V SA/Wa 1761/13
WyrokWSA w Warszawie2013-11-29
Skład orzekający: Izabella Janson, Andrzej Kania, Tomasz Zawiślak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabycie nieruchomości w drodze postępowania egzekucyjnego (przysądzenie własności) powoduje wygaśnięcie obowiązku uiszczania opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji, na podstawie art. 1000 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego?Ratio decidendi
Nabycie nieruchomości w drodze postępowania egzekucyjnego (przysądzenie własności) nie powoduje wygaśnięcia obowiązku uiszczania opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji. Obowiązek ten, na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, przechodzi na nabywcę, a przepis art. 1000 § 1 k.p.c. nie ma zastosowania do tego typu zobowiązań, które mają charakter osobisty i służą ochronie gruntów leśnych, a nie zaspokojeniu wierzyciela z ceny nabycia.Stan faktyczny
Skarżący nabyli nieruchomość wyłączoną z produkcji leśnej w drodze postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne w celu ściągnięcia zaległych opłat rocznych z tytułu wyłączenia tych gruntów z produkcji. Skarżący podnieśli zarzut nieistnienia obowiązku, argumentując, że nabycie nieruchomości w drodze egzekucji powoduje wygaśnięcie wszelkich praw i obowiązków ciążących na nieruchomości na podstawie art. 1000 § 1 k.p.c. Organy administracji obu instancji uznały, że obowiązek uiszczania opłat rocznych nie wygasł i przeszedł na skarżących jako nabywców.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant: st. specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J. i W. R. na postanowienie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela wobec zarzutów podniesionych w postępowaniu egzekucyjnym. oddala skargę;
Przedmiotem skargi J. i W. R. (zwanych dalej skarżącymi) jest postanowienie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z [...] maja 2013r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z [...] lutego 2013r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...]e wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] grudnia 2012r., nr [...] przekazanego przez Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...]u. Tytuł wykonawczy wystawiony został na małżonków W. i J. R.k i obejmował zaległości powstałe w wyniku niezapłacenia opłaty rocznej za lata 2010-2012 z tytułu wyłączenia z produkcji gruntów leśnych stanowiących działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...]. Opłata roczna została ustalona decyzją Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z [...] stycznia 2003r., znak [...].
Pismem z 17 stycznia 2013r. skarżący podnieśli zarzut nieistnienia dochodzonego obowiązku (art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1967r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz.U. z 2012r., poz. 1015, ze zm., dalej: "u.p.e.a").
Postanowieniem z [...] lutego 2013r. Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] oddalił zarzuty. W uzasadnieniu wierzyciel stwierdził, iż zobowiązanie do uiszczenia należności objętych tytułem wykonawczym nr [...] wynika z faktu przejścia na skarżących wszelkich praw i obowiązków na skutek nabycia gruntów wyłączonych z produkcji leśnej w drodze postępowania egzekucyjnego.
W wyniku rozpoznania zażalenia Dyrektor Generalny Lasów Państwowych zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2013r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z [...] lutego 2013r. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołując na fakt nabycia przez skarżących nieruchomości w drodze postępowania egzekucyjnego wskazał odnosząc się do art. 1000 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1967r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U., Nr 43, poz. 296, ze zm., dalej: "k.p.c."), który przewiduje wygaśnięcie wszelkich praw ciążących na nieruchomości z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności należy zauważył, że roszczenie wierzyciela z tytułu opłat rocznych nie jest "prawem ciążącym na nieruchomości". Organ wskazał, że zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004r., Nr 121, poz. 1266 ze zm., dalej: "ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych"), obowiązek uiszczania opłat rocznych nie obciąża nieruchomości, lecz osoby, a mianowicie: osobę, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji (ust. 1) oraz nabywcę tych gruntów (ust. 3 i 4). Dlatego też uznał, że obowiązek uiszczania opłat rocznych z tytułu użytkowania na cele nieleśne gruntów wyłączonych z produkcji nie tworzy żadnego "prawa ciążącego na nieruchomości", które mogłoby wygasnąć na podstawie art. 1000 § 1 k.p.c., a zatem obowiązek ten istnieje nadal po przysądzeniu własności nieruchomości.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że nawet gdyby uznać, że roszczenie wierzyciela z tytułu opłat rocznych było "prawem ciążącym na nieruchomości", to i tak zgodnie z art. 1000 § 2 pkt 1 k.p.c., prawo to pozostałoby w mocy jako ciążące na nieruchomości z mocy ustawy.
Dodatkowo organ wyjaśnił w odniesieniu do art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, że przepis ten mówi jedynie "zbyciu gruntów", nie wskazując żadnej formy tego zbycia, co oznacza, że każda prawnie skuteczna forma zbycia wypełnia tę przesłankę, zgodnie z zasadą Lege non distinguente nec nostrum est distinguere (tam, gdzie ustawa nie rozróżnia, nie naszą rzeczą jest wprowadzać rozróżnienie). Oznacza to, iż o zbyciu gruntów można mówić w szczególności w przypadku zawarcia umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, ustanowienia użytkowania wieczystego i - co istotne - przy zachowaniu przy tym formy aktu notarialnego." Organ II instancji stwierdził, że przysądzenie własności nieruchomości jest prawnie skutecznym sposobem jej nabycia w rozumieniu prawa cywilnego, na równi z zawarciem umowy w formie aktu notarialnego. Różnica polega na tym, że nabycie nieruchomości mocą postanowienia sądu (w ramach sprzedaży egzekucyjnej) następuje bez udziału poprzedniego właściciela, stąd nazywane jest nabyciem pierwotnym. Natomiast zawarcie umowy wymaga udziału poprzedniego właściciela, stąd nazywane jest nabyciem pochodnym. Jednakże organ podkreślił, że art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie różnicuje sposobu nabycia. Ponadto organ wskazał, że obowiązek uprzedzenia nabywcy o przejściu na niego opłat rocznych został sformułowany w drugim zdaniu tego przepisu i nie stanowi warunku przejścia tych opłat na nabywcę.
Odnosząc się do zarzutu wskazującego, że termin obowiązywania decyzji Dyrektora Regionalnego Dyrekcji Lasów Państwowych z [...] stycznia 2003 r. został przekroczony jeszcze przed datą nabycia prawa własności przez skarżących organ wyjaśnił, że decyzja ta nie określa żadnego terminu jej obowiązywania. Podał, że decyzja z [...] stycznia 2003r. w punkcie I zezwala na czasowe - do dnia 31 stycznia 2007 r. - wyłączenie z produkcji 0,3600 ha gruntów leśnych (pod eksploatację kruszywa naturalnego), a w punkcie II ustala opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nieleśne gruntów leśnych czasowo wyłączonych z produkcji oraz jednorazowe odszkodowanie za przedwczesny wyrąb drzewostanu. Odnośnie opłaty rocznej decyzja zawiera stwierdzenie, iż opłatę roczną uiszcza się przez okres czasowego wyłączenia ww. gruntów leśnych z produkcji do czasu ich całkowitej rekultywacji (o kierunku leśnym) i przedłożenia decyzji Starosty [...] - o uznaniu rekultywacji gruntów za zakończoną - rozumiane jako całość (art. 22 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych). Organ podkreślił, że nie można końcowego terminu uiszczania opłaty rocznej utożsamiać z końcowym terminem zezwolenia na czasowe wyłączenie grantów z produkcji. Obowiązek uiszczania opłat rocznych związany jest z okresem faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji, a nie tylko z okresem wyłączenia zgodnego z decyzją zezwalającą. Pogląd przeciwny oznaczałby bowiem korzyści dla osób użytkujących grunty niezgodnie z decyzją zezwalająca na wyłączenie.
Ponadto do akt sprawy dołączono decyzją Starosty [...] z [...] maja 2012r. w której to skarżący m.in. zostali zobowiązani do wykonania rekultywacji gruntu (w kierunku leśnym) do dnia 16 stycznia 2017r.
Pismem z 12 czerwca 2013r. skarżący złożyli skargę na postanowienie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z [...] maja 2013r. wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie norm:
1) prawa materialnego:
- art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w zw. z art. 1000 § 1 k.p.c. poprzez uznanie, iż nabycie przez skarżących prawa własności nieruchomości w drodze egzekucji sądowej, nie ma wpływu na byt obowiązku uiszczania opłat rocznych z tytułu użytkowania nieruchomości na cele nieleśne;
2) prawa procesowego:
- art. 33 pkt 1 u.p.e.a. poprzez stwierdzenie o istnieniu obowiązku uzasadniającego prowadzenie postępowania egzekucyjnego w administracji;
W uzasadnieniu skargi skarżący powołali art. 1000 § 1 k.p.c. i wskazali, że z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności wygasają wszelkie prawa i skutki ujawnienia praw i roszczeń ciążące na nieruchomości. Na miejsce tych praw powstaje prawo do zaspokojenia z ceny nabycia. Zdaniem skarżących wskazana zasada ma charakter powszechny i odnosi się nie tylko do zobowiązań powstałych na gruncie prawa cywilnego ale także dla zobowiązań natury administracyjnej. Wskazane wyjątki podlegają ścisłej wykładni i jako takie nie mogą być interpretowane rozszerzająco.
Skarżący nie zgodzili się z twierdzeniem organu zgodnie, z którym obowiązek uiszczania opłat rocznych z tytułu użytkowania na cele nieleśne gruntów wyłączonych z produkcji nie tworzy żadnego "prawa ciążącego na nieruchomości" które mogłoby wygasnąć na podstawie uregulowania art. 1000 § 1 k.p.c. Stwierdzili, że § 2 tegoż artykułu wskazuje na prawa pozostające w mocy, bez potrącania ich wartości z ceny nabycia, co oznacza iż wartość tych praw nie umniejsza ceny nabycia. Jednakże w odniesieniu do wskazanych praw podkreśla się, iż powinny być one ujawnione w opisie i oszacowaniu oraz w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości. Do tej grupy skarżący zaliczyli hipotekę ustawową (art. 1037 § 3 k.p.c.), służebność drogi koniecznej oraz służebność ustanowioną w związku z przekroczeniem granicy lub innego urządzenia, służebność przesyłu oraz hipoteka ustawową w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym z nieruchomości (art. 115d u.p.e.a.).
Zdaniem skarżących w myśl art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych do przeniesienia obowiązków związanych z opłatami rocznymi niezbędne jest: zbycie gruntów wyłączonych z produkcji oraz uprzedzenie nabywcy o przejściu zobowiązania w związku z zawartą umową. W przedmiotowej sprawie wskazane przesłanki nie wystąpiły, co w pełni uzasadnia twierdzenie o nieistnieniu dochodzonego przez wierzyciela zobowiązania. Uznanie stanowiska zaprezentowanego przez wierzyciela stanowiłoby potwierdzenie rozszerzającej interpretacji przywołanych uregulowań.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Generalny Lasów Państwowych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Należy w tym miejscu wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r, poz. 270 ze zm. dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno zostać uchylone wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Okoliczności faktyczne istotne w sprawie nie były sporne i sprowadzały się do ustalenia, że J. i W. R. na skutek licytacji komorniczej (postanowienie o przysądzeniu własności z [...] sierpnia 2009r., uprawomocniło się w dniu 9 września 2009r.) nabyli nieruchomość wyłączoną z produkcji leśnej. Spór w sprawie sprowadza się do sporu co do prawa, tj. do odpowiedzi na pytanie, czy nabycie nieruchomości w drodze postępowania egzekucyjnego, doprowadziło do wygaśnięcia na podstawie art. 1000 k.p.c. opłat rocznych z tytułu wyłączenia tej nieruchomości z produkcji rolnej ? Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi przeczącej.
Przede wszystkim przed przystąpieniem do merytorycznej oceny postępowania Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z [...] maja 2013r. należy poczynić pewne zastrzeżenia natury ogólnej. W krajowym porządku prawnym grunty rolne i leśne podlegają szczególnej ochronie. Oznacza to, że zasadą jest ochrona tych gruntów polegająca na określonym w art. 3 ust. 1 (grunty rolne) i ust. 2 (grunty leśne) ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych działaniu. Tylko w szczególnych okolicznościach można wyłączyć takie grunty z produkcji rolnej bądź tak jak w sprawie z produkcji leśnej. Wyłączenie gruntów leśnych z produkcji obwarowane jest koniecznością spełnienia szeregu obowiązków (art. 11 ust. 1a ustawy), odbywa się w drodze decyzji administracyjnej (art. 11 ust. 1 ustawy). Co więcej zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych - także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Środki z tytułu wyłączenia przeznaczone są na ogólnie rzecz ujmując ochronę gruntów (art. 22 a ustawy, poprzednio Rozdział 6). Ponadto w wypadku nieprawidłowego wyłączenia gruntów z produkcji ustawa przewiduje podwyższenie należności (art. 28 ust. 1 i 2 ustawy.)
Powyższe uwagi są niezbędne do prawidłowej wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie. W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z art. 12 ust. 3 i 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w razie zbycia gruntów, co do których wydano decyzje, o których mowa w art. 11 ust. 1-2, a niewyłączonych jeszcze z produkcji, obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych ciąży na nabywcy, który wyłączył grunt z produkcji. Zbywający jest obowiązany uprzedzić nabywcę o tym obowiązku. Natomiast w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę. Zbywający jest obowiązany uprzedzić o tym nabywcę (art. 12 ust. 4).
W sprawie niewątpliwie, wbrew twierdzeniom skarżących, mamy do czynienia ze zbycie gruntów wyłączonych z produkcji leśnej. Zbycie gruntów nie miało charakteru umowy dwustronnej (np. umowa sprzedaży), tylko nastąpiło w drodze zastosowania przymusu, tj. egzekucji z nieruchomości prowadzonej przez komornika (tzw. nabycie pierwotne). Skarżący na mocy prawomocnego postanowienia Sądu o przysądzeniu własności stali się właścicielami nieruchomości (art. 999 § 1 k.p.c.). Powyższe oznacza, że weszli oni w prawa i obowiązku podmiotu, który dokonał wyłączenia gruntów leśnych z produkcji i zobowiązani są oni do zapłaty opłat rocznych. Za takim rozumieniem art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przemawia zarówno wykładnia literalna, jak i pozostałe wykładnie w tym w szczególności wykładnia celowościowa wskazująca na konieczność ochrony gruntów rolnych i leśnych. W tym miejscu Sąd zgadza się z organem, że termin "zbycie i nabycie" należy interpretować szeroko i oznacza on przejście własności nieruchomości na drugi podmiot. Przejście własności nieruchomości może nastąpić zarówno poprzez nabycie nieruchomości na podstawie jednej z umów cywilnych np. sprzedaży, darowizny z zachowaniem w wymaganej formy tej umowy (forma aktu notarialnego), jak również na podstawie prawomocnego orzeczenia Sądu powszechnego (ugoda, czy też sporne przysądzenie własności dokonane w postępowaniu egzekucyjnym), czy też w drodze np. spadku. Wszystkie te formy ustawodawca ujmuje w jeden termin, który określa jako "zbycie". Tym samym nabywca takiej nieruchomości obowiązany jest do ponoszenia opłat. Inna interpretacja prowadziłaby do zaprzeczenia celu nadrzędnego ustawy jakim jest ochrona gruntów rolnych i leśnych.
Co więcej do skutecznego przejścia obowiązków uiszczania opłat rocznych na nabywcę nieruchomości, zgodnie z orzecznictwem sądowym (Por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2013r., sygn. akt II OSK 2383/11, wyrok WSA we Wrocławiu z 24 listopada 2011r., sygn. akt 729/11 – orzeczenia dostępna na orzeczenia.nsa.gov.pl). nie jest konieczne poinformowanie nabywcy o takim obowiązku. Obowiązek poinformowania nie stanowi warunku przejścia tych opłat na nabywcę. Ponadto obowiązek uiszczenia opłat rocznych przechodzi na nabywcę z mocy prawa, gdyż obowiązek ten wynika bezpośrednio z przepisu prawa, a nie z decyzji administracyjnej, a zmiana osoby zobowiązanej do uiszczania opłat odbywa się w trybie regulowanym prawem cywilnym (nabycie gruntu leśnego). Trzeba bowiem zauważyć, że brak jest podstawy prawnej upoważniającej do wydania decyzji o wymierzeniu przedmiotowej opłaty względem nabywcy gruntów.
Należy także zwrócić uwagę, że w sprawie nie znajdzie zastosowania powoływany przez skarżących art. 1000 § 1 k.p.c., który stanowi, że z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności wygasają wszelkie prawa i skutki ujawnienia praw i roszczeń osobistych ciążące na nieruchomości. Na miejsce tych praw powstaje prawo do zaspokojenia z ceny nabycia z pierwszeństwem przewidzianym w przepisach o podziale ceny uzyskanej z egzekucji. Przepis ten należy odczytywać wraz z art. 1003 § 1 k.p.c., który stanowi, że prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności wraz z planem podziału sumy uzyskanej z egzekucji jest tytułem do wykreślenia w księdze wieczystej lub w zbiorze dokumentów wszelkich praw, które według planu podziału wygasły. Trzeba zwrócić uwagę, że brak jest możliwości wyceny opłaty rocznej, bowiem celem nadrzędnym wyłączenia gruntu z produkcji leśnej nie jest uzyskanie określonej kwoty pieniężnej, której dłużnikiem są skarżący, czy też uzyskanie ekwiwalentu swoich praw (uczestnicząc w planie podziału według reguł określonych w art. 1025 i 1026 k.p.c., w wypadku gdy nie przysługuje im pierwszeństwo wynikające z wpisu – art. 12 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Celem jest ochrona gruntów leśnych, która jest niezależna od właściciela (nabywcy) i sposobu nabycia i która w przedmiotowej sprawie przejawić ma się poprzez rekultywację tych gruntów (nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg – art.4 pkt 18 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych ). Skarżący uwolnią się od tej opłaty w momencie uzyskania stosownej decyzji o zakończeniu rekultywacji, bądź po upływie co najwyżej 20 lat od chwili wyłączenia tych gruntów z produkcji (art. 4 pkt 13 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych).
Ponadto trzeba także zauważyć, że zgodnie z decyzją z [...] stycznia 2003r. konieczność zapłaty tej opłaty nie została ograniczona czasowo, mimo, iż w pkt I tej decyzji wyłączono grunty leśne z produkcji do dnia 31 stycznia 2007 r. Jednakże, po tym okresie nadal przedmiotowa opłata ciąży na nabywcy do czasu całkowitej rekultywacji gruntów (o kierunku leśnym) i przedłożenia decyzji Starosty [...] o uznaniu rekultywacji gruntów za zakończoną zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Słusznie organ wskazywał, że nie można końcowego terminu uiszczania opłaty rocznej utożsamiać z końcowym terminem zezwolenia na czasowe wyłączenie gruntów z produkcji, o czym także świadczy art. 4 pkt 13 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, który wskazuje, że opłatą roczną jest opłata roczna z tytułu użytkowania na cele nierolnicze lub nieleśne gruntów wyłączonych z produkcji, w wysokości 10 % należności, uiszczaną: w razie trwałego wyłączenia - przez lat 10, a w przypadku nietrwałego wyłączenia - przez okres tego wyłączenia, nie dłużej jednak niż przez 20 lat od chwili wyłączenia tych gruntów z produkcji. Obowiązek uiszczania opłat rocznych związany jest z okresem faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji, a nie tylko z okresem wyłączenia zgodnego z decyzją zezwalającą. W związku z tym z przedmiotowa nieruchomością nie jest związane prawo, tylko związany jest obowiązek po stronie nabywcy rekultywacji gruntu i ponoszenia opłaty. Obowiązki te mają charakter osobisty i przechodzą na każdorazowego nabywcę tych gruntów. Dlatego też przysądzenie własności nieruchomości nie powoduje wygaśnięcia - przewidzianej w art. 12 ust. 1 w związku z ust. 4 art. 12 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych - opłaty rocznej, skoro obowiązku tego nie można uznać za "prawo lub roszczenie osobiste".
Sąd natomiast nie zgadza się z organem, który potraktował opłatę roczną jako prawo ciążące na nieruchomości z mocy ustawy (art. 1000 § 2 pkt 1 k.p.c.). Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z judykaturą i doktryną prawa ciążące na nieruchomości z mocy ustawy obecnie ograniczają się tylko i wyłącznie do hipoteki przymusowej przysługującej wierzycielowi, któremu przydzielono roszczenie przeciwko nabywcy, stosownie do treści art. 1037 § 3 k.p.c. Powyższe jednak nie miało wpływu na wynik sprawy.
Reasumując należy podkreślić, że zarówno samo wyłączenie z produkcji leśnej, jak również opłaty roczne za wyłączenie w przedmiotowej sprawie nie wygasły.
W związku z powyższym prawidłowo organ nie uwzględnił zarzuty nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku.
Mając powyższe na względzie Sąd wykazał w uzasadnieniu, że obowiązek nie wygasł, gdyż na mocy art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przeszedł na nabywcę nieruchomości. Tym samym na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło