II OSK 2400/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-06-09
Skład orzekający: sędzia NSA Jacek Chlebny, sędzia NSA Zofia Flasińska, sędzia NSA Barbara Adamiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zamiar wytoczenia powództwa cywilnego, oparty na art. 439 Kodeksu cywilnego, stanowi wystarczającą podstawę do wykazania interesu prawnego w uzyskaniu danych osobowych z rejestru PESEL na potrzeby zainicjowania postępowania sądowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sam zamiar wytoczenia powództwa cywilnego, nawet oparty na przepisie prawa materialnego (art. 439 k.c.), nie stanowi wystarczającego wykazania interesu prawnego w rozumieniu art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Interes prawny musi być konkretny, aktualny i obiektywnie istniejący, a nie oparty jedynie na przyszłym i niepewnym zamiarze zainicjowania postępowania sądowego. Wnioskodawca musi wykazać realną potrzebę uzyskania danych, a nie tylko chęć sporządzenia pozwu.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o udostępnienie danych adresowych K. K., wskazując, że utrudnia ona realizację inwestycji spółki poprzez składanie ogólnikowych odwołań, co powoduje szkody. Spółka argumentowała, że ma interes prawny w uzyskaniu danych na podstawie art. 439 k.c. Organy administracji odmówiły udostępnienia danych, uznając, że spółka wykazała jedynie interes faktyczny, a nie prawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów. Skarga kasacyjna spółki została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 9 czerwca 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny sędzia NSA Zofia Flasińska sędzia NSA Barbara Adamiak /spr./ Protokolant asystent sędziego Katarzyna Miller po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 400/14 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych ze zbiorów meldunkowych oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 kwietnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 400/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. [...] Sp.k. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych ze zbiorów meldunkowych, oddalił skargę.
Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy.
Prezydent [...] decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...] po rozpoznaniu wniosku [...] Sp. z o.o. [...] Sp.k. z siedzibą w W. odmówił udostepnienia danych K. K.
W uzasadnieniu decyzji Prezydent [...] stwierdził, że [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k. wniosła o udostępnienie ze zbioru ewidencji ludności adresu zameldowania na pobyt stały oraz adresu zameldowania na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące K. K. Jako uzasadnienie potrzeby otrzymania ww. danych Spółka wskazała, że K. K., jako członek " Stowarzyszenia [...] ", działając w jego ramach, znacząco utrudnia realizację inwestycji prowadzonych przez Spółkę. Składa ona odwołania od decyzji uzyskiwanych przez Spółkę, które są ogólnikowe i nie odnoszą się do konkretnej inwestycji. Działania te podejmowane są w złej wierze i powodują szkody na skutek przestoju w prowadzonych pracach.
W ocenie organu, Spółka nie wykazała posiadania interesu prawnego w uzyskaniu danych członka Stowarzyszenia. O istnieniu takiego interesu, zdaniem organu, można mówić wówczas, gdy wnioskodawca ubiegający się o udostepnienie ze zbiorów meldunkowych danych osobowych osoby, przeciwko której wytoczył powództwo przed sądem powszechnym wykaże, że sąd zobowiązał go do podania aktualnego adresu zamieszkania pozwanego.
Organ I instancji, uznając, że skarżący ma w tym tylko interes faktyczny, skierował do K. K. pytanie, czy wyraża zgodę na udostępnienie swojego adresu. W związku z niepodjęciem w terminie ww. zapytania ( dwukrotne awizowanie) organ administracji stwierdził, że K. K. nie udzieliła zgody na udostepnienie swoich danych.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] Wojewoda Mazowiecki po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2013r.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że sam zamiar wytoczenia powództwa cywilnego nie dowodzi istnienia interesu prawnego. Interes prawny musi być realny i musi istnieć rzeczywiście w czasie stosowania norm prawnych.
Zasadnie też, zdaniem Wojewody, organ I instancji uznał, że brak było podstaw do udostępnienia żądanych przez Spółkę danych osobowych na podstawie art. 44 h ust. 2 pkt 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k. z siedzibą w W., podnosząc zarzuty naruszenia:
1. Art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności w zw. z art. 439 k.c. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez błędne przyjęcie, że roszczenie oparte na art. 439 k.c. nie może być źródłem interesu prawnego Spółki w uzyskiwaniu danych adresowych bez uprzedniego wszczęcia postępowania cywilnego, co bezzasadnie ogranicza prawo skarżącego do sądu;
2. Art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ jakiejkolwiek analizy podstaw interesu prawnego skarżącego w uzyskaniu danych adresowych członka Stowarzyszenia, czyli wskazanego przez skarżącego roszczenia opartego na art. 439 k.c.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając sprawę Sąd wskazał, że za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 j.t. ze zm.) w zw. z art. 439 k.c. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędne przyjęcie, że roszczenie oparte na art. 439 k.c. nie może być źródłem interesu prawnego skarżącej Spółki w uzyskaniu danych osobowych K. K. bez uprzedniego wszczęcia postępowania cywilnego.
Art. 44 h w/w ustawy stanowi, że dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych są udostępniane osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Wykazanie interesu prawnego wymaga wskazania przepisu prawa, z którego wynika dla wnioskodawcy uprawnienie lub który nakłada na wnioskodawcę obowiązek.
Twierdzenie skarżącej Spółki, że jej interes prawny w żądaniu udostępnienia danych ze zbioru PESEL wynika z art. 439 k.c. jest bezpodstawne. Z przepisu tego wynika, że ten, komu wskutek zachowania się innej osoby zagraża bezpośrednio szkoda, może żądać, ażeby osoba ta przedsięwzięła środki niezbędne do odwrócenia grożącego niebezpieczeństwa, a w razie potrzeby także, by dała odpowiednie zabezpieczenie. Przepis ten określa więc przesłanki żądania od innej osoby podjęcia środków, które odwrócą wywołane przez nią niebezpieczeństwo. Powstanie prawa wynikającego z art. 439 k.c. nie jest uzależnione od uzyskania danych tej osoby ze zbioru PESEL. Dane ze zbioru PESEL są skarżącej Spółce niezbędne do zainicjowania przed sądem powszechnym postępowania w celu dochodzenia roszczenia, o którym mowa w art. 439 k.c. Źródeł uprawnienia skarżącej spółki do uzyskania danych ze zbioru PESEL należy więc poszukiwać w przepisach, które określają wymogi, które powinno spełniać pismo inicjujące postępowanie sądowe.
Warunkiem rozpoczęcia postępowania przed sądem powszechnym jest wniesienie pozwu skierowanego przeciwko osobie zobowiązanej do odwrócenia niebezpieczeństwa. Możliwość wniesienia pozwu nie jest uzależniona od wskazania adresu zamieszkania osoby, przeciwko której pozew jest skierowany. Wprawdzie przepisy k.p.c. wymagają wskazania w pozwie adresu zamieszkania stron (art. 187 § 1 k.p.c. w zw. z art. 187 § 1 k.p.c.), jednakże niewskazanie adresu zamieszkania strony nie skutkuje zakazem wniesienia pozwu. Przepisy k.p.c. takiego zakazu nie przewidują. Pozew wniesiony do Sądu, który nie zawiera wskazania adresu zamieszkania strony, jest obarczony brakiem formalnym. W takim przypadku strona wnosząca pozew wzywana jest do jego uzupełnienia w terminie tygodniowym pod rygorem zwrócenia pisma w przypadku nieuzupełnienia braku
Zdaniem Sądu, dopiero w przypadku wniesienia pozwu można mówić o tym, że podmiot żądający informacji ze zbioru PESEL ma interes prawny w uzyskaniu informacji z tego zbioru. Brak informacji o miejscu zamieszkania pozwanego uniemożliwiałby bowiem usunięcie braku formalnego pozwu, co z kolei powodowałoby niemożność zainicjowania postepowania sądowego na podstawie wniesionego do sądu pozwu i dochodzenia roszczenia w oparciu o ten pozew.
Wprawdzie przepisy k.p.c. wymagają, by prawidłowo sporządzony pozew zawierał wskazanie adresu pozwanego, jednakże samo dążenie do sporządzenia pozwu zgodnie z wszystkimi wymogami k.p.c w związku z deklarowanym zamiarem jego wniesienia nie jest, w ocenie Sądu, okolicznością skutkującą powstaniem interesu prawnego uzasadniającego żądanie udzielenia informacji ze zbioru PESEL dotyczących miejsca zamieszkania pozwanego. Sporządzenie pozwu nie jest celem samym w sobie tylko środkiem do dochodzenia roszczenia przed sądem. Osoba domagająca się udostępnienia danych ze zbioru PESEL musi wykazać, że rzeczywiście zamierza dochodzić roszczeń przed sądem.
Oceniając, czy wnioskodawca ma interes prawny w żądaniu uzyskania danych ze zbioru PESEL w oparciu o art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, z jednej strony należy mieć na uwadze konieczność ochrony prawa do dochodzenia roszczeń przed sądem, co jest uzależnione m.in. od wniesienia pozwu, zaś z drugiej strony konieczność ochrony danych osobowych osób zamieszczonych w zbiorze PESEL.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r., nr 101, poz. 926 j.t. ze zm.) każdy ma prawo do ochrony dotyczących go danych osobowych. Przetwarzanie danych osobowych może mieć miejsce ze względu na dobro publiczne, dobro osoby, której dane dotyczą lub dobro osób trzecich w zakresie i trybie określonym ustawą (art. 1 ust. 2). Przetwarzanie danych osobowych, to m.in. ich udostępnianie (art. 7 pkt 2). Uregulowania zawarte w w/w ustawie pozwalają stwierdzić, że ustawodawca przywiązuje dużą wagę do ochrony dobra prawnego, jakim są dane osobowe obywateli.
Wzgląd na konieczność ochrony danych osobowych przemawia za tym, by wnioskodawca wykazał, że rzeczywiście zamierza wnieść pozew i dochodzić roszczenia przed sądem, a nie, że pod pozorem wniesienia pozwu dąży do uzyskania danych osobowych. Wniesienie pozwu nie gwarantuje eliminacji nadużyć przy uzyskaniu danych ze zbioru PESEL, jednakże znacząco zmniejsza możliwość popełnienia nadużyć.
Zdaniem Sądu, zaznaczyć przy tym należy, że nawet wniesienie pozwu może nie być wystarczającą podstawą do udostępnienia danych osobowych ze zbioru PESEL, jeśli z okoliczności sprawy będzie wynikało, że służyć ma to jedynie wyłudzeniu tych danych.
Zarzut naruszenia przez organ administracji art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. nie znajduje uzasadnienia. Jak to zostało wyżej wskazane, o istnieniu interesu prawnego w żądaniu danych osobowych przez skarżącą spółkę można byłoby mówić wówczas, gdyby spółka wniosła pozew do sądu. Okoliczność, że pozew taki nie został przez spółkę wniesiony jest bezsporna. Dokonywanie przez organy administracji ustaleń, czy spółka ma interes prawny w żądaniu informacji ze zbioru PESEL w oparciu o kryteria istnienia tego interesu formułowane przez spółkę było zbędne.
Nie znajduje również uzasadnienia zarzut, że odmowa udostępnienia danych ze zbioru PESEL w przedmiotowej sprawie naruszyła wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo skarżącej spółki do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Podstawowym argumentem, który przemawia za niezasadnością przytoczonego zarzutu jest okoliczność, że zawarty w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP postulat, by rozpatrzenie sprawy było sprawiedliwe, jawne oraz odbyło się bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd jest skierowany po części do ustawodawcy, by stworzył uregulowania prawne zapewniające realizację tego postulatu, a po części do sądu rozpoznającego sprawę. Adresatem tych postulatów nie są natomiast organy administracji.
Nadto Sąd wskazał, że skarżąca spółka może wnieść pozew bez podawania adresu zamieszkania pozwanego, a następnie w celu uzupełnienia tego braku uzyskać dane ze zbioru PESEL. Działania organów administracji nie uniemożliwiają więc skarżącej spółce zainicjowania postępowania przed sądem cywilnym.
Z tych względów, iż Sąd nie stwierdził podstaw do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.
[...] Sp. z o.o. [...] Sp. k. wniosła od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparła na zarzutach:
1) naruszenia przepisów prawa materialnego tj.:
a) art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ("Ustawa") w zw. z art. 439 k.c. w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię skutkującą:
- przyjęciem, że przepisy prawa materialnego, w tym art. 439 k.c., nie stanowią podstawy interesu prawnego w uzyskaniu danych ewidencyjnych celem wniesienia pozwu przeciwko osobie, o której dane skarżąca kasacyjnie zwróciła się do organu, zaś podstawą taką, według WSA, mogą być ewentualnie tylko przepisy postępowania cywilnego o warunkach formalnych pism procesowych;
- przyjęciem, iż dopiero naruszenie przez wnoszącego pozew przepisów o wymogach formalnych pozwu może ewentualnie wykreować interes prawny ubiegającego się o dane adresowe, a jednocześnie założeniem, że nawet fakt wniesienia powództwa obarczonego brakami formalnymi nie zawsze przesądzi o interesie prawnym wnoszącego podanie, co prowadzi do pozostawienia kwestii oceny, czy wniesienie powództwa uzasadnia interes prawny wnoszącego podanie całkowitej swobodzie organu, nie znajdującej oparcia w treści art. 44h ust. 2 pkt 1Ustawy;
- przyjęciem, że pomimo współistnienia ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego ( k.p.c.) oraz Ustawy, wykładnia przepisów Ustawy w zakresie interesu prawnego w uzyskaniu danych musi prowadzić do naruszenia przepisów art. 187 § 1 k.p.c i art. 126 § 2 pkt 1 k.p.c. lub wręcz uniemożliwia skorzystanie z prawa do sądu z uwagi na przepis art. 27 § 1 k.p.c, wskazujący na generalną zasadę właściwości miejscowej sądu wedle dokładnego adresu zamieszkania pozwanego, co narusza zasadę praworządności z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP; przez co ograniczone zostało prawo Skarżącej kasacyjnie do sądu, niezgodnie z zasadą proporcjonalności wynikającą z art. 3 Konstytucji RP;
b) art. 7 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że organy administracji nie są zobowiązane do przestrzegania art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przyznającego obywatelom prawo do sądu, a w konsekwencji przyjęcie, że organ, poprzez odmowę udostępnienia skarżącej kasacyjnie danych niezbędnych do prawidłowego i skutecznego wszczęcia postępowania sądowego w obronie jej interesu prawnego, nie mógł naruszyć art. 45 ust. 1 Konstytucji RP
2) naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 151 ustawy - Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ nie musiał badać interesu prawnego skarżącej kasacyjnie, opartego na art. 439 k.c., z uwagi na to, że jej wniosek o udostepnienie danych powinien nastąpić dopiero po wniesieniu pozwu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do oddalenia skargi, pomimo tego, że Skarżąca kasacyjnie w zgodzie z Ustawą wskazała przepis prawa materialnego stanowiący zródło jej interesu prawnego w uzyskaniu danych oraz wskazała okoliczności faktycznie wskazujące przysługujące jej roszczenie;
b) art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi - w związku z art. 44h ust. 2 pkt 1 Ustawy, poprzez niewyjaśnienie przez WSA, jaka okoliczność stanowi przesłankę interesu prawnego w rozumieniu art. 44h ust. 2 pkt 1 Ustawy, co znalazło odzwierciedlenie w prowadzącym do sprzecznych wniosków uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem powoduje wątpliwości co do tego, jaka jest prawidłowa wykładnia przepisów o udostępnieniu danych ewidencyjnych, w szczególności w zakresie przesłanki wykazania interesu prawnego wnioskodawcy.
W związku z powyższym, Spółka wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W przypadku natomiast, gdyby tutejszy Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie merytoryczne skargi. W każdym przypadku wnosiła zaś o zasądzenie na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 718.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Wywiedziony w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) nie jest zasadny. Art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że dane ze zbioru PESEL są udostępniane osobom i jednostkom – jeżeli wykażą w tym interes prawny. Jednostka ma interes prawny, jeżeli na podstawie obowiązujących przepisów prawa ubiega się o konkretyzację uprawnienia lub wobec jednostki organ administracji publicznej podejmuje władczą ingerencję ograniczenia ( cofnięcia) uprawnienia lub nałożenia obowiązku publicznoprawnego. Takie wąskie ujęcie interesu prawnego odnosi się do władczej ingerencji w sformalizowanym postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie autorytatywnej konkretyzacji normy materialnego prawa, głównie materialnego prawa administracyjnego. Jednostka ma interes prawny w indywidualnej sprawie rozstrzyganej w formie decyzji administracyjnej, gdy norma materialnego prawa administracyjnego w wyniku dokonania przez organ administracji publicznej jej autorytatywnej konkretyzacji daje podstawy do nadania jej uprawnienia materialnoprawnego lub obciążenia jej obowiązkiem materialnoprawnym.
Artykuł 44 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wprowadzając przesłankę interesu prawnego żądającego udostępnienia danych ze zbioru danych PESEL, nie określa aspektu przedmiotowego, który daje podstawy do wyznaczenia granic przedmiotowych interesu prawnego. Przy wykładni interesu prawnego jako przesłanki materialnoprawnej żądania udostępnienia danych nie można wyznaczyć wąskich ram związanych z autorytatywną konkretyzacją normy materialnego prawa administracyjnego poprzez przyznanie ( cofnięcie) uprawnienia materialnoprawnego lub obciążenia obowiązkiem materialnoprawnym. Takie wąskie ujęcie interesu prawnego, na podstawie art. 44 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie wyczerpuje tej wartości prawnej, a wymaga ujęcia szerszego obejmującego możliwość prawną podjęcia obrony prawnej na szeroko pojętej drodze prawa do procesu. Nie oznacza to jednak, że w sposób różny od przyjętego w art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego należy ustalić cechy przesądzające o przyznaniu jednostce interesu prawnego. Zarówno w doktrynie prawa administracyjnego jak i w orzecznictwie sądowym przyjmuje się , że interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, a także aktualny. Artykuł 44 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi o wykazaniu przez osobę lub jednostkę organizacyjną interesu prawnego. Nałożenie na osobę lub jednostkę organizacyjną obowiązku wykazania oznacza, że żądający dla skuteczności złożonego żądania udostępnienia informacji ze zbioru PESEL musi udowodnić w sposób sprawdzalny przez fakty, własny interes prawny. Oznacza to, że nie jest dostatecznym udowodnieniem interesu prawnego samo przytoczenie przepisu prawnego, na podstawie którego Spółka ma zamiar wytoczenia powództwa łączący się z obowiązkiem sporządzenia pozwu. Zamiar wytoczenia powództwa nie wypełnia istotnych elementarnych wartości na jakich oparty jest interes prawny. Nie jest to bowiem interes prawny konkretny, aktualny, obiektywnie istniejący. Samo deklarowanie zainicjowania w przyszłości postępowania sądowego, zwłaszcza w okolicznościach faktycznych sprawy, w której na gruncie materialnoprawnym nie występuje relacja łącząca Spółkę z osobą, której żądanie ujawnienia danych z systemu PESEL obejmuje, przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych wykazania interesu prawnego.
Konieczne jest uwzględnienie zarówno prawa do sądu, jak i z drugiej strony ochrony prywatności osoby, których dane dotyczą. W okolicznościach faktycznych sprawy konflikt ochrony tych wartości jest szczególnego rodzaju, z treści żądania [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k. z siedzibą w W. wynika bowiem wyprowadzenie podstawy interesu prawnego z nadużywania praw procesowych przez Stowarzyszenie [...] na drodze postępowania administracyjnego. Brak zatem wykazania jakiejkolwiek relacji materialnoprawnej, a ograniczenie się wyłącznie do relacji procesowej uzasadniało podważenie zasadności wyprowadzenia interesu prawnego co do zamiaru zainicjowania w przyszłości postępowania sądowego. Okoliczności tego rodzaju mają charakter przyszły i niepewny. Oznacza to, że wyprowadzenie interesu prawnego wyłącznie z zamiaru w przyszłości złożenia pozwu nie ma usprawiedliwionych podstaw, godząc w konstytucyjną ochronę prawną prywatności jednostki.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło