I SA/Sz 1192/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Postanowieniem z [...] r. o nr [...] Dyrektor [...]., po rozpoznaniu odwołania M. Z. od decyzji z [...] r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania wydanej przez Kierownika Biura P. P. [...]. w S. z upoważnienia Prezesa [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, odmówił przywrócenia tego terminu. Z akt sprawy wynika, że Kierownik Biura Powiatowego [...] w S., działając z upoważnienia Prezesa [...], decyzją nr [...] z dnia [...] r. ustalił M. Z. kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł. Przedmiotowa decyzja była prawidłowo, dwukrotnie awizowana (27 października 2010 r. i 3 listopada 2010 r.) dlatego też przyjęto, na podstawie art. 44 oraz art. 39, 42 i 43 Kodeksu postępowania administracyjnego, że przesyłka została skutecznie doręczona w dniu 10 listopada 2010 r. W dniu 9 sierpnia 2013 r. M. Z. złożył za pośrednictwem poczty do Z. Oddziału Regionalnego [...] w S. odwołanie od wymienionej powyżej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia tego odwołania. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego [...] w Szczecinie wskazanym na wstępie postanowieniem odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji nr [...] . Na powyższe postanowienie M. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie podnosząc, że nie zgadza się z decyzją organu odwoławczego, który nie przywrócił terminu na wniesienie odwołania. W uzasadnieniu skargi M. Z. wskazał, że w maju 2010 r. był wraz z żoną w [...] na ulicy S. i złożył wówczas wniosek o rezygnację z dopłat. Następnie, pracownik Biura [...] poinformował skarżącego i jego żonę, że sprawa o przyznanie płatności zostaje zamknięta, nie są wymagane zwroty dotychczasowych dopłat i nie będą naliczone żadne kary. Jako dowód na powyższa okoliczność skarżący wskazuje na zeznania swoje i żony. Skarżący wskazał następnie, że uzyskując powyższą informację wykazał się "dbałością o sprawdzenie stanu spraw i otrzymał równocześnie sugestię, iż w stosunku do niego nie będzie mieć roszczeń [...], nie zaistniały więc przesłanki do przekazania nowych danych adresowych, co sprawdził w obecności żony w szczegółowej rozmowie z pracownikiem [...]". Skarżący wskazał następnie, że dziwi go fakt, iż pisma, o których mowa w zaskarżonej decyzji kierowano do niego na nieaktualny adres dopiero po trzech i pół roku po omawianej wizycie w [...]. M. Z. zarzuca również organowi, że po kolejnych czterech latach trafił do niego nakaz zapłaty z Urzędu Skarbowego i zajęcie konta, a to spowodowało podwojenie "zasądzonej kary o odsetki". Skarżący stwierdza, że nie może ponosić winy za uchybienie i niedbalstwo pracownika [...], który błędnie go poinformował o zamknięciu sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Po dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Stosownie do art. 58 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej jako "K.p.a.") w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Odnosząc się do przesłanek przywrócenia terminu należy wskazać, że przepis art. 58 K.p.a. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga zatem wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Takie rozumienie przesłanki przywrócenia terminu jest zresztą utrwalone zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2006 r. II FSK 616/2005 ONSAiWSA 2007/3 poz. 67, z dnia 21 grudnia 2006 r. I FSK 374/2006, z dnia 18 sierpnia 2000 r. III SA 1716/99 LexPolonica nr 349705, z dnia 11 kwietnia 1997 r. III SA 1581/95 LexPolonica nr 339016), jak i w doktrynie (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2004, str. 586; H. Dzwonkowki (w:) C. Kosikowski, A. Huchla, H. Dzwonkowski, Ustawa Ordynacja Podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC 2004, str. 437). W przedmiotowej sprawie sporne jest uprawdopodobnienie braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji. Obowiązek zaś uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na zainteresowanym i nie może być przerzucany na organ administracji. Organ dokonuje natomiast oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy, i bierze pod uwagę, jak wyżej wskazano, wszystkie okoliczności faktyczne, oceniając winę według obiektywnych mierników staranności. Z dorobku orzecznictwa wynika, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą lub obłożną chorobę zainteresowanego, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 lutego 2000 r., I SA 1072/2000, z dnia 13 października 1999 r., I SA 459/99, z dnia 20 kwietnia 1999 r., I SA/Ka 1609/ - dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Warunkiem wstępnym wniosku o przywrócenie terminu jest zatem jego uchybienie, a kolejnym uprawdopodobnienie braku winy. Zatem, na wstępie rozważenia wymaga czy decyzja Kierownika Biura Powiatu [...] z dnia [...] r. została skutecznie doręczona skarżącemu, a więc czy termin do wniesienia odwołania w ogóle się rozpoczął i zakończył bieg. Zgodnie z art. 44 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. § 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. § 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. § 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Z akt sprawy wynika, że decyzja organu została nadana w placówce pocztowej 25 października 2010 r. Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca wymieniona decyzje została doręczona w trybie zastępczym po uprzednim dwukrotnym awizowaniu (27 października 2010 r. i 3 listopada 2010 r.).Przesyłka nie została podjęta. Powyższe oznacza, że doręczenie zastępcze w trybie art. 44 K.p.a. zostało dokonane prawidło w dniu 10 listopada 2010 r. W kontekście powyższego zakreślony przepisem art. 129 § 2 K.p.a. 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął bezskutecznie 24 listopada 2010 r., czego również skarżąca nie kwestionuje. W związku z powyższym rozstrzygnięcia wymaga, czy w sprawie została spełniona przesłanka uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy. Jednakże wskazać należy, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić gdy strona nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mając na uwadze powyższe zgodzić należy się z organem odwoławczym, że każdy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminowi wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu, jak wskazano wyżej, wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Biorąc pod uwagę przepis art. 58 § 1 K.p.a., niedopuszczalne jest przywrócenie terminu na wniesienie odwołania jeśli wnioskodawca nie uprawdopodobni, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. W swoim podaniu o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania oraz w odwołaniu M. Z. wyjaśnia, że nie mógł odebrać decyzji nr [..] z dnia [...] r. ponieważ od maja 2007 roku nie mieszka pod adresem, na który została wysłana przedmiotowa decyzja. O decyzji tej skarżący dowiedział się dopiero 5 sierpnia 2013 r. w chwili otrzymania wezwania z Urzędu Skarbowego do zapłaty kwoty [...] zł ustalonej w tej decyzji wraz z odsetkami. Z powodu zmiany miejsca zamieszkania, skarżący nie wiedział o korespondencji z [...], nie odbierał jej, a zatem nie mógł się odwołać od niej w ustawowym terminie. M. Z. w swoim wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania podał, że od maja 2007 r. nie mieszka przy ulicy O. [...] , a na ten właśnie adres przesyłano pisma z [...]. W tym miejscu wskazać należy, że ostatni wniosek o dopłaty producent złożył 16 maja 2007 r. Z powyższego wynika więc bezspornie, że M. Z. wiedząc, że zmienia miejsce zamieszkania nie zgłosił Kierownikowi Biura Powiatowego [...] nowego adresu. Starając się o dopłaty za 2007 r. powinien zatem mieć świadomość, że jeśli nie podał aktualnego adresu, to cała korespondencja z [...], tj. wezwania, informacje, raport z przeprowadzonej kontroli gospodarstwa w zakresie zadeklarowanych działek rolnych i decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania płatności na 2007 rok oraz inne pisma, nie zostanie przez niego odebrana. W tym miejscu, w ślad za organem wskazać także należy, że M. Z. składając w Biurze Powiatowym [...] wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2004 a następnie na kolejne lata - 2005, 2006 i 2007 podpisał oświadczenie na ostatniej stronie w pozycji "Oświadczenia i zobowiązania", że został poinformowany o obowiązku podania danych zgodnie z ustawą o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności i zobowiązała się między innymi do niezwłocznego informowania [...] o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmiernie przyznanie płatności, jak również o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności. Niewątpliwie, taką właśnie zmianą była zmiana adresu zamieszkania. W art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t. j.: Dz. U. 2012r. nr 86), zapisany został obowiązek informowania [...] o każdej zmianie danych zawartych we wniosku o wpis do ewidencji producentów, w tym adresu zamieszkania i adresu do korespondencji (jeśli są różne) w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmiany, zaś zgłoszenie zmiany producent rolny dokonuje na formularzu wniosku o wpis do ewidencji producentów. Z powyższego wynika więc, że M. Z. nie wypełnił swojego obowiązku poinformowania [...] o zmianie adresu, w związku z czym cała korespondencja była wysyłana na adres wskazany przez stronę w Ewidencji Producentów [...] jako adres do korespondencji. Z tego też względu, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, w rozpoznawanej sprawie nie można przyjąć, że uchybienie terminu na wniesienie odwołania nastąpiło bez winy skarżącego. Wskazywana przez skarżącego okoliczność, że w maju 2010 r. był wraz z żoną w [...] na ulicy S., gdzie złożył wniosek o rezygnację z dopłat, otrzymując jednocześnie informację, że sprawa o przyznanie płatności zostaje zamknięta, nie są wymagane zwroty dotychczasowych dopłat i nie będą naliczone żadne kary, w ocenie Sądu nie przesądza o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Powyższe okoliczności nie zostały przez skarżącego (poza powoływaniem się na twierdzenia jego i jego żony) w żaden sposób uprawdopodobnione. Organ nie dysponuje żadnym dokumentem, czy też oświadczeniem M. Z. o rezygnacji z dopłat, a nadto, jak wynika z odpowiedzi na skargę Biuro Powiatu P. [...] zostało w lipcu 2008 r. przeniesione z ul. S. [..] na ul. H. [...] w S. Nawet jeśliby przyjąć jednak, że skarżący otrzymał błędne informacje od pracownika [...] nie sposób przyjąć aby zwalniało go to z obowiązku poinformowania organu, w stosownym czasie, o aktualnym miejscu zamieszkania. Mając na uwadze powyższe, zasadnie uznano, że M. Z. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji Sąd uznał, w świetle przesłanek art. 58 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, że organ prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., skargę oddalono jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.