I OZ 581/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogolnoadministracyjnej zażalenia R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Po 403/14 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne postanawia oddalić zażalenie. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęła skarga R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 21 stycznia 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] czerwca 2013 r. o skierowaniu skarżącego posiadającego prawo jazdy kat. A1, A, B, C na badania psychologiczne z powodu przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W skardze R. M., powołując się na art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Na poparcie powyższego wniosku skarżący podniósł, że wykonanie przedmiotowej decyzji spowoduje dla niego ciężkie i trudne do odwrócenia skutki, narazi go na koszty, a nade wszystko zniweczy sens wