II FSK 2160/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Pracy i Polityki Społecznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 1485/13 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON za listopad 2007 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę, 2) zasądza od R. K. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kwotę 490 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 1485/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") uchylił zaskarżoną przez R. K. (dalej: "Skarżący") decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Organ") z dnia 10 kwietnia 2013 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "PFRON") za listopad 2007 r. Podstawą prawną powyższego orzeczenia był art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Z uzasadnienia wyroku WSA wynika, że Prezes Zarządu PFRON decyzją z dnia z 23 października 2012 r. ustalił, że Skarżący ponosi solidarną odpowiedzialność z pozostałym członkiem zarządu za zaległości "Z." S.A. w likwidacji (dalej: "Spółka") z tytułu wpłat na PFRON za listopad 2007 r., w kwocie 13.022 zł. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, Organ decyzją z dnia 10 kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu wskazał, iż w przedmiotowej sprawie Skarżący w okresie kiedy powstały zaległości Spółki z tytułu nieopłaconych składek na PFRON pełnił obowiązki członka zarządu. Organ wyjaśnił, iż drugą pozytywną przesłanką odpowiedzialności członków zarządu spółki akcyjnej jest bezskuteczność egzekucji przeciwko samej Spółce. Ponadto Skarżący z pozostałym członkiem zarządu nie wykazał, że zgłoszono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości, a także, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy. Organ nie uwzględnił także argumentacji Skarżącego, iż okolicznością uwalniającą go od odpowiedzialności, jest fakt, że Spółka jest właścicielem nieruchomości, które mogą być potencjalnymi źródłami spłaty zaległości wobec PFRON. Zaznaczył, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki zostało umorzone przez Komornika Sądowego, do skutku nie doszła również egzekucja uniwersalna, z uwagi na to, że majątek dłużnika nie wystarczy nawet na zaspokojenie kosztów postępowania. Skarżący złożył do WSA skargę na powyższą decyzję, której zarzucił naruszenie: - art. 116 § 1, § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "o.p.") w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2012 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.); - art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123, art. 180 § 1 i § 2 w zw. z art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 §1 pkt 6 o.p. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że w sprawie prawidłowo ustalono, iż Skarżący był członkiem zarządu Spółki zarówno w czasie powstania ww. zobowiązań, jak i zaległości z tytułu wpłat na PFRON. Nie podzielił natomiast WSA stanowiska organów co do bezskuteczności egzekucji prowadzonej przeciwko Spółce, ponieważ niewystarczające do wykazania bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki jest powołanie się na treść postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, skoro w majątku Spółki znajdowała się nieruchomość. Do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji nie jest konieczne zajęcie nieruchomości, jeśli z okoliczności wynika, że egzekucja ta nie pozwoli na pokrycie długu. Nie przeprowadzono wywodu, w którym choćby szacunkowo określono wartość nieruchomości oraz wartość ustawionych na niej hipotek. Dopiero takie ustalenie dałoby podstawę do twierdzenia, że Skarżący nie wskazał majątku, z którego można zaspokoić zaległości podatkowej w znacznej części. W niniejszej sprawie nie doszło również do bezskutecznej egzekucji uniwersalnej, gdyż Sąd Rejonowy w Łomży postanowieniem z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt V GU 6/10 oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości złożony przez Spółkę uznając, iż ujawniony majątek dłużnika nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Twierdzeniu o bezskuteczności egzekucji wobec Spółki przeczą także efekty działań organu egzekucyjnego w stosunku do dłużnika dokonane w 2012 i 2013 r., a więc już po wydaniu postanowienia z dnia 1 lutego 2011 r. WSA podkreślił, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Zambrowie poinformował Organ, iż prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko Spółce i jest ono częściowo skuteczne. W sprawie brak było podstaw do uznania bezskuteczności egzekucji wobec Spółki. Tym samym, z uwagi na brak spełnienia drugiej z pozytywnych przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, organy nie były uprawnione do wydania decyzji o odpowiedzialność Skarżącego. WSA stwierdził, że nie podjęto również wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla ustalenia, czy w sprawie wystąpiła przesłanka bezskuteczności egzekucji, bo dla stwierdzenia okoliczności bezskuteczności egzekucji niezbędne jest wykazanie przez wierzyciela, zastosowania przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych skierowanych do całego majątku dłużnika. Tym samym naruszona została zasada prawdy obiektywnej oraz zasady postępowania dowodowego. WSA nie podzielił także ustaleń faktycznych poczynionych przez Organ co do niewskazania przez Skarżącego mienia, z którego możliwa byłaby egzekucja zaległości podatkowych w znacznej części. Skarżący w toku prowadzonego w stosunku do niego postępowania w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości Spółki powoływał się na fakt posiadania przez Spółkę nieruchomości o dużej wartości. Nie jest między stronami sporne, iż uprzednio w stosunku do wskazanej nieruchomości było prowadzone postępowanie egzekucyjne, ale nie było nabywcy i postępowanie egzekucyjne umorzono. Jednakże nowe postępowanie egzekucyjne mające za przedmiot nieruchomość może zostać wszczęte ponownie po upływie roku. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone w dniu 1 lutego 2011 r., zatem w dniu wydawania decyzji przez Organ możliwa była ponowna egzekucja z majątku wskazanego przez Skarżącego. Zaniechanie to jest tym bardziej istotne w ocenie WSA, iż z oświadczenia Skarżącego wynika, że szacunkowa wartość wskazanych nieruchomości wynosiła ok. 21 mln zł, zaś suma zaległości z tytułu wpłat na PFRON Spółki ok. 18 tys. zł. Ta okoliczność, zdaniem WSA, nie została w sprawie skutecznie zakwestionowana. Brak w tym zakresie rzetelnego odniesienia się przez organ do twierdzeń Skarżącego. Nie dokonano ustaleń szacunkowej wartości tego majątku i proporcji w jakiej ta wartość pozostawała do zaległości z tytułu wpłat na PFRON za okres odpowiedzialności Skarżącego. Dopiero takie ustalenie dałoby podstawy do twierdzenia, że Skarżący nie wskazał majątku, z którego można zaspokoić zaległości z tytułu wpłat na PFRON w znacznej części. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego orzeczenia Organ wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania ewentualnie o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. przez uwzględnienie skargi i błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone, w rezultacie nieuwzględnienie przez WSA przy rozpatrywaniu sprawy, zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, co znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu wyroku i braku oddalenia skargi; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez wadliwe i wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie wyroku oraz brak wyrażenia własnej oceny, co do zebranego materiału dowodowego, a jedynie powielenie uzasadnień wyroków (sygn. akt III SA/Wa 1218/12, III Sa/Wa 1219/12 i III SA/Wa 1220/12), które zapadły w odmiennym stanie faktycznym i prawnym. II. naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 116 § 1 o.p. przez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, iż dla stwierdzenia wystąpienia bezskuteczności egzekucji w całości lub w części, nie jest wystarczające formalne umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz oddalenie przez Sąd wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z uwagi na to, iż ujawniony majątek dłużnika nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, gdyż okoliczności te są wystarczające dla stwierdzenia wystąpienia bezskuteczności egzekucji; - art. 116 § 1 pkt 2 o.p. przez błędną wykładnię i uznanie, że w zakresie znaczeniowym pojęcia "mienia" mieści się – tak jak w przedmiotowej sprawie – także nieruchomość, której obciążenia hipoteczne przewyższają jej wartość i co do której było prowadzone postępowanie egzekucyjne, jednak z uwagi na brak nabywcy zostało umorzone, podczas gdy z normy tej wynika, że wskazane "mienie" musi być realne, tj. nadawać się do efektywnej egzekucji i przedstawiać identyfikowalną wartość finansową; - art. 116 § 1 pkt 2 o.p. przez niewłaściwe zastosowanie (błąd subsumcji) polegające na przyjęciu tego przepisu do ustalonego stanu faktycznego, a mianowicie, że fakt istnienia w majątku spółki nieruchomości, której obciążenia hipoteczne przewyższają jej wartość i co do której było prowadzone postępowanie egzekucyjne, z uwagi na brak nabywcy zostało umorzone, stanowi o wystąpieniu przesłanki egzoneracyjnej – uwalniającej członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zostały uszczegółowione powyższe zarzuty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Zauważyć należy, że z uwagi na treść art.183 § 1 p.p.s.a. (związanie granicami skargi kasacyjnej) Naczelny Sąd Administracyjny odnieść się może wyłącznie do zarzutów skargi kasacyjnej. Poza jego oceną pozostaje zatem kwestia istnienia okoliczności egzoneracyjnych innych niż wskazanie mienia, z którego egzekucja pozwoli w znacznej części na zaspokojenie należności z tytułu wpłat na PFRON. Za prawomocnie przesądzone należy także uznać fakty: pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu spółki w momencie powstania zaległości, niezłożenia przez niego we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości i niewykazania braku zawinienia w opóźnieniu złożenia tego wniosku. Skarżący nie złożył bowiem skargi kasacyjnej od wyroku WSA, kwestie te nie były także przedmiotem skargi kasacyjnej Organu. W tak zakreślonych granicach zgodzić się należy z zarzutami skargi kasacyjnej odnoszącymi się do wadliwości uzasadnienia wyroku. Słusznie zarzuca Organ, że uzasadnienie to nie uwzględnia pełnej dokumentacji zawartej w aktach administracyjnych sprawy, a także zawiera wewnętrzne sprzeczności. WSA zarzuca bowiem organom, że nie wykazały bezskuteczności egzekucji w odniesieniu do majątku Spółki, za zaległości której odpowiadać ma osoba, która była członkiem jej zarządu w dacie powstania zaległości. Jego zdaniem w aktach sprawy brakuje dokumentów dotyczących prowadzonej egzekucji - akt egzekucyjnych. WSA przyznaje jednak w dalszej części uzasadnienia, że pozostaje poza sporem, że postępowanie egzekucyjne przeciwko Spółce zostało umorzone w dniu 1 lutego 2011 r. Skoro okoliczność umorzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko Spółce była niesporna, to trudno uznać ją za niewyjaśnioną. Ponadto Organ w postępowaniu egzekucyjnym był wierzycielem, trudno zatem żądać od niego, aby w ramach obowiązku przedstawienia akt sprawy (art. 54 § 2 p.p.s.a.) przedstawił akta postępowania egzekucyjnego, którego nie prowadził (prowadził je Komornik przy Sądzie Rejonowym w Zambrowie). Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego jest natomiast załączone do akt sprawy. Ponadto WSA wskazał także, oceniając istnienie przesłanki egzoneracyjnej w postaci zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o upadłość lub o postępowanie zapobiegające upadłości, że złożony wniosek był spóźniony, skoro został oddalony z uwagi na brak środków na koszty postępowania upadłościowego. W ocenie WSA a quo brak majątku dłużnika na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego, które zaspokajane są w pierwszej kategorii, uniemożliwia spełnienie celu postępowania upadłościowego, które ma pozwolić na zaspokojenie w jak najwyższym stopniu roszczeń wierzycieli. Jednocześnie WSA uznaje, że nie jest to jednoznaczne ze wykazaniem bezskuteczności egzekucji, skoro po prawomocnym oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości możliwe było prowadzenie egzekucji singularnej w odniesieniu do Spółki, posiadającej majątek w postaci nieruchomości i prawa użytkowania wieczystego. Organ nie wykazał bowiem, że ze wskazanego przez Skarżącego członka zarządu mienia w postaci nieruchomości nie można było uzyskać kwot zaległości z tytułu wpłat na PFRON. W decyzji nie przeprowadzono bowiem wywodu, z którego wynikałoby, że wartość hipotek ustanowionych na tych nieruchomościach przekracza ich szacunkową wartość. WSA zdaje się nie zauważać, że w uzasadnieniu decyzji odwołano się do uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w Łomży - Sądu Gospodarczego z dnia 29 stycznia 2011r., V GU 6/10, z którego to wynikało, że obciążenia hipoteczne nieruchomości stanowiących własność Spółki były wyższe niż ich szacunkowa wartość. Z akt sprawy administracyjnej wynikało także, że zaległe wpłaty na PFRON nie były zabezpieczone hipoteką (pismo PFRON z dnia 19 lutego 2013 r.). Trafnie w związku z tym zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie przez WSA art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) w zw. z art. 141 § 4 i art. 133 § 1 p.p.s.a., a także art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 122, art. 187 §1 i art. 191 o.p. W stosunku do Spółki przeprowadzono postępowanie egzekucyjne (zarówno singularne, jak i uniwersalne), a zebrane i znajdujące się w aktach dowody pozwoliły na stwierdzenie wyniku tego postępowania. W sprawie pozostaje w istocie poza sporem, że jedynym majątkiem Spółki, który mógłby służyć zaspokojeniu jej wierzycieli, było prawo użytkowania wieczystego gruntu, a także prawo własności posadowionych na tym terenie budynków. Z faktu tego WSA wysnuł wniosek, że nie została wykazana bezskuteczność egzekucji, a ponadto, że nie wykazano, iż nie zachodziła przesłanka zwalniająca Skarżącego od odpowiedzialności za zaległości Spółki, skoro wskazał on mienie Spółki, z którego mogła być zaspokojona należność PFRON. Odnośnie do pojęcia bezskuteczności egzekucji WSA słusznie odwołał się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2008 r., II FSP 6/08 (ONSAiWSA z 2009 r., nr 2, poz. 19). Uchwała ta ma bowiem moc ogólnie wiążącą. Wszystkie składy sądów administracyjnych muszą się zatem do niej zastosować w tożsamych stanach prawnych, a gdy tezy tej nie podzielają, mogą jedynie ponownie przedstawić poszerzonemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego to samo zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości (art. 269 § 1 p.p.s.a.). W powołanej uchwale uznano, że bezskuteczność egzekucji musi być stwierdzona po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie też przyjęto, że bezskuteczność egzekucji ustala się na podstawie każdego dostępnego dowodu. W tej sprawie pozostaje poza sporem, co przyznał także WSA, że w stosunku do Spółki zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, a czynności egzekucyjne zostały skierowane także do nieruchomości dłużnika. Nieruchomości tych nie udało się jednak zbyć z uwagi na brak nabywcy. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, bowiem nie udało się uzyskać środków na zaspokojenie wierzyciela Spółki - PFRON. Następnie w stosunku do Spółki został złożony wniosek o upadłość. Postępowanie upadłościowe uznawane jest za rodzaj postępowania egzekucyjnego uniwersalnego - powinno ono doprowadzić do zaspokojenia jak największej ilości wierzycieli przedsiębiorcy w sposób ustalony prawem, w zależności od kategorii, do jakiej zaliczone są wierzytelności. Wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być oddalony, jeżeli mienie dłużnika, nieobciążone hipoteką, nie pozwoli na zaspokojenie kosztów postępowania. Postępowanie upadłościowe nie ma bowiem służyć likwidacji majątku dłużnika dla samej likwidacji, ale chociaż w minimalnym stopniu zaspokojeniu jego wierzycieli. Wierzyciele, których wierzytelności zabezpieczone są rzeczowo, mogą być zaspokojeni w inny sposób niż poprzez upadłość dłużnika. Jeżeli brak środków choćby na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, nie jest celowe jego wszczynanie i wniosek powinien być oddalony (por. F. Zedler, Komentarz do art. 13 Prawa upadłościowego i naprawczego, LEX 2011, z A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, LEX 2011). W tym przypadku Sąd Gospodarczy (sąd upadłości) stwierdził, że obciążenie hipoteczne nieruchomości stanowiących własność Spółki przewyższa wartość szacunkową tych nieruchomości, a pozostały majątek nie wystarczy na prowadzenie postępowania upadłościowego. Przesądziło to o oddaleniu wniosku o upadłość. Stwierdzenie w toku postępowania egzekucyjnego (a postępowanie takie było wszczęte, prowadzone i umorzone), że zobowiązany posiada nieruchomość, samo zatem nie przesądza, że egzekucja nie jest bezskuteczna. Niezbędna jest ocena, czy długotrwałość egzekucji z nieruchomości, prognozowane koszty związane z jej prowadzeniem nie przekroczą kwot wpływów uzyskanych w toku postępowania egzekucyjnego (por. uzasadnienie powołanej uchwały II FPS 6/08). W tym przypadku ocena taka została przeprowadzona. Podjęta próba egzekucji z nieruchomości nie przyniosła żadnych wpływów, bowiem nie znaleziono nabywcy nieruchomości. Dokonane w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ogłoszenie upadłości porównanie szacunkowej wartości tych nieruchomości z wysokością obciążeń z tytułu hipotek ustanowionych na tych nieruchomościach wskazywało na to, że ponowna próba egzekucji z nieruchomości nie przyniosłaby wpływów pozwalających na częściowe choćby pokrycie zadłużenia Spółki względem PFRON, a mogłaby jedynie generować kolejne koszty. Zauważyć bowiem należy, że podział sumy uzyskanej z licytacji nieruchomości następuje według ustalonej zgodnie z art. 1025 § 1 k.p.c. kolejności zaspokojenia. Należności zabezpieczone hipoteką zaspokajane są w kategorii piątej, a należności, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej (a więc także wpłaty na PFRON) - w kategorii siódmej. Postanowienie Sądu Rejonowego – sądu upadłości - stanowiło przy tym jeden z dopuszczonych prawem dowodów, za pomocą których organ mógł wykazywać bezskuteczność egzekucji. Przywołanie treści uzasadnienia i ustaleń sądu upadłości zastąpiło w sposób dostateczny własne wyliczenia organu. Stwierdzenia zawarte w postanowieniu oddalającym wniosek o ogłoszenie upadłości mogły także stanowić podstawę ustaleń dotyczących przesłanki egzoneracyjnej w postaci wskazania mienia, z którego można zaspokoić zaległość w znacznej części. Skarżący wskazywał bowiem na to samo mienie, które było już przedmiotem egzekucji. Z tych powodów za zasadne, w ustalonym stanie faktycznym, należy uznać zarzuty naruszenia art. 116 § 1 pkt 2 o.p. przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W związku z tym, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona dla potrzeb rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. uchylił w całości zaskarżony wyrok i oddalił skargę. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 209, art. 203 pkt 2, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust.2 pkt 1 lit. c) i pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r. ,poz.490 ze zm.).