II FZ 1011/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. B. i P. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Po 152/14 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. B. i P. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 20 listopada 2013 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości za 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia M. B. i P. B. jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Po 152/14, mocą którego oddalono wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W motywach orzeczenia Sąd podał, że z wniosku wynika, iż skarżący są małżeństwem, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Dochód miesięczny rodziny z tytułu umowy o pracę skarżącego wynosi 1.600 zł brutto. Skarżący posiadają grunty rolne o pow. 57.2452 ha, a w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej skarżący wynajmuje własne nieruchomości. Zobowiązania skarżącego wynoszą około 900.000 zł. Koszty miesięcznego utrzymania rodziny wynoszą 2.650 zł. Sąd podał, że z dokumentów przedłożonych przez skarżącego w równolegle toczących się postępowaniach o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca nie ma własnych źródeł dochodu, przy czym jest ona współwłaścicielem majątku wynajmowanego spółce z o.o. "B.". Jedynym udziałowcem wskazanej spółki jest syn wnioskodawców, K. B. Nieruchomości wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków. W 2012 roku skarżący uzyskał przychód w wysokości 16.076,58 zł i jednocześnie poniósł stratę w wysokości 138.724,45 zł z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. W 2013 roku skarżący uzyskał przychód w wysokości 17.625,91 zł. Z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2013 rok wynika, że Stacja Paliw Płynnych P. uzyskała roczny przychód w wysokości 132.633,35 zł oraz poniosła stratę w wysokości 214.439,41 zł. Z podatkowej księgi przychodów i rozchodów na styczeń 2014 roku wynika, że przychód narastająco wynosi 8.328,29,00 zł, a dochód wynosi – 43.398,75 zł. Skarżący posiadają majątek, na który składają się w szczególności: nieruchomości w miejscowości K.: grunt 12.164 m², budynki 585 m², budynki stacji paliw – nieruchomość nieużytkowana, pozostałe budynki dzierżawione przez "B. sp. z o.o."; nieruchomości w miejscowości B.: grunt 4.241 m², budynki 664,48 m² - nieruchomość nieużywana; nieruchomość rolna o powierzchni 52,5452 ha – uprawa roślinna oraz 4,7 ha – las; nieruchomość wskazana jako adres zamieszkania - S. ul. (...). Wnioskodawca posiada samochód (...) (wartość około 13.000 zł, obciążony zastawem bankowym), ciągnik B., samochód (...) (wartość rynkowa pojazdu została określona na około 1.000 zł), samochód (...) (zakupiony na kredyt, do spłaty pozostało 19 rat, wartość rynkową pojazdu określono na około 55.000 zł) oraz naczepa cysterna (...) o wartości rynkowej 38.000 zł. Z Ewidencji Środków Trwałych za rok 2013 dla "Stacji Paliw Płynnych P." wynika ponadto, że skarżący posiada także motocykl (...), samochód (...) oraz samochód (...). Zobowiązania kredytowe i pożyczkowe wnioskodawcy wynoszą łącznie około 300.000 zł. Miesięczne obciążenie ratalne strony wynoszą 7.922,71 zł. Przeciwko skarżącym prowadzone są egzekucyjne postępowania administracyjne i sądowe na łączną kwotę około 1.330.000 zł. Skarżący posiada jeden rachunek bankowy, który został zajęty przez organy egzekucyjne. Aktualnie w ramach działalności gospodarczej skarżący zajmuje się jedynie wynajmem pomieszczeń. Przychód z tej działalności, według wydruku z podatkowej księgi przychodów i rozchodów dla "Stacji Paliw Płynnych P.", do października 2013 r. wyniósł 100.744,36 zł, a koszty jego uzyskania osiągnęły poziom 294.263,24 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie uznał wniosku za zasadny. Sąd podkreślił, że przesłanka "braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny" z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. - nie jest tożsama z ujemnym wynikiem rachunkowym działalności gospodarczej strony. Opłacalność prowadzonej działalności nie jest warunkiem wystarczającym dla przyznania prawa pomocy. Jak wynika z informacji posiadanych przez Sąd, wnioskodawcy – prowadzący wspólne gospodarstwo domowe – dysponują i obracają środkami przekraczającymi wysokość wpisu od skargi. Średnie miesięczne przychody tylko z pozarolniczej działalności gospodarczej skarżącego (bez przychodu z gospodarstwa rolnego oraz wynagrodzenia za pracę) wynoszą 30.685,29 zł w 2012 roku oraz 10.000 zł w 2013 roku. Przychód tylko z tego źródła wielokrotnie przewyższa obciążenia z tytułu kosztów sądowych oraz deklarowanych kosztów utrzymania koniecznego rodziny. W ocenie Sądu, fakt prowadzenia przeciwko stronie postępowań egzekucyjnych nie może stanowić uzasadnienia dla zwolnienia wnioskodawców od równolegle ciążącego na nich obowiązku poniesienia kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi. W ocenie Sądu, skarżący decydując się na wkroczenie na drogę postępowania sądowego powinni byli przewidzieć, że będzie wiązało się to z koniecznością uiszczenia wpisu oraz innych kosztów sądowych. Sąd dodał, że wnioskodawcy nie przedłożyli wyciągów z rachunków bankowych, dokumentujących obroty na kontach bieżących, kredytowych, pożyczkowych oraz leasingowych. Skarżący nie udokumentowali wysokości środków pieniężnych przejętych lub przekazanych organom egzekucyjnym od stycznia 2013 r. Ponadto nie ujawnili wysokości dopłat otrzymanych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do prowadzonej działalności rolniczej. Wnioskodawcy konsekwentnie uchylają się od przekazania pełnych informacji dotyczących powiązań majątkowych i rodzinnych z "B." Sp. z o.o. z siedzibą w miejscu zamieszkania wnioskodawców, która przynależy do syna wnioskodawców i prowadzi działalność także w oparciu o mienie wnioskodawcy i jego żony. Powstanie tego podmiotu gospodarczego (B. Sp. z o.o. została utworzona w 2009 roku) zbiega się z umniejszeniem przychodów wnioskodawcy z pozarolniczej działalności gospodarczej o 2.080.926,82 zł (sygn. akt III SA/Po 33/11). Ponadto wnioskodawca utrzymywał, że nieruchomość położona w S. przy ul. (...) należy do jego matki. Tymczasem w wyjaśnieniach składanych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy prowadzonego na przełomie 2011 i 2012 roku wskazywał, że jego matka zmarła. Skarżący oświadczył wówczas, że dom należy do "jego nieżyjącej matki" (sygn. akt III SA/Po 936/11). Wnioskodawcy uchylają się także od wykazania, że zastosowane środki egzekucyjne są skuteczne, a zatem nie można przyjmować, że prowadzone postępowania egzekucyjne (zajęcie wierzytelności z tytułu zwrotu w podatku dochodowym, zajęcie wierzytelności nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku VAT, zajęcie rachunku bankowego, zajęcie nieruchomości, czy też zajęcie innych wierzytelności) wykluczają możliwości zrealizowania obowiązku zapłaty kosztów sądowych. Oświadczenie majątkowe skarżących jest więc niepełne. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący stwierdzili, że nie są w stanie uiścić opłaty, bo ich dochody drastycznie spadły. Skarżący stwierdzili, że są "bici" z każdej strony, a ich sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej przez Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Na wstępie podkreślić należy, że w zażaleniu skarżący ograniczyli się jedynie do nierzeczowych stwierdzeń, które nic nie wnoszą do sprawy. Jeśli skarżący twierdzą, że stan faktyczny jest inny, niż przyjął Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, to należało w zażaleniu ten stan faktyczny opisać i przedstawić stosowne dowody na poparcie swoich twierdzeń. Naczelny Sąd Administracyjny nie może odnieść się do tak sformułowanego zarzutu, bowiem nie wie, w jakim zakresie i jakie fakty z zaskarżonego orzeczenia skarżący kwestionują. Jak stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, iż prawo pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez stronę (por. art. 199 P.p.s.a.). Ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły, a więc że uzyskanie stosownych środków jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe, a nie jedynie utrudnione. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że skarżący będący właścicielami wielu nieruchomości i pojazdów mechanicznych, a także uzyskujący co miesiąc środki finansowe przekraczające wysokość wpisu od skargi, nie mogą zostać zaliczeni do grona osób wymagających wsparcia państwa dla zapewnienia im prawa do sądu. Bez wątpienia za oddaleniem wniosku skarżących przemawiał także fakt, że już w kolejnym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy uchylają się oni od wyjaśnienia istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji zasadnie oczekiwał, by wnioskodawcy przedłożyli wyciągi z rachunków bankowych, dokumentujących obroty na kontach bieżących, kredytowych, pożyczkowych oraz leasingowych. Skarżący nie udokumentowali też mimo wezwania wysokości środków pieniężnych przejętych lub przekazanych organom egzekucyjnym od stycznia 2013 r. Ponadto nie ujawnili wysokości dopłat otrzymanych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do prowadzonej działalności rolniczej. Wnioskodawcy uchylili się też od przekazania pełnych informacji dotyczących "B. sp. z o.o." z siedzibą w miejscu ich zamieszkania. Wszystkie powyższe okoliczności przemawiały za oddaleniem wniosku skarżących. Z uwagi na to Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. zażalenie oddalił.