I SA/Gd 376/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 maja 2014 r. sprawy ze ,,A" S.A. z siedzibą w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 marca 2014 r. sygn. akt [...] w przedmiocie czynności egzekucyjnej oddala skargę. Pismem z dnia 13 grudnia 2013 r., doręczonym "A" S.A. w dniu 17 grudnia 2013 r., Prezydent Miasta zawiadomił zobowiązaną Spółkę o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Wraz z zawiadomieniem zobowiązanej spółce doręczono odpisy tytułów wykonawczych z dnia 13 grudnia 2013 r., nr [...],[...],[...]. Zgodnie z tytułem wykonawczym egzekwowany obowiązek polegał na uiszczeniu podatku od nieruchomości za 2008 r. zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta z dnia 13 grudnia 2013 r. Pismem z dnia 20 grudnia 2013 r. "A" S.A. wniósł skargę na czynności egzekucyjne Prezydenta Miasta. W skardze wyjaśniono, że decyzja określająca spółce wysokość podatku została jej doręczona w dniu 13 grudnia 2013 r. o godzinie 15.15, bank wykonał polecenie przelewu zlecone przez spółkę i całość podatku została uiszczona. O godzinie 14.45 dłużnikowi zajętej wierzytelności doręczono zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego. Organ egzekucyjny przystąpił więc do czynności egzekucyjnych, naruszając art. 6 i art. 7 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Egzekucja administracyjna powinna być bowiem wszczynana dopiero wówczas, gdy zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku. Egzekucja nie może być prowadzona, gdy obowiązek został wykonany. Działanie organu egzekucyjnego miało na celu wyłącznie doprowadzenie do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W skardze wniesiono o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 17 grudnia 2013 r. "A" S.A. wniósł dodatkowo do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2014 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze oddaliło skargę na czynność egzekucyjną. W dniu 19 lutego 2014 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło zażalenie "A" S.A., opisane wyżej postanowienie SKO. Postanowieniu SKO zarzucono naruszenie art. 6 i art. 7 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 8 i 11 k.p.a. Organ egzekucyjny postąpił bowiem wbrew zasadzie celowości, a także podjął czynności egzekucyjne w sytuacji, gdy dłużnik nie uchylał się od wykonania zobowiązania. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone w sposób niezgodny z zasadą zaufania jego uczestników do organów władzy publicznej. Organ egzekucyjny nie wskazał również zasadności przesłanek zastosowania środków przymusu w sytuacji dobrowolnego wykonania obowiązku przez podatnika. Rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 4 marca 2014 r., utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Wskazano, że zgodnie z art. 80 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank ma oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności, albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty (art. 80 § 1). Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego dokonane jest z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (art. 80 § 2). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (art. 80 § 3). Zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunków bukowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu numery tych rachunków (art. 81 § 1). Jeżeli wierzytelności z innych rodzajów rachunków zobowiązanego niż lokata terminowa nie pokrywają dochodzonej należności, bank realizuje zajęcie wierzytelności z rachunku tej lokaty w ostatniej kolejności (art. 81 § 3). Zakaz wypłat z rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania. Wyplata za wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a wyplata alimentów lub renty o charakterze alimentacyjnym - tytułu stwierdzającego obowiązek zobowiązanego do płacenia alimentów lub renty. Bank wykonuje wypłat alimentów lub renty do rąk osoby uprawnionej (art. 81 § 4). Przepis ten zastosowanie również do podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne (art. 81 § 5). W przypadku zbiegu kilku egzekucji administracyjnych lub zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej wierzytelności z rachunku bankowego, jeżeli kwoty znajdujące się na rachunku bankowym nie wystarczają na pokrycie wszystkich egzekwowanych należności, bank obowiązany jest wstrzymać wypłaty z tego rachunku do wysokości należności pieniężnych, na rzecz których zajęcie nastąpiło oraz niezwłocznie zawiadomić o tym właściwe organy egzekucyjne. Przepisy art. 81 § 4 - 5 stosuje się odpowiednio (art. 82): Wskutek zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, bank wstrzymuje wszelkie wypłaty z zajętego rachunku i niezwłocznie zawiadamia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego inne oddziały banku, inne banki, placówki pocztowe i inne podmioty uprawnione do dokonywania wypłat po zawiadomieniu ich o zajęciu ponoszą odpowiedzialność względem wierzyciela za dokonane wypłaty (art. 86a). Jak wskazało Kolegium opisany wyżej tryb został zastosowany w przedmiotowej sprawie. W zaskarżonym postanowieniu, dnia 13 grudnia 2013 r. dłużnik zajętej wierzytelności, jakim w niniejszej sprawie jest Bank "B" S.A., otrzymał zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego "A" S.A. Tego samego dnia zawiadomienie zostało wysłane do zobowiązanej spółki wraz z odpisami tytułów wykonawczych. Zawiadomienie zawiera odpowiednie pouczenia o obowiązkach ciążących na zobowiązanym oraz dłużniku zajętej wierzytelności w związku z dokonanym zajęciem. Kolegium zwróciło uwagę, że organ egzekucyjny spełnił również wymóg "jednoczesności", jeżeli chodzi o skierowanie do zobowiązanego oraz dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomienia. Oba zawiadomienia zostały bowiem wysłane dnia 13 grudnia 2013 r. Kontrolując więc tryb, w jakim dokonano zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego "A" S.A. Kolegium nie dopatrzyło się naruszenia przepisów art. 80 - 86a u.p.e.a. Wyjaśniono, że w przypadku rozpatrywania skargi na czynność egzekucyjne organ nadzoru bada jedynie, czy czynność została przeprowadzona zgodnie z procedurą przewidzianą przez odpowiednie przepisy u.p.e.a. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. ze zm. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: ustawa o p.e.a.) poprzez uznanie za uzasadnione zastosowanie przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego, mimo braku uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku; 2. art. 7 § 3 ustawy o p.e.a. poprzez przyjęcie za dopuszczalne zastosowanie środka egzekucyjnego przez organ egzekucyjny, mimo wykonania przez skarżącą obowiązku; 3. art. 11 w związku z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak wskazania zasadności przesłanek zastosowania środków przymusu, pomimo dobrowolnego wykonania obowiązku przez zobowiązanego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono ponadto naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 54 § 1 ustawy o p.e.a. poprzez błędną wykładnię przepisu prowadzącą do uznania, iż podniesione przez skarżącą zarzuty nie podlegają rozpatrzeniu przez Kolegium w ramach badania zasadności wniesionego środka zaskarżenia. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie postanowienia Kolegium z dnia 4 marca 2014 r., wydanego w sprawie o sygnaturze akt SKO Gd/1014/14 oraz poprzedzającego go postanowienia Kolegium z dnia 7 lutego 2014 r., nr SKO Gd 301/14. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona czynność egzekucyjna polegała na zajęciu rachunku bankowego skarżącego w związku z egzekucją kwoty podatku od nieruchomości za 2008 r. określonej decyzją Prezydenta Miasta z dnia 13 grudnia 2013 r. Kolegium uznało, że czynność egzekucyjna podjęta przez Prezydenta Miasta została przeprowadzona zgodnie z art. 80 i nast. Ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.). Dnia 13 grudnia 2013 r., do dłużnika zajętej wierzytelności skierowano zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego. Tego samego dnia zawiadomienie to wraz z odpisami tytułów wykonawczych wysłane zostało do skarżącego. W zawiadomieniu zawarto odpowiednie pouczenia o obowiązkach ciążących na zobowiązanym i dłużniku zajętej wierzytelności. Organ egzekucyjny spełnił również wymóg "jednoczesności", jeżeli chodzi o skierowanie do dłużnika zajętej wierzytelności i zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego. W związku z tym Kolegium uznało, że skarga na czynności egzekucyjne nie jest zasadna. W skardze złożonej na opisane wyżej postanowienie zarzucono Kolegium naruszenie art. 6 § 1 art. 7 § 3 i art. 54 u.p.e.a. oraz art. 11 w związku z art. 8 k.p.a. Środek przymusu został bowiem podjęty przez organ egzekucyjny w sytuacji dobrowolnego wykonania obowiązku. W ocenie strony skarga na czynności egzekucyjne jest środkiem prawnym umożliwiającym obalenie czynności egzekucyjnej podjętej niezgodnie z prawem. W rozstrzygnięciu dotyczącym skargi na czynność egzekucyjną organ nadzoru winien całościowo ocenić zasadność zarzutów i prawidłowość dokonania zakwestionowanej czynności, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Odpowiadając na argumenty zawarte w skardze, należy przypomnieć, że w dniu 17 grudnia 2013 r. "A" S.A. wniósł do organu egzekucyjnego zarzut wykonania obowiązku polegającego na wpłaceniu kwoty podatku od nieruchomości za 2008 r. W piśmie wniesiono też o odstąpienie od podjętych czynności egzekucyjnych i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie pismem z dnia 20 grudnia 2013 r. została wniesiona skarga na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego. Sąd wskazuje, że skarga na czynności egzekucyjne jest środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym. Oznacza to. że stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia. Tym samym również zakres wykorzystania skargi na czynności egzekucyjne jest ograniczony przez zakres stosowania innych środków zaskarżenia. Dopuszczalnym jest jednoczesne wniesienie skargi na czynności egzekucyjne wraz z innym środkiem zaskarżenia, z tym jednakże zastrzeżeniem, że w skardze kwestionowane są okoliczności, których nie można kwestionować za pomocą innego środka zaskarżenia. W szczególności w skardze nie można podnosić okoliczności, które mogą być podstawą zarzutów. Przedmiotem postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie może być rozważane istnienie egzekwowanego obowiązku, czego domaga się skarżący. Okoliczność wykonania obowiązku może być podnoszona poprzez wniesienie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Jeżeli organ egzekucyjny uzna zarzut za uzasadniony, umarza postępowanie egzekucyjne, a zgodnie z art. 60 § 1 u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego skutkuje uchyleniem dokonanych czynności egzekucyjnych. W trybie skargi na czynności egzekucyjne natomiast organ kontroluje jedynie, czy czynność została dokonana prawidłowo, a więc zgodnie z odpowiednimi przepisami u.p.e.a. regulującymi dokonanie poszczególnych czynności. W tym postępowaniu organ nadzoru nie bada więc, czy organ egzekucyjny zasadnie podjął czynność egzekucyjną. Gdyby w niniejszej sprawie SKO odniosło się do kwestii wykonania obowiązku przez stronę skarżącą dokonałoby w rzeczywistości rozpoznania zarzutu wykonania obowiązku. W ten sposób doszłoby do przekształcenia skargi na czynności egzekucyjne w konkurencyjny wobec zarzutów środek prawny. W związku z tym zasadnie SKO nie odniosło się do podniesionych zarzutów dotyczących naruszenia art. 6 § 1 i art. 7 § 3 oraz u.p.e.a. Kwestię naruszenia tych przepisów można bowiem rozpatrywać w odniesieniu do nieuzasadnionego wszczęcia egzekucji administracyjnej, nie zaś w trybie skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zasadnie organ rozstrzygający niniejszą sprawę ograniczył kontrolę do oceny przedmiotowej czynności egzekucyjnej w świetle art. 80-86a ustawy. Zasadnie w ocenie Sądu także uznał, że czynność ta została przeprowadzona zgodnie z procedurą przewidzianą w tych przepisach. W tej sytuacji zarzuty skargi do zaskarżonego postanowienia nie mogą prowadzić do jej uwzględnienia. Sąd mając zatem na uwadze powyższe orzekł o jej oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).