II SA/Op 150/14
WyrokWSA w Opolu2014-04-29
Skład orzekający: Daria Sachanbińska, Grażyna Jeżewska, Elżbieta Naumowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo stwierdziło niedopuszczalność odwołania od pisma organu pierwszej instancji, uznając je za pismo niepodlegające zaskarżeniu, zamiast zbadać rzeczywiste intencje strony?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło zasady postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę skargowości i zasadę prawdy obiektywnej, nie poprzedzając stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postępowaniem wyjaśniającym mającym na celu ustalenie rzeczywistych intencji strony. Organ odwoławczy nie jest uprawniony do samodzielnego kształtowania treści odwołania wbrew woli strony, a w przypadku wątpliwości co do charakteru pisma, powinien wezwać stronę do jego sprecyzowania.Stan faktyczny
G. O. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) stwierdzające niedopuszczalność jego odwołania od pisma Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie (PCPR) z dnia 20 września 2013 r. w sprawie pomocy na usamodzielnienie. PCPR decyzją z 2005 r. odmówił przyznania pomocy G. O. z powodu skazania prawomocnym wyrokiem. G. O. w piśmie z października 2013 r. zatytułowanym "odwołanie" kwestionował tę decyzję. SKO uznało pismo z 20 września 2013 r. za niepodlegające odwołaniu, co skutkowało stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi G. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 16 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od pisma w sprawie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości.
G. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 16 grudnia 2013 r., nr [...], o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania od pisma Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Nysie z dnia 20 września 2013 r.
Z akt administracyjnych sprawy, przedłożonych Sądowi przez organ wraz ze skargą wynika, że wydanie zaskarżonego postanowienia nastąpiło w następujących okolicznościach:
W wyniku rozpatrzenia wniosku G. O. z dnia 21 lutego 2005 r. o przyznanie wyprawki na usamodzielnienie się w związku z opuszczeniem Domu Dziecka w [...], Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Nysie, działając z upoważnienia Starosty Nyskiego, decyzją z dnia 24 czerwca 2005 r., nr [...], opartą o przepisy art. 88 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 89 ust. 7 pkt 5 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593, z późn. zm.), odmówił przyznania wnioskodawcy pomocy pieniężnej na usamodzielnienie z uwagi na fakt, że został on skazany prawomocnym wyrokiem z dnia 17 lipca 2001 r. za popełnienie przestępstwa z winy umyślnej. Decyzja ta doręczona została w dniu 8 lipca 2005 r. za pisemnym pokwitowaniem.
W dniu 1 sierpnia 2013 r. do organu wpłynęło pismo, w którym G. O. wystąpił o udzielenie informacji dotyczącej sprawy jego usamodzielnienia i przyznania mu pomocy na ten cel.
W odpowiedzi organ pismem z dnia 5 sierpnia 2013 r. poinformował G. O. o odmowie przyznania mu pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, orzeczonej decyzją z dnia 24 czerwca 2005 r. Wskazał też datę doręczenia tej decyzji.
Pismem z dnia 12 sierpnia 20013 r. G. O. ponownie zwrócił się o udzielenie informacji w sprawie przyznania mu "wyprawki na usamodzielnienie". Domagał się też wyjaśnienia, czy wówczas, gdy został usamodzielniony, przyznano mu wyprawkę na usamodzielnienie, a w przeciwnym razie - uzasadnienie przyczyn jej nieprzyznania, jak również przesłanie decyzji z dnia 24 czerwca 2005 r.
W odpowiedzi na powyższe pismo Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Nysie w piśmie z dnia 20 września 2013 r. wyjaśnił, że po skreśleniu z ewidencji Domu Dziecka w [...] i usamodzielnieniu, G. O. otrzymał pomoc rzeczową w postaci szafy. Natomiast organem właściwym do przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie było Powiatowe Centrum Pomocy w Rodzinie, który po uzyskaniu informacji o skazaniu prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne wydał decyzję odmawiająca tego świadczenia. W załączeniu organ przesłał kserokopię decyzji z dnia 24 czerwca 2005 r.
Kolejną czynnością G. O. było przesłanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu pisma zatytułowanego "odwołanie", które wpłynęło do organu w dniu 3 października 2013 r. (dalej określane jako pismo z dnia 3 października 2013 r.) W piśmie tym G. O. oświadczył, że "chciałby się odwołać od decyzji odmowy udzielenia mu wyprawki na usamodzielnienie z Domu Dziecka w [...]". W uzasadnieniu zwrócił uwagę, że decyzja o odmowie przyznania wyprawki była uzasadniona faktem skazania go prawomocnym wyrokiem, w związku z czym stwierdził, że w chwili usamodzielnienia, gdy przyznano mu pomoc w postaci szafy, której i tak nie miał gdzie postawić, nie był jeszcze karany. Wyjaśnił, że o wyprawkę starał się dopiero po skazaniu, gdyż jako osoba usamodzielniona był pozostawiony "sam sobie" i nikt nie chciał mu pomóc w uzyskaniu tego świadczenia. Podniósł, że fakt przyznania pomocy w formie szafy świadczy o tym, iż spełniał wymagane kryteria. Zauważył, że prawo nie działa wstecz i zakwestionował prawidłowość przeprowadzenia procedury jego usamodzielnienia. Wywiódł ponadto, że jego konflikt z prawem był konsekwencją tego, że w wyniku usamodzielnienia pozostawiony został bez żadnej pomocy i bez szans startu w dorosłe życie, podczas gdy powinno o to zadbać Państwo, jako jego opiekun prawny.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 grudnia 2013 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania uznając, że odwołanie to wniesione zostało od pisma organu pierwszej instancji z dnia 20 września 2013 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wyjaśniło, że pismo organu z dnia 20 września 2013 r. nie jest decyzją administracyjną, a jedynie odpowiedzią na pismo strony z dnia 12 sierpnia 2013 r., zatem nie jest możliwe wniesienie od niego odwołania, co uzasadnia stwierdzenie jego niedopuszczalności .
We wniesionej skardze G. O. stwierdził, że to Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie "pokierowało go z jego odwołaniem", a rozstrzygnięcie Kolegium jest "ucieczką od istoty sprawy". Wyjaśnił, że chce zrozumieć decyzję o nieprzyznaniu mu wyprawki w chwili usamodzielnienia, gdyż od czasu opuszczenia domu dziecka, przez czas pozostawania na wolności "był na ulicy", nie otrzymał żadnej pomocy i nikt nie interesował się czy ma gdzie mieszkać. Skarżący zaznaczył, że nie została mu udzielona pomoc, chociaż Dom Dziecka w [...] wysłał pismo o przyznanie mu pomocy w dniu jego usamodzielnienia. Walkę o wyprawkę zaczął natomiast po upływie około roku życia jako bezdomny, gdy dopuścił się już przestępstwa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko oraz argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Sąd ocenia tym samym, czy zgodnie z przepisami regulującymi postępowanie, w danej sprawie właściwie ustalono stan faktyczny i czy do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego, w tym również, czy prawidłowo dokonano ich wykładni
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270, z późn. zm.) zwanej P.p.s.a., Sąd wydaje natomiast rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. To z kolei oznacza, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa procesowego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów. W zakresie dokonywanej oceny legalności nie może jednak wykraczać poza sprawę, której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu stwierdzające niedopuszczalność odwołania wniesionego przez skarżącego. Zaznaczyć w związku z tym trzeba, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., dokonując oceny w granicach niniejszej sprawy, Sąd nie był uprawniony do badania zasadności żądania skarżącego w kwestii przyznania pomocy na usamodzielnienie. Zaskarżone postanowienie jest orzeczeniem o charakterze procesowym co powoduje, że zakres kognicji Sądu w niniejszej sprawie ograniczał się wyłącznie do problematyki dotyczącej wydania zaskarżonego postanowienia i związanych z tym kwestii proceduralnych, tj. oceny legalności stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Sąd nie badał natomiast prawidłowości merytorycznego rozstrzygnięcia dotyczącego przyznania skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej w formie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie.
Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia, przeprowadzona przez Sąd według wskazanych powyżej kryteriów, wykazała, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a więc skutkującym koniecznością jego uchylenia.
Zważywszy, że zaskarżone postanowienie zapadło w postępowaniu prowadzonym przez organ odwoławczy, wyjaśnić przyjdzie, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada dwuinstancyjności, wyrażona w art. 15 K.p.a., która znajduje swoje umocowanie w regule konstytucyjnej określonej w art. 78 Konstytucji RP i sprowadza się do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, przez dwa różne organy. Zasada ta realizowana jest poprzez art. 127 § 1 K.p.a., który określa, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie przysługuje odwołanie, które w myśl § 2 tego przepisu wnoszone jest do organu wyższego stopnia, bądź innego organu odwoławczego przewidzianego w ustawie.
Przed przystąpieniem do zbadania zasadności odwołania i ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wstępne, w którym - stosownie do art. 134 K.p.a. - bada dopuszczalność odwołania, a także zachowanie terminu do jego wniesienia, określonego w art. 129 § 2 K.p.a.
Tryb postępowania odwoławczego oraz uprawnienia i obowiązki organu w postępowaniu odwoławczym regulują przepisy art. 127-140 K.p.a. Z przepisu art. 140 K.p.a. wynika przy tym, że w sprawach nieuregulowanych w art. 136-139 K.p.a. w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Na podstawie tej regulacji organ odwoławczy na każdym etapie swojego postępowania, w tym także na etapie wstępnego badania odwołania, związany jest zatem przepisami regulującymi postępowanie wyjaśniające, w tym m.in. art. 7, art. 8, art. 9 i art. 64 K.p.a.
W szczególności zastosowanie zasady prawdy obiektywnej, wynikającej z art. 7 K.p.a., na etapie wstępnym postępowania odwoławczego jest elementem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Stosownie do tego przepisu, organ odwoławczy jest zobowiązany, w granicach wynikających z art. 136 K.p.a., podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast na zasadzie art. 8 K.p.a. zobowiązany jest prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Realizacja powyższych obowiązków sprowadza się do podjęcia w pierwszej kolejności kroków mających na celu dokładne i jednoznaczne wyjaśnienie przez organ rzeczywistej treści żądania i rzeczywistych intencji strony. Pozwala to dokonanie przez organ oceny, czy wniesione podanie jest odwołaniem, czy dotyczy aktu podlegającego zaskarżeniu i czy zostało wniesione w terminie, o którym mowa w art. 129 § 2 K.p.a. Prawidłowe wyjaśnienie tych aspektów umożliwia wyznaczenie dalszego kierunku postępowania rozpoznawczego i podjęcie stosownych czynności procesowych w postępowaniu odwoławczym, a w konsekwencji warunkuje prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy.
Podkreślenia wymaga, że organ nie jest uprawniony do samodzielnego kształtowania treści odwołania, na podstawie przyjętego przez siebie domniemania w tym zakresie. Stosownie bowiem do treści art. 61 § 1 K.p.a., żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji. W postępowaniu administracyjnym o charakterze danego pisma decyduje strona je wnosząca, a nie organ, do którego pismo to zostało skierowane. Niedopuszczalne jest zatem kwalifikowanie wniosku niezgodnie jego treścią, bądź wbrew rzeczywistej woli strony, zwłaszcza, jeśli treść pisma nasuwa jakiekolwiek wątpliwości, jest zredagowana niezręcznie czy niezrozumiale. Jak słusznie podkreśla się w literaturze, w sytuacji gdy strona formułuje swoje żądanie czy też stanowisko w sposób nieprecyzyjny lub nieporadny, organ nie może sam narzucać własnej interpretacji, lecz powinien dołożyć wszelkich starań w celu sprecyzowania rzeczywistych intencji strony (por. J. Malanowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2014, s. 46). Niejasności w kwestiach o podstawowym znaczeniu nie mogą zatem zostać przez organy administracji niezauważone i dowolnie odczytane przez organ, gdyż może to doprowadzić do samowolnej zmiany przez organ zgłoszonego żądania i wypaczenia intencji wnoszącego podanie.
Stosownie do powyższego, w razie wątpliwości co do charakteru pisma, treści zarzutów, czy też treści żądania, organ odwoławczy obowiązany jest z własnej inicjatywy przeprowadzić postępowanie w celu ustalenia, czy domniemywana treść pisma jest zgodna z wolą osoby, od której ono pochodzi i w tym celu powinien w trybie art. 64 § 2 K.p.a. wezwać stronę o wyjaśnienie i sprecyzowanie stanowiska.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że pierwsza faza badania pisma skarżącego z dnia 3 października 2013 r., zatytułowanego "odwołanie", zakończona została przez organ odwoławczy wydaniem zaskarżonego postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych. Kolegium uznało, że skarżący wniósł odwołanie od pisma organu pierwszej instancji, które nie było decyzją i nie rozstrzygało sprawy, a jedynie zawierało odpowiedź na pismo skarżącego, wobec czego nie podlegało zaskarżeniu w trybie odwoławczym.
W przedmiotowej sprawie prawidłowe odczytanie i zakwalifikowanie pisma skarżącego z dnia 3 października 2013 r. ma podstawowe znaczenie. W ocenie Sądu, działanie organu odwoławczego w zakresie wydania zaskarżonego postanowienia nie było prawidłowe, gdyż nie zostało poprzedzone przeprowadzeniem postępowania realizującego podstawowe zasady procedury administracyjnej, wynikające z art. 7 oraz z art. 8 K.p.a.. Na skutek tego zaskarżone postanowienie, jako niezgodne z żądaniem strony i co najmniej przedwczesne, wydane zostało z naruszeniem obowiązującej w postępowaniu odwoławczym zasady skargowości, wynikającej z art. 61 § 1 K.p.a., a także z naruszeniem art. 134 K.p.a.
Zdaniem Sądu, początkowy fragment pisma z dnia 3 października 2013 r., w którym G. O. stwierdził: "chciałbym się odwołać od decyzji odmowy udzielenia mi wyprawki na moje usamodzielnienie", wskazuje jednoznacznie na przedmiot zaskarżenia. Decyzja we wskazywanym przedmiocie, dotycząca odmowy przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, została wydana przez organ pierwszej instancji w dniu 24 czerwca 2005 r. Z akt administracyjnych nie wynika, aby została ona wyeliminowana z porządku prawnego, co oznacza, że istnieje akt, który skarżący wskazanym pismem zakwestionował. Tego rodzaju niedwuznaczne sformułowanie określało jasno zaskarżony akt i wyrażało niezadowolenie z treści zawartego w nim rozstrzygnięcia. Nie mogło to zatem doprowadzić do uznania przez organ odwoławczy, że w istocie skarżący wniósł odwołanie od pisma Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Nysie z dnia 20 września 2013 r. Nie można nie dostrzegać, że z treści całego pisma z dnia 3 października 2013 r. nie wynika w żaden sposób, aby skarżący kwestionował pismo informacyjne organu z dnia 20 września 2013 r. Co więcej, skarżący w swym piśmie odniósł się do przesłanki stanowiącej podstawę odmowy przyznania świadczenia decyzją z dnia 24 czerwca 2005 r. Odwołanie było zatem bezspornie związane z kwestionowaniem rozstrzygnięcia o odmowie przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, a nie z treścią pisma z dnia 20 września 2013 r. Potwierdza to również treść wniesionej skargi. Tym samym, brak było jakichkolwiek podstaw do zakwalifikowania przez Kolegium pisma skarżącego jako odwołania wniesionego od pisma niepodlegającego zaskarżeniu, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ nie prowadził postępowania wyjaśnianego w zakresie ustalenia intencji strony. Jak wcześniej wskazano, organ nie jest uprawniony do samodzielnej modyfikacji, czy wręcz do całkowitej zmiany woli strony, co nastąpiło w rozpoznawanej sprawie. W istocie zatem ocena organu odnośnie określenia zaskarżonego aktu, jest dowolna, gdyż bez wątpienia stoi w sprzeczności z żądaniem skarżącego.
Nie można jednak pominąć faktu, że w piśmie z dnia 3 października 2013 r., nazwanego "odwołaniem", którego treść została celowo przedstawiona przez Sąd w opisanym wyżej stanie faktycznym sprawy administracyjnej w sposób szczegółowy, skarżący zakwestionował również rzetelność i legalność postępowania prowadzonego w przedmiocie przyznania pomocy na usamodzielnienie, przy czym - jak wynika z akt sprawy - wskazywana przez niego decyzja została wydana i doręczona w roku 2005. Należy mieć na względzie, że doręczenie decyzji stronom postępowania otwiera termin do wniesienia odwołania, po upływie którego, jeśli odwołanie nie zostanie wniesione w tym terminie lub po jego upływie - w terminie przywróconym, decyzja staje się ostateczna. Nie rozstrzygając o ostateczności kwestionowanej przez skarżącego decyzji, jako że ocena w tym zakresie nie była przedmiotem rozważań i rozpoznania organu, dostrzec w tym miejscu trzeba, że wobec doręczenia decyzji skarżącemu kilka lat wcześniej, w niniejszej sprawie mogły powstać wątpliwości co do rzeczywistych intencji skarżącego i charakteru jego pisma. W świetle treści spornego pisma, kwestią wymagającą wyjaśnienia w takim przypadku mogłoby być jednak tylko to, czy wolą skarżącego jest wzruszenie ostatecznej decyzji, a jeśli tak, to w jakim trybie, bądź też to, czy pomimo ostateczności decyzji żąda on rozpoznania tego pisma jako odwołania. O charakterze pisma nie przesądza bowiem nazwa nadana mu przez autora, a dokonując jego kwalifikacji należy respektować całą zawartą w nim treść. Wobec bezspornego faktu kwestionowania przez skarżącego rozstrzygnięcia o odmowie przyznania świadczenia w postaci pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, a nie - jak błędnie uznano - pisma organu z dnia 20 września 2013 r., mając wątpliwości co do charakteru pisma skarżącego i posiadając wiedzę o dacie doręczenia decyzji wskazywanej w piśmie nazwanym odwołaniem, organ powinien ustalić rzeczywiste intencje G. O., informując go o okolicznościach faktycznych i prawnych dotyczących możliwości rozpoznania pisma jako odwołania albo jako wniosku o wzruszenie ostatecznej decyzji w trybie nadzwyczajnym, zwłaszcza że z treści pisma z dnia 3 października 2013 r. nie wynika, aby odwołujący się zdawał sobie sprawę z konsekwencji prawnych związanych z doręczeniem decyzji.
W związku powyższym dodatkowo wskazania wymaga, że w postępowaniach z zakresu pomocy społecznej organy administracji publicznej mają szczególny obowiązek, wynikający wprost z art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, kierowania się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej. Ponadto, zgodnie z zasadą informowania, zawartą w art. 9 K.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zasada informowania powinna być szczególnie rygorystycznie przestrzegana w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej, w którym uczestniczą podmioty nieposiadające wiedzy fachowej i niekorzystające z profesjonalnej pomocy prawnej. Wprawdzie przepis art. 9 K.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania stronom postępowania porad prawnych, to jednak w sytuacji, gdy treść podania pozostaje nieprecyzyjna, organ - stosownie do okoliczności faktycznych i prawnych sprawy - w celu wyjaśnienia charakteru i treści żądań, zobowiązany jest pouczyć stronę postępowania o jej prawach i obowiązkach oraz o skutkach jej czynności i konsekwencjach ewentualnych zaniedbań. Również tego rodzaju działania, stanowiących realizację zasady informowania, zabrakło w postępowaniu organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie.
Reasumując, w ocenie Sądu, pismo skarżącego z dnia 3 października 2013 r. nie zostało prawidłowo rozpoznane, a zaskarżone postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania, zostało wydane wadliwie i co najmniej przedwcześnie. Wobec dokonania nieuprawnionej kwalifikacji żądania skarżącego, wydając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy naruszył zasadę skargowości wynikającą z art. 61 § 1 K.p.a. oraz art. 134 K.p.a. Ponadto, wydając zaskarżone postanowienie bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, organ naruszył też przepisy art. 7 i art. 8 K.p.a. Wskazane naruszenia spowodowały z kolei, że pismo skarżącego nie zostało rozpatrzone zgodnie z jego intencją, a wadliwości te miały wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.
Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 sentencji wyroku, dotyczące wykonalności zaskarżonego aktu, podjęto natomiast na podstawie art. 152 P.p.s.a.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań i - wobec kasacyjnego charakteru niniejszego wyroku - sprowadzają się do konieczności rozpoznania pisma skarżącego z dnia 3 października 2013 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu zgodnie z intencją skarżącego. Dalsze postępowanie organu w tym zakresie powinno być zatem tak ukierunkowane, aby respektować całą treść powyższego pisma, kwestionującego rozstrzygnięcie o odmowie przyznania pomocy finansowej na usamodzielnienie. Ponadto, w celu ustalenia rzeczywistych intencji skarżącego, zgodnie z art. 7 i art. 8 K.p.a., wszelkie wątpliwości odnośnie zakresu żądania i charakteru pisma Kolegium powinno wyjaśnić poprzez wezwanie skarżącego do ich sprecyzowania. Podejmując czynności wyjaśniające organ zobowiązany będzie przy tym do realizacji obowiązku wynikającego z art. 9 K.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło