II SA/Bd 1132/13

WyrokWSA w Bydgoszczy2014-05-07

Skład orzekający: Elżbieta Piechowiak, Joanna Brzezińska, Leszek Tyliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, stwierdzając istnienie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego (brak udziału strony z jej winy), ale jednocześnie uznając, że w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, powinien uchylić decyzję ostateczną, czy też stwierdzić jej wydanie z naruszeniem prawa i wskazać okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że organy administracji publicznej, mimo prawidłowego ustalenia przesłanki wznowienia postępowania (brak udziału strony bez jej winy), wadliwie zastosowały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W sytuacji, gdy organ odwoławczy stwierdził przesłankę wznowienia postępowania, ale jednocześnie uznał, że w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, powinien był wydać decyzję stwierdzającą wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazać okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji, zgodnie z art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 K.p.a., a nie utrzymać w mocy decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej.
Stan faktyczny
Stan faktyczny dotyczył sprawy o wymeldowanie Stanisława M. F. z pobytu stałego. Wójt Gminy B. wydał decyzję ostateczną o wymeldowaniu. Stanisław M. F. zwrócił się o wznowienie postępowania, twierdząc, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, a jego była żona zataiła korespondencję. Wójt Gminy B. wznowił postępowanie, a następnie odmówił uchylenia decyzji ostatecznej. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Wójta, uznając, że choć przesłanka wznowienia postępowania zaszła, to w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Stanisław M. F. zaskarżył decyzję Wojewody do WSA.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody K.-P. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B., stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądzono od Wojewody K.-P. na rzecz Stanisława M. F. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 7 maja 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 7 maja 2014 roku sprawy ze skargi Stanisława M. F. na decyzję Wojewody K.-P. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie o wymeldowanie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. B. z dnia [....] czerwca 2013 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody K.-P. na rzecz Stanisława M. F. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012r. znak [...] Wójt Gminy B., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993), orzekł o wymeldowaniu S. M. F. z pobytu stałego w m. P. ul. P. 14. W uzasadnienie organ wskazał, że postępowanie wszczął na wniosek właściciela nieruchomości – I. W.-F. Kontrola meldunkowa przeprowadzona przez Posterunek Policji w B. wykazała, że S. F. nie zamieszkuje w P. przy ul. P. 14. Miejsce pobytu S. F. jest nieznane, w związku z czym organ wystąpił do Sądu Rejonowego w B. o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej w postępowaniu. Ponadto organ wskazał, że analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że S. F. dobrowolnie i trwale opuścił miejsce pobytu stałego, swoje interesy życiowe koncentruje w zupełnie innym miejscu. Zdaniem organu bezspornym jest, że nastąpiło dobrowolne i trwałe opuszczenie lokalu. Pismem z dnia [...] lutego 2013 r. S. F. zwrócił się o: "przywrócenie meldunku stałego w lokalu przy ul. P. 14 w P.", z którego został wymeldowany na podstawie nieprawdziwego powiadomienia przez jego byłą żonę o dobrowolnym opuszczeniu lokalu. Wyjaśnił, że w trakcie postępowania, była żona ukrywała i zataiła kierowaną do niego korespondencję związaną ze sprawą. Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. Wójt Gminy B., na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 149 i art. 149 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071) wznowił postępowanie zakończone własną decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Wójt Gminy B., na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2012 r. znak [...] w sprawie wymeldowania S. F. z miejsca pobytu stałego w P. ul. P. 14. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że we wznowionym postępowaniu przeprowadził rozprawę administracyjną. S. F. zeznał, iż nie opuścił domu, a jego nieobecność spowodowana była pracą za granicą, twierdził, że co 3 tygodnie przyjeżdżał do domu. Była żona – właścicielka nieruchomości twierdzi, że mąż opuścił miejsce zameldowania około 8 lat temu wyjeżdżając do H. Co jakiś czas przyjeżdżał i przebywał najwyżej dwa dni. Z całości zebranego w sprawie materiału dowodowego zdaniem organu wynika, że S. F. nie jest związany z miejscem pobytu stałego, nie koncentruje swoich spraw w tym miejscu. Potwierdzeniem są zeznania świadków i kontrola meldunkowa. Dowody wskazują, że S. F. pojawia się w miejscu zameldowania raz w miesiącu, ale w celu przekazania alimentów, które zgodnie z wyrokiem Sądu musi wypłacać do rąk matki. Zdaniem organu w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., bowiem ustanowiony przez Sąd przedstawiciel brał udział w postępowaniu i nie zgłosił zastrzeżeń. W odwołaniu od ww. decyzji S. F. podważył wiarygodność świadków zeznających na jego niekorzyść. Wskazał, że nie brał udziału w postępowaniu, decyzja wydana została za jego plecami, a o wymeldowaniu dowiedział się dopiero w obecności policji w dniu [...] lutego 2013 r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymał zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie brak jest wątpliwości co do zachowania terminu określonego w art. 148 K.p.a., jednak kwestia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. wzbudziła pewne wątpliwości organu I instancji, który w uzasadnieniu decyzji błędnie wskazał, iż w badanej sprawie nie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania z ww. powodu, gdyż dla strony nieobecnej zgodnie z art. 34 § 1 K.p.a. został sądownie ustanowiony przedstawiciel, który brał udział w postępowaniu. W takiej sytuacji bowiem organ I instancji powinien odmówić wznowienia postępowania, natomiast organ odwoławczy, gdyby podzielał przekonanie organu I instancji w tej sprawie powinien w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie przed organem I instancji. W ocenie Wojewody sam fakt braku udziału strony w postępowaniu bez jej winy stanowi dostateczny powód do wznowienia postępowania. Mieć na uwadze bowiem trzeba, że w postępowaniu o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego niezwykle istotne znaczenie ma osobisty udział strony w tym postępowaniu. Natomiast ustanowienie przez sąd kuratora na podstawie art. 34 § 1 K.p.a. dla "osoby nieobecnej" należy odnieść do sytuacji, w której osoba będąca stroną w sprawie, opuściła miejsce stałego zamieszkania w rozumieniu przepisu art. 25 k.c. i nie jest znane jej miejsce pobytu. Jak wynika z akt sprawy, kurator wyznaczony przez sąd nie podjął żadnych działań zmierzających do ustalenia miejsca pobytu S. F.. Obowiązki swoje ograniczył zaś wyłącznie do odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a następnie odbioru decyzji, orzekającej o wymeldowaniu. Organ odwoławczy domniemywa, że pomimo niefortunnego uzasadnienia decyzji, organ I instancji miał podobne przekonanie co do braku udziału strony w postępowaniu, o czym ewidentnie świadczy fakt przeprowadzenia postępowanie wznowieniowego. Wznowione postępowanie zapewniło tym samym stronie odwołującej prawo do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, dotyczącej jej wymeldowania z miejsca pobytu stałego oraz zagwarantowało weryfikację prawidłowości postępowania, w którym rozpoznano i rozstrzygnięto sprawę administracyjną zakończoną decyzją ostateczną. Organ I instancji słusznie zauważył, iż odwołujący pomimo stworzenia mu procesowych możliwości do przedstawienia dowodów, z których będzie wynikało, iż po jego stronie nie doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego, w żaden sposób nie uwiarygodnił swojego twierdzenia. Poświadczeniem pobytu nie mogą być zdaniem organu odwoławczego comiesięczne wizyty związane z przekazaniem alimentów do ręki matki dziecka, czy krótkotrwały pobyt, w trakcie którego ojciec naprawia synowi sprzęt, czy wykonuje jakieś inne drobne prace w obejściu. Nie bez znaczenia w ocenie Wojewody pozostaje również fakt, iż przedmiotowa nieruchomość jest wyłączną własnością I. W.