I FZ 134/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. Z. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Bk 4/14 odrzucające skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem ww. Sądu z dnia 14 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Bk 331/12 oddalającym skargę E. Z. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 26 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia: 1) odrzucić zażalenie, 2) zwrócić skarżącej z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku kwotę 191 (słownie: sto dziewięćdziesiąt jeden) zł tytułem uiszczonego wpisu od zażalenia. Zaskarżonym postanowieniem z 22 stycznia 2014 r., I SA/Bk 4/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę o wznowienie postępowania sądowego wniesioną przez E. Z. P., stosownie do art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej Ppsa, ponieważ skargi tej nie oparto na ustawowej podstawie wznowienia. Na powyższe postanowienie strona, zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego), wniosła zażalenie, powołując się na treść art. 284, art. 197 § 2 w zw. z art. 174 pkt 2 oraz art. 194 § 3 Ppsa. Wskazując na treść tych przepisów wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez jego uchylenie w całości i wznowienie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie kosztów postępowania. Wnioski powyższe wsparto zarzutami naruszenia art. 280 § 1 w zw. z art. 273 § 2 Ppsa, art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, a także art. 2 Konstytucji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie zauważyć należy, że zgodnie z art. 173 § 1 Ppsa, od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim postanowieniem jest zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania; brak jest zarazem przepisu szczególnego, który przewidywałby wniesienie zażalenia w tej sytuacji. W szczególności nie stanowi go, wbrew treści zażalenia, art. 284 Ppsa, w którym przewidziano zażalenie na postanowienie dotyczące wstrzymania wykonania orzeczenia w postępowaniu wznowieniowym. Skarga kasacyjna jest zatem jedynym prawnie dopuszczalnym środkiem zaskarżenia postanowienia wymienionego na wstępie niniejszego uzasadnienia. W tym stanie rzeczy przypomnieć należy, że nie bez przyczyny sporządzenie środka odwoławczego, jakim jest skarga kasacyjna, obwarowane zostało tzw. przymusem adwokackim, tj. koniecznością sporządzenia przez zawodowego pełnomocnika, o którym mowa w art. 175 Ppsa. Silne sformalizowanie postępowania kasacyjnego wymaga bowiem uczestnictwa profesjonalnego zastępcy, od którego oczekuje się, że jest on w stanie zapewnić stronie postępowania należytą reprezentację, w szczególności uchronić ją przez niebezpieczeństwem odrzucenia środka odwoławczego bez jego merytorycznego rozpoznania (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013, pkt 1). W związku z powyższym skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, że od radcy prawnego, jako osoby mającej odpowiednie przygotowanie prawnicze, należy wymagać znajomości przepisów prawa, które mają w danej sprawie zastosowanie, a przede wszystkim dokładnej wiedzy o tym, jakie środki prawne służą reprezentowanej przez niego stronie. Skoro więc ustawodawca przewidział skargę kasacyjną jako środek prawny zaskarżenia ww. postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, to w takim przypadku nie jest dopuszczalne wniesienie zażalenia, który to środek prawny zaskarżenia służy w innych sytuacjach przewidzianych w ustawie (por. post. NSA z 3 marca 2005 r., OSK 1249/04, CBOSA). Jakkolwiek więc co do zasady mylne oznaczenie rodzaju pisma nie powinno pociągać za sobą ujemnych skutków dla strony (falsa demonstratio non nocet), to trudno tę zasadę odnosić par excellence do pism składanych przez profesjonalistów. W niniejszej sprawie intencja wniesienia zażalenia (a nie skargi kasacyjnej) przez reprezentującego stronę radcę prawnego została zamanifestowana w sposób jednoznaczny, nie tylko poprzez stosowne oznaczenie rodzaju środka odwoławczego, ale też z uwagi na powołanie się w dalszej kolejności, w podstawie prawnej, na przepisy regulujące instytucję zażalenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym (k 22 i n. akt sądowych). Dlatego też takie sformułowanie (określenie) środka odwoławczego Sąd kasacyjny uznał za wiążące. Biorąc zatem pod uwagę, że wymienione wyżej postanowienie Sądu pierwszej instancji zaskarżono zażaleniem, a nie skargą kasacyjną, uznać należy, że strona wniosła środek odwoławczy, który jest niedopuszczalny w rozumieniu art. 178 i art. 180 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, w związku z czym orzeczono jak w sentencji postanowienia, stosownie do wskazanych przepisów. O zwrocie uiszczonego wpisu postanowiono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa.