu zajęty ze względu na prowadzone przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. Z kserokopii potwierdzenia sald z dnia 2 stycznia 2014 r. wynika, że saldo wynosi 0,00 zł. Skarżący oświadczył, że posiada następujące pojazdy mechaniczne: - samochód (...), wartość rynkowa 13.000 zł, na którym ustanowiono zastaw bankowy, - samochód (...), wartość rynkowa 1.000 zł, - samochód (...), wartość rynkowa 55.000 zł, umowa kredytu, do spłaty pozostało 11 rat, - ciągnik B., - naczepa cysterna (...), wartość rynkowa 38.000 zł. Z oświadczeń skarżącego wynika, że wysokość średniomiesięcznych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynosi ok. 2.650 zł. Skarżący posiada następujące nieruchomości: - w K.: grunt o pow. 12.164 m2, budynki o pow. 585 m2, budynki stacji paliw - nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez "B." Sp. z o.o., - w B.: grunt o pow. 4.241 m2, budynki o pow. 664,48 m2 - nieruchomość nieużywana, - nieruchomość rolną o pow. 52,5452 ha pod uprawę roślinną oraz las o pow. 4,7 ha, - nieruchomość przy ul. (...) nie jest jego własnością, należy do jego matki, skarżący w niej zamieszkuje. Wnioskodawca podał, obecnie zajmuje się wynajmem pomieszczeń. Oświadczył, że na dzień 31 marca 2014 r. zatrudniał trzech pracowników, przy czym jedna osoba przebywa na zasiłku macierzyńskim. Wnioskodawca wskazał również, że jest zatrudniony na umowę o pracę, jednakże od sierpnia przebywa na zasiłku chorobowym. Do pisma z dnia 9 kwietnia 2014 r. strona załączyła kserokopie: - zawiadomienia Zastępcy Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. o wszczęciu egzekucji na wniosek Nordea Bank Polska S.A. z dnia 16 września 2013 r., - zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. z dnia 25 maja 2011 r. o zajęciu wierzytelności z tytułu zwrotu w podatku dochodowym oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku VAT na wniosek Polskiego Koncernu Naftowego ORLEN S.A. z siedzibą w P., - zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 20 marca 2013 r. skierowanego do Komornika Sądowego w K. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank, - wezwania Banku Spółdzielczego w W. z dnia 08 listopada 2012 r. do spłaty całego wymagalnego zadłużenia wynikającego z tytułu umowy o kredyt obrotowy nieodnawialny z dnia 4 maja 2010 r. Skarżący podał, że "B." Sp. z o.o. należy do jego syna K. B.. Wnioskodawca jest pracownikiem i prokurentem tej spółki. Spółka "B." wynajmuje od skarżącego część pomieszczeń, które w przeszłości służyły jemu do prowadzenia działalności gospodarczej. Z tytułu wynajmu tych pomieszczeń uzyskuje dochód w wysokości 5.162,60 zł netto. Ponadto skarżący oświadczył, że prowadzi działalność rolniczą w zakresie uprawy zbóż, gdzie 2013 r. z tego tytułu poniósł stratę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie uznał wniosku za zasadny. Wskazał na treść art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej P.p.s.a. oraz jej art. 199. Sąd dokonując oceny przedłożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń, doszedł do przekonania, że nie wykazał on przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 500 zł. W pierwszej kolejności Sąd wskazał, że skarżący posiada liczne źródła dochodu. Prowadzi działalność gospodarczą w zakresie najmu pomieszczeń, gospodarstwo rolne, ponadto jest zatrudniony na umowę o pracę, przy czym od sierpnia 2013 r. przebywa na zasiłku chorobowym. Z akt sprawy wynika, że skarżący posiada nieruchomość rolną o łącznej pow. 52.5452 ha i las o pow. 4,7 ha. W 2013 r. jego gospodarstwo rolne - według oświadczenia - było deficytowe. Jednakże - pomimo wezwania - skarżący nie wyjaśnił, czy otrzymuje dopłaty do nieruchomości rolnej, jeżeli tak to w jakiej wysokości. Skarżący nie podał również, czy w bieżącym roku poniósł koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, jeżeli tak to w jakiej wysokości. Sąd zaznaczył, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Z załączonych kserokopii dokumentów wynika, że w 2012 r., w 2013 r., jak i w pierwszych dwóch miesiącach 2014 r. skarżący odnotował z tego tytułu stratę. Sąd uznał jednak, że strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, co prowadzi do braku dochodu jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata nie uzasadnia natomiast potrzeby kredytowania skarżącemu należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez niego skargą. Z załączonych zeznań rocznych podatkowych wynika, że z tytułu wynagrodzenia za pracę skarżący osiągnął w 2012 r. dochód w wysokości 12.177,02 zł, z innych źródeł 2.648,02 zł, natomiast w 2013 r. dochód skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę wyniósł 11.537,30 zł, z innych źródeł 4.837,07 zł. Łączny miesięczny koszt wszystkich rat spłacanych przez skarżącego kredytów i leasingu wynosi 7.922,71 zł. Z oświadczeń skarżącego wynika, że umowy kredytowe zawarł w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Sąd uznał jednak, że spłata kredytów nie jest wydatkiem, któremu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Sąd dostrzegł, że wprawdzie wobec skarżącego prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne, w wyniku których został zajęty jego majątek, jednak zajęcie tego majątku nie jest równoznaczne z tym, że skarżący z tytułu jego posiadania nie może uzyskać żadnych środków pieniężnych, gdyż nadal może kontynuować prowadzoną działalność gospodarczą, wynajmować nieruchomości i korzystać z pojazdów, na których dokonano zastawu. Sąd zauważył, że skarżący określił koszt utrzymania rodziny na kwotę 2.650 zł miesięcznie. Z przedłożonych przez niego informacji wynika, że jest zatrudniony na umowę o pracę za wynagrodzeniem brutto w wysokości 1.600 zł, przy czym od sierpnia 2013 r. przebywa na zasiłku chorobowym. Wnioskodawca wskazał także, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie najmu uzyskuje dochód w wysokości 5.162 zł netto. Podał także, że zatrudnia trzech pracowników, przy czy jedna osoba przebywa na zasiłku macierzyńskim, jednakże nie wskazał jakie koszty miesięcznie ponosi z tytułu zatrudniania pracowników. Skarżący wyjaśnił, że jest pracownikiem i prokurentem "B." Sp. z o.o., w której 100% udziałów należy do jego syna oraz że spółka wynajmuje od niego pomieszczenia za kwotę 5.162 zł netto miesięcznie. Sąd podkreślił, że utworzenie podmiotu gospodarczego "B." Sp. z o.o. (porównując przychody za 2010 r. z przychodami za 2009 r.), zbiegło się z umniejszeniem przychodów osobistych skarżącego osiąganych z pozarolniczej działalności gospodarczej o 2.080.926,82 zł. Zdaniem Sądu złożone przez skarżącego oświadczenie o jego sytuacji majątkowej jest nierzetelne, gdyż wyżej wskazana kwota miesięcznych wydatków, tj. ok. 10.572,71 zł, znacznie przekracza kwotę osiąganych przez skarżącego dochodów. Sąd zauważył, że skarżący nie podał także kosztów, jakie ponosi w związku z zatrudnianiem trójki pracowników, przy czy jedna osoba przebywa na zasiłku macierzyńskim. Skarżący, zdaniem Sądu, nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść stosownych kosztów sądowych (500 zł na tym etapie postępowania) bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący stwierdził, że nie jest w stanie uiścić opłaty, bo jego dochody drastycznie spadły. Skarżący stwierdził, że jest "bity" z każdej strony, a jego sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej przez Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Na wstępie podkreślić należy, że w zażaleniu skarżący ograniczył się jedynie do nierzeczowych stwierdzeń, które nic nie wnoszą do sprawy. Jeśli skarżący twierdzi, że stan faktyczny jest inny, niż przyjął Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, to należało w zażaleniu ten stan faktyczny opisać i przedstawić stosowne dowody na poparcie swoich twierdzeń. Naczelny Sąd Administracyjny nie może odnieść się do tak sformułowanego zarzutu, bowiem nie wie, w jakim zakresie i jakie fakty z zaskarżonego orzeczenia skarżący kwestionuje. Z uwagi na powyższe, tutejszy Sąd musiał dokonać oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia na podstawie opisu sytuacji skarżącego wyłaniającego się z akt sprawy i z zaskarżonego postanowienia. Z tych zaś niezbicie wynika, że skarżący jest w stanie uiścić w niniejszej sprawie stosunkowo niewielki (w odniesieniu do dochodów i majątku skarżącego) wpis w kwocie 500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny bardzo szczegółowo przeanalizował sytuację materialną skarżącego i doszedł do prawidłowych wniosków. Sąd wskazał, że skarżący posiada liczne źródła dochodu. Prowadzi działalność gospodarczą w zakresie najmu pomieszczeń, gospodarstwo rolne, ponadto jest zatrudniony na umowę o pracę, przy czym od sierpnia 2013 r. przebywa na zasiłku chorobowym. Skarżący także w zażaleniu nie wskazał wysokości zasiłku. Skarżący jest właścicielem licznych nieruchomości czy środków transportu. Ponadto skarżący nierzetelnie przedstawił swoją sytuację materialną, skoro według oświadczenia jego wydatki znacznie przewyższają dochody. Skarżący w zażaleniu nie odniósł się do argumentów Sądu pierwszej instancji co do tego, że wykazanie straty w działalności gospodarczej nie przesądza jeszcze o rzeczywistej kondycji finansowej danego podmiotu, czy na przykład do wątpliwości Sądu co do uzyskiwania przez skarżącego dopłat do gospodarstwa rolnego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela także ocenę Sądu pierwszej instancji co do faktu zaciągania przez skarżącego licznych zobowiązań cywilnoprawnych. Decyzje gospodarcze skarżącego nie mogą być podstawą do przerzucenia ciężaru kosztów prowadzonych przez niego postępowań sądowych na innych obywateli. Jak stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, iż prawo pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez stronę (por. art. 199 P.p.s.a.). Ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły, a więc że uzyskanie stosownych środków jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe, a nie jedynie utrudnione. W niniejszej sprawie skarżący wyżej opisanym wymogom nie sprostał. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. zażalenie oddalił.