- F., a małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód w grudniu 2011 r. Utrzymywanie, iż praca w delegacji uniemożliwia odwołującemu przebywanie w P., nie jest argumentem przemawiającym za odmową wymeldowania, przy stwierdzeniu, iż pobyt odwołującego w miejscu pobytu stałego ma charakter okazjonalny. Powyższe zdaniem organu odwoławczego ewidentnie świadczy o tym, iż przedmiotowy lokal był, ale aktualnie już nie jest miejscem pobytu stałego Pana S. F. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. F. wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji. Wskazał, że rolą organu było ustalenie czy zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania, a w razie ich istnienia uchylenie decyzji będącej przedmiotem postępowania wznowieniowego z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 K.p.a. Jego zdaniem istnienie podstaw wznowienia stanowi wadę kwalifikowaną decyzji w takim stopniu na nią rzutującą, iż niezbędne jest wyeliminowanie takiej decyzji z obrotu prawnego. Zarówno organ I i II instancji prawidłowo ustalając, iż istnieją przesłanki do wznowienia postępowania nie wypełnił swoich funkcji określonych przepisami postępowania administracyjnego ograniczając się do oceny merytorycznej istnienia przesłanek do wymeldowania. W postępowaniu wznowieniowym zdaniem skarżącego nie jest dopuszczalne badanie takowych przesłanek, tj. ustalenie czy skarżący faktycznie zamieszkiwał czy nie pod adresem, z którego został wymeldowany, gdyż jego aktywność w postępowaniu ograniczona mogła być do postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia przesłanek wznowieniowych. Dopiero po uchyleniu decyzji można było przeprowadzić postępowanie, którego efektem byłoby ustalenie istnienia lub nie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu odniósł się do kwestii procesowych dotyczących postępowania wznowieniowego, ze wskazaniem motywów jakie kierowały organem przy wydawaniu decyzji. Celem postępowania wznowieniowego było zweryfikowanie prawidłowości postępowania, w efekcie którego dochodzi do ponownego rozpoznania i ustalenia czy wydana poprzednio decyzja była prawidłowa. W postępowaniu wznowieniowym organ I instancji podjął działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a na podstawie poczynionych ustaleń stwierdził brak podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.). Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn.zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiot sądowej kontroli legalności w niniejszej sprawie stanowi decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] czerwca 2013 r., która organ ten odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Wójta Gminy B. z dnia [...] grudnia 2012 r. znak [...] w sprawie wymeldowania S. F. z miejsca pobytu stałego w P. ul. P. 14. Na wstępie podkreślenia wymaga, iż postępowanie zakończone wydaniem skarżonej decyzji prowadzone było w trybie wznowienia postępowania, czyli nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego służącym weryfikacji decyzji ostatecznych w administracyjnym toku instancji. W myśl art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267) zwanej dalej "K.p.a.", decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Jak stanowi jednoznacznie art. 145 § 1 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli, zachodzą określone w nim przesłanki, m.in. gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (pkt 4). Nadto przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego określają również art. 145a § 1 i 145b § 1 K.p.a. Z akt sprawy wynika, że na skutek pisma (wniosku) S. F. z dnia [...] lutego 2013r., uzupełnionego pismem z [...] lutego 2014r. Wójt Gminy B. postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej "decyzją ostateczną Wójta Gminy B. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]". W uzasadnieniu organ wskazał, że przyczynę wznowienia stanowią okoliczności zawarte we wniosku, tj. oświadczenie że S. F. bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu. Wobec powyższego w pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż analiza ani organ pierwszej instancji, ani organ odwoławczy nie dokonały dostatecznej analizy akt sprawy, z których nie wynika, czy w dacie składania przez S. M. F. jego pisma z dnia [...] lutego 2013r. " o przywrócenie meldunku stałego (...)" decyzja Wójta Gminy B. [...] grudnia 2012r. znak [...] o wymeldowaniu go z pobytu stałego w m. P. ul. P. [...], posiadała walor ostateczności. W tym zakresie należy wskazać, iż w przedłożonych sądowi aktach sprawy, za decyzją organu pierwszej instancji (k 13) znajdują się dwa dokumenty urzędowe "potwierdzenia odbioru" tej decyzji. Pierwsze z nich, kierowane do I. W.-F., zawiera jej podpis, jednakże nie zawiera daty doręczenia decyzji, brak także datownika placówki pocztowej zarówno nadawczej, jak i oddawczej. Z kolei drugi oznaczony jako "DUPLIKAT" nr nadawczy [...], kierowany do "Sądu Rejonowego w B." zawiera podpis uprawnionego pracownika M. M. w dniu [...] stycznia 2013r. Brak zatem w aktach sprawy dowodu doręczenia decyzji Wójta Gminy B. z [...] grudnia 2012r. ustanowionemu w sprawie dla skarżącego kuratorowi – A. K. Organ nie podjął żadnych czynności celem ustalenia daty doręczenia decyzji kuratorowi. Wobec powyższego, zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na dokonanie przyjętego przez organy dowolnie założenia, że w dniu wystąpienia przez skarżącego do Wójta Gminy z podaniem z [...] lutego 2013r. decyzja organu pierwszej instancji o jego wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego była decyzją ostateczną (tj. upłynął bezskutecznie termin do wniesienia odwołania). W tej sytuacji, mając także na uwadze treść art. 7, art. 9 i art. 129 § 2 K.p.a. w pierwszej kolejności należy ustalić kiedy nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji, od którego rozpoczął dopiero bieg termin do wniesienia odwołania. Nie można bowiem wykluczyć, bez ustalenia tej okoliczności, iż pismo S. F. z [...] lutego 2013r. należałoby w okolicznościach sprawy rozpoznawać nie jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, lecz jako odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. W świetle zasady ogólnej dwuinstancyjności postępowania administracyjnego tryb odwoławczy musi mieć bowiem pierwszeństwo przed uruchomieniem trybu nadzwyczajnego. W dalszej kolejności przywołać należy przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego regulujące postępowanie wznowieniowe, które w okolicznościach niniejszej sprawy, niezależnie od powyższego istotnego uchybienia, zostały również zastosowane w sposób wadliwy. W myśl w art. 147 K.p.a., wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, jednak wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 (tak jak w niniejszej sprawie) następuje tylko na wniosek strony. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 K.p.a.). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2). Organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (art. 150 § 1 K.p.a.). Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1 K.p.a.), a postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 K.p.a.). Wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania wszczyna pierwszą fazę postępowania wznowieniowego mającego na celu ustalenie czy przesłanki do jego wznowienia rzeczywiście istnieją. W drugim, właściwym etapie postępowania wznowieniowego, w razie stwierdzenia przesłanek wznowienia, przeprowadza się także postępowanie wyjaśniające w celu rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Wbrew zarzutowi skarżącego, po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania organ bada więc czy postępowanie w którym zapadła decyzja ostateczna było dotknięte którąś z wad wymienionych w art. 145 § 1, 145a § 1 lub 145b § 2 K.p.a., a następnie przeprowadza postępowanie wyjaśniające mające na celu rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej ostateczną decyzją administracyjną. Faktycznie więc postanowienie wydane na podstawie art. 149 § 1 K.p.a. wszczyna postępowanie w sprawie wznowienia, jednak nie przesadza o stwierdzeniu podstaw wznowienia. Do stwierdzenia tych podstaw bądź też stwierdzenia ich braku dochodzi dopiero w wyniku wydania jednego z rozstrzygnięć wskazanych w art. 151 § 1 K.p.a., na podstawie którego organ po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Jednocześnie ustawodawca w art. 146 K.p.a. zastrzegł negatywne przesłanki uchylenia decyzji ostatecznej, mimo zaistnienia przesłanek wznowieniowych. Tak więc uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat (§ 1). Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (§ 2). W art. 152 § 2 zawarto zastrzeżenie, że w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Z powyższego wynika, że we wznowionym postępowaniu, w zależności od okoliczności sprawy, organ może wydać wyłącznie rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 151 lub 152 K.p.a. Może on więc albo odmówić uchylenia decyzji gdy stwierdzi brak przesłanek do wznowienia lub może uchylić decyzję dotychczasową, orzekając jednocześnie co do istoty sprawy, jeżeli stwierdzi wystąpienie przesłanek wznowieniowych przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych z art. 146 K.p.a., lub też w sytuacji gdy stwierdzi wystąpienie przesłanek do wznowienia postępowania przy jednoczesnym wystąpieniu przesłanek negatywnych z art. 146 K.p.a. wydać decyzję w której stwierdza, że decyzja będąca przedmiotem postępowania wznowieniowego została wydana z naruszeniem prawa i wskazać konkretne okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. W okolicznościach niniejszej sprawy szczególną uwagę zwrócić należy, na unormowanie zawarte w art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 K.p.a. W sytuacji bowiem gdy organ stwierdzi podstawy do wznowienia postępowania (czyli jego kwalifikowaną wadę), ale w wyniku wznowionego i prowadzonego ponownie co do istoty sprawy postępowania zapaść miałaby decyzja odpowiadająca w istocie decyzji dotychczasowej, organ nie wydaje rozstrzygnięcia ograniczającego się do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej. Obowiązany jest on bowiem wydać decyzję, w której stwierdzi wydanie decyzji dotychczasowej z naruszeniem prawa oraz wskaże w rozstrzygnięciu okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Powyższe regulacje całkowicie pominięte zostały przez organy rozpatrujące niniejszą sprawę, w szczególności przez organ odwoławczy. Wskazać należy, iż organ odwoławczy mimo, że dokonał odmiennych od organu pierwszej instancji ustaleń co do okoliczności sprawy, w szczególności zaistnienia przesłanki wznowieniowej, z naruszeniem cytowanych norm procesowych, utrzymał w mocy wadliwą decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej wprost z przyczyny niezaistnienia przesłanki wznowieniowej. Wójt Gminy B. w decyzji z [...] czerwca 2013r. jednoznacznie wszakże powołał się i w jej podstawie prawnej i w uzasadnieniu na art., 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., bowiem stwierdził, iż ustanowiony przez Sąd przedstawiciel brał udział w postępowaniu i nie zgłosił zastrzeżeń, czemu odpowiada treść rozstrzygnięcia. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r. organ odwoławczy w podstawie prawnej swego rozstrzygnięcia, utrzymującego w mocy decyzję pierwszoinstancyjną w całości, również wskazał normę art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. W tym miejscu przypomnieć należy, że stanowi ona, iż organ administracji po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 (...). Stwierdzić zatem przyjdzie, iż treść uzasadnienia skarżonej decyzji Wojewody [...] stoi w istocie w opozycji zarówno do podstawy prawnej wskazanej przez ten organ, jak i właściwej wykładni norm postępowania, które winny w sprawie znaleźć zastosowanie. Organ odwoławczy zakwestionował bowiem jako błędne stwierdzenie przez organ pierwszej instancji braku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., nie dostrzegł jednak innej istotnej wady samego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie wywiódł, że ustanowiony dla ochrony praw strony postępowania S. F., stosownie do art. 34 § 1 K.p.a., kurator (postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w B. VI Wydział Rodzinny i Nieletnich) A. K. – pracownik Sądu Rejonowego w B. VI Wydział Rodzinny i Nieletnich, nie podjął jakichkolwiek działań w celu ochrony interesów S. F., jak też ustalenia jego aktualnego miejsca pobytu. Powyższa okoliczność w powiązaniu z twierdzeniami skarżącego, iż była żona (właściciel nieruchomości) ukryła przed nim fakt wystąpienia toczącego się postępowania i kierowana do niego korespondencję, wypełnia z pewnością dyspozycję art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. W sytuacji zatem gdy organ odwoławczy, odmiennie niż organ pierwszej instancji stwierdził, że skarżący jako strona postępowania administracyjnego (zakończonym wydaniem decyzji Wójta Gminy B. z [...] grudnia 2012r.) bez własnej winy nie brał w nim udziału, po rozpatrzeniu sprawy o wymeldowanie, nie mógł orzec na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.. Tym bardziej wadliwe było utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji sprzecznej z ustalonym przez organ stanem faktycznym. We wznowionym postępowaniu, oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organy pierwszej jak i drugiej instancji doszły do przekonania, że w sprawie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu określone w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993), a więc do wydania decyzji odpowiadającej w swej istocie decyzji dotychczasowej. Nie przesądzając na obecnym etapie postępowania prawidłowości tego ustalenia podkreślić przyjdzie, że o ile Wojewoda stwierdził, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a więc skarżący bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, a we wznowionym postępowaniu zapadłaby decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, winien on uchylić decyzję organu pierwszej instancji jako wadliwą, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i rozstrzygnąć sprawę co do istoty. Przy takim ustaleniu, prawidłowym rozstrzygnięciem byłaby decyzja wydana na podstawie art. 151 § 2 K.p.a. w zw. z art. 146 § 2 K.p.a. Organ winien więc stwierdzić wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazać, że nie uchylił decyzji bowiem w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Z uwagi na powyższe stwierdzić przyjdzie, iż zaistniały przesłanki do wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, bowiem zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które ma istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 145 § 1 i 129 K.p.a. a także art. 138 § 2 oraz art. 151 § 2 K.p.a. w zw. z art. 146 § 2 K.p.a. Przedstawiona wykładnia stosownych przepisów regulujących tryb postępowania wznowieniowego wskazuje na niezasadność zarzutów skargi, opartych również na błędnej wykładni cytowanych przepisów. Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż w tym postępowaniu rolą organów administracji było wyłącznie ustalenie czy zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania w oparciu o fakt, że bez własnej winy nie brał on udziału w postępowaniu, a w przypadku ich stwierdzenia ograniczenie się do uchylenia wadliwej decyzji. Ponownie wskazać przyjdzie, iż ustawodawca ukształtował istotę i zakres postępowania wznowieniowego od postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, co wynika zasadniczo z odmienności przesłanek stosowania tych trybów nadzwyczajnych. W przypadku podstaw wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, ich istota tkwi zasadniczo nie w wadach i treści samej decyzji, lecz kwalifikowanych wadach postępowania ją poprzedzającego. Wobec tego przeprowadzone przez właściwy organ po wznowieniu ponownego postępowania co do istoty sprawy, służyć ma ustaleniu czy wobec wyeliminowania pierwotnej wady postępowania (przesłanki wznowieniowej), zapadłaby decyzja odmienna co do istoty niż decyzja dotychczasowa, czy też nie. W tej drugiej sytuacji ustawodawca stwierdził, iż nie ma potrzeby uchylania pierwotnej decyzji, a jedynie stwierdza się, że została wydana z naruszeniem prawa. Rozpatrując sprawę ponownie organ pierwszej instancji uwzględni powyższą wykładnię prawa i wskazania, ustalając w pierwszej kolejności daty doręczenia stronom (kuratorowi) decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz czy w dacie złożenia przez S. F. wskazanego wyżej podania z [...] lutego 2013r. - decyzja posiadała walor ostateczności. W sytuacji potwierdzenia powyższego Wójt Gminy B. ponownie rozstrzygnie sprawę wznowieniową, uwzględniając że S. M. F. bez własnej winy (na skutek wadliwego działania organu oraz twierdzeń wnioskodawczyni – byłej żony) został pozbawiony możliwości czynnego udziału w tym postępowaniu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy, natomiast o kosztach (pkt 3) na podstawie art. 200 tej ustawy zasądzając na rzecz skarżącego zwrot poniesionych kosztów postępowania (wpisu sądowego).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło