I FZ 506/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 820/14 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia oddalić zażalenie. Pismem z 9 lutego 2014 r. S. P.wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 stycznia 2014 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 820/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił ww. skargę wobec faktu, że S. P. (dalej jako "skarżący") nie uzupełnił braków formalnych skargi tj. nie uiścił wpisu sądowego. W dniu 22 maja 2014 r. skarżący złożył pismo procesowe w którym wniósł: "o kasacje i apelację, zaskarżenie, zażalenie do Sądu Wojewódzkiego Administracyjnego od postanowienia z dnia 30 kwietnia 2014 r." Zarządzeniem z 13 czerwca 2014 r. skarżący został wezwany do sprecyzowania, w terminie 7 dni, charakteru pisma z 22 maja 2014 r., w szczególności poprzez wyjaśnienie czy stanowi ono skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 kwietnia 2014 r. w przedmiocie odrzucenia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 8 stycznia 2014 r. Skarżący został poinformowany, że w przypadku braku odpowiedzi na wezwanie we wskazanym terminie, pismo z 22 maja 2014 r. zostanie potraktowane jako skarga kasacyjna od ww. postanowienia. Wobec braku odpowiedzi na zarządzenie z dnia 13 czerwca 2014 r., pismo skarżącego z dnia 22 maja 2014 r. zostało zarejestrowane jako skarga kasacyjna na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 820/14, w przedmiocie odrzucenia skargi. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2014 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną skarżącego od postanowienia z dnia 30 kwietnia 2014 r. jako niedopuszczalną tj. nie sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika. W dniu 25 lipca 2014 r. skarżący złożył pismo procesowe, które zostało zarejestrowane jako zażalenie na postanowienie z dnia 23 lipca 2014 r. Postanowieniem z 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 820/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie skarżącego. Sąd wyjaśnił, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Natomiast zażalenie sporządzone przez samą stronę, wbrew wymogowi tego przepisu, obarczone jest brakiem nieusuwalnym, skutkującym odrzucenie skargi kasacyjnej, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie jest osobą uprawnioną z mocy ustawy do samodzielnego sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W tym stanie sprawy sporządzone osobiście przez skarżącego zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, musi zostać potraktowane jako niedopuszczalne. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł skarżący żądając jego uchylenia. Postanowieniem z 29 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie na jego rzecz pełnomocnik w osobie radcy prawnego. Pismem z 16 grudnia 2014 r., pełnomocnik skarżącego ustanowiony w sprawie uzupełnił braki formalne zażalenia, załączając jego odpis. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie okazało się niezasadne. Na wstępie rozważań wskazać należy, że przymus adwokacko-radcowski, wprowadzony w art. 175 P.p.s.a., wyłącza możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej przez stronę, w tym również przez organ administracji publicznej. Podmiotami uprawnionymi do jej sporządzenia są jedynie osoby enumeratywnie wymienione w tym przepisie, a więc w szczególności adwokaci i radcy prawni. Na podstawie art. 175 § 3 pkt 1-2 P.p.s.a. skarga kasacyjna może być sporządzona również przez doradcę podatkowego – w sprawach obowiązków podatkowych, w sprawach zaś własności przemysłowej – przez rzecznika patentowego. Z kolei art. 194 § 4 P.p.s.a. stanowi, że zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Przepis art. 175 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio. Wprowadzenie tego wymagania miało w założeniu zagwarantowanie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego, a w konsekwencji zapewnienie stronie ochrony przed niebezpieczeństwem odrzucenia wniesionej przez nią skargi. Od adwokata, czy radcy prawnego można bowiem oczekiwać i egzekwować znajomość przepisów procedury obowiązującej w postępowaniu sądowym. Po pierwsze, dlatego, że stanowi ona pewną barierę dla osób, które – z braku znajomości prawa – kierują się przede wszystkim subiektywnym poczuciem krzywdy. Po drugie zaś, sporządzenie skargi kasacyjnej wymaga fachowej wiedzy prawniczej ze względu na konstrukcję warunków dopuszczalności tego środka odwoławczego (szerzej H. Knysiak-Molczyk, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2009, s. 171-172). W niniejszej sprawie zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 820/14 o odrzuceniu skargi kasacyjnej osobiście sporządził skarżący, który nie jest żadnym z wyżej wymienionym podmiotów profesjonalnych, pomimo prawidłowego pouczenia o obowiązku sporządzenia zażalenia przez adwokata bądź radcę prawnego. Należy jednocześnie zauważyć, że sporządzenie zażalenia od postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej przez podmiot nieuprawniony jest brakiem nieusuwalnym, skutkującym odrzuceniem skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej (por. postanowienie NSA z 10 maja 2011 r., sygn. akt I OZ 320/11, postanowienie NSA z 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 19/12). W takim stanie rzeczy zasadnie Sąd I instancji znał, że sporządzone osobiście przez skarżonego zażalenie jest niedopuszczalne. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.