I OZ 809/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. K. i J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2925/13 o odmowie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi H. K. i J. K. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Pismami z 23 grudnia 2013 r. H. K. i J. K. (dalej: skarżący) zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącym w dniu 30 grudnia 2013 r. Pismem z 13 stycznia 2014 r. skarżący złożyli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie z 19 grudnia 2013 r. o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego. W uzasadnieniu powyższego wniosku skarżący wskazali, że od dnia 30 grudnia 2013 r. do 10 stycznia 2014 r. J. K. przebywał w szpitalu (na dowód załączyli kserokopię wypisu ze szpitala). Pismem z 29 stycznia 2014 r. wezwano H. K. do uzupełnienia wniosku przez nadesłanie stosownych dokumentów i wyjaśnień, uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu oraz wskazanie, w jakiej dacie ustała przyczyna uchybienia terminu, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przywrócenia terminu. Powyższe wezwanie Sądu zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu 4 lutego 2014 r. H. K. do dnia wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału I z 19 grudnia 2013 r. o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego nie uzupełniła wniosku przez nadesłanie stosownych dokumentów i wyjaśnień, uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu oraz wskazanie, w jakiej dacie ustała przyczyna uchybienia terminu. Postanowieniem z 25 czerwca 2014 r. (sygn. akt I SA/Wa 2925/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału I z dnia 19 grudnia 2013 r. o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego. W uzasadnieniu orzeczenia Sad pierwszej instancji wskazał, między innymi, że mając na uwadze wymogi określone w art. 86 i art. 87 stwierdzić należy, że wniosek H. K. i J. K. nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ skarżący nie wykazali szczegółowo przesłanek wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału I z 19 grudnia 2013 r. o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego. Co prawda wskazali we wniosku na problemy zdrowotne J. K., które uniemożliwiły mu złożenie zażalenia w terminie. Jednakże, jak wynika z akt sprawy, wezwania do uiszczenia solidarnie wpisu odebrała w dniu 30 grudnia 2013 r. H. K. – również skarżąca a jednocześnie żona J. K., która po wezwaniu Sądu do uzupełnienia przedmiotowego wniosku poprzez nadesłanie stosownych dokumentów i wyjaśnień, uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu oraz wskazanie, w jakiej dacie ustała przyczyna uchybienia terminu – nie nadesłała żadnych dokumentów uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu do złożenia przedmiotowego zażalenia w terminie otwartym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę do przywrócenia terminu. W orzecznictwie do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się z reguły przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie okoliczności, na które powołują się skarżący nie mogą stanowić pozytywnej przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi. Zażalenie na postanowienie z 25 czerwca 2014 r. wniosła r. pr. E. R., jako pełnomocnik skarżących. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Wniosła o: – uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; – wezwanie skarżących na posiedzenie celem złożenia zeznań na okoliczność doręczenia pism z 29 stycznia 2014 r. W uzasadnieniu zażalenia wskazałą, między innymi, że wezwanie do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu nie zostało skarżącym doręczone. Skarżący nie są jednak w stanie wskazać kto i kiedy podpisał się na zwrotnych potwierdzeniach odbioru. Jako dowód podano "przesłuchanie H. i J. K.". Zdaniem pełnomocniczki skarżących, Sąd pierwszej instancji powinien był udzielić H. K. stosownych wyjaśnień w zakresie treści czynności procesowej, do której wykonania została ona wezwania, a także wyjaśnić dlaczego wzywa ją do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. H. K. nie ma bowiem nawet minimalnego rozeznania w kwestiach prawnych i nie była świadoma że z jej pisma z 13 stycznia 2014 r. wynika wniosek o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie potraktował pismo z 13 stycznia 2014 r. jako zawierające jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy, zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu i wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Taka interpretacja tego pisma wynika, między innymi, z uwzględnienia faktu, że jego autorka nie jest prawnikiem i mogła użyć nieprecyzyjnych sformułowań. Prowadzi do najszerszej możliwej ochrony interesu skarżących. W odniesieniu do twierdzenia, że skarżącym nie doręczono wezwania do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, znajdującego się w aktach sprawy, wynika, że wezwanie to doręczono w dniu 4 lutego 2014 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru jest podpisane przez H. K. Wniosek o wezwanie skarżących na posiedzenie celem złożenia zeznań nie może zostać uwzględniony. Przed sądem administracyjnym, co do zasady, nie prowadzi się bowiem postępowania dowodowego. Jedyny wyjątek został określony w art. 106 § 3 p.p.s.a. (w brzmieniu: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie."). Innymi słowy, przed sądem administracyjnym w ogóle nie jest możliwe przeprowadzenie dowodu z przesłuchania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nawet gdyby zasadny był zarzut naruszenia art. 6 p.p.s.a., umieszczony w zażaleniu, to naruszenie takie nie miałoby istotnego wpływu na wynik postępowania wywołanego wnioskiem o przywrócenie terminu. Już z samej treści pisma z 13 stycznia 2013 r. wynika bowiem że wniosek o przywrócenie terminu nie mógłby zostać uwzględniony. To, że wezwanie do uzupełnienia tego wniosku mogło być niejasne dla H. K. (jak słusznie wskazano w zażaleniu), nie ma więc znaczenia dla stwierdzenia, czy zaskarżone postanowienie należy uchylić. Trafne jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zgodnie z którym nie zostały spełnione przesłanki, które pozwalałyby przywrócić H. K. i J. K. termin do wniesienia zażalenia na zarządzenie z dnia 19 grudnia 2013 r. o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego. Ze stanowiskiem tym nie polemizuje nawet autorka zażalenia. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 86 § 2 p.p.s.a. w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Strona w postępowaniu o przywrócenie terminu nie jest obowiązana do udowodnienia braku winy. Wystarczy jedynie uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie jest instytucją o wiele mniej restrykcyjną od udowodnienia i oznacza, że strona powinna jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny. Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do okoliczności faktycznych, uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć hospitalizację, ale tylko wtedy, gdy nie pozwala ona na wyręczenie się inną osobą. Sam fakt hospitalizacji u zainteresowanego przywróceniem terminu nie przemawia, przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności, do stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Nie wynika bowiem z tego faktu automatycznie, że dana osoba nie mogła posłużyć się pomocą innych osób (w szczególności małżonka). Fakt hospitalizacji nie jest zawsze równoznaczny z niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowanego i nadania pisma przez pocztę przez osobę trzecią. Ponadto, do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] września 2013 r. została wezwana również H. K. Przyczyny, które miałyby uprawdopodobnić przywrócenie terminu dotyczą zaś wyłącznie J. K. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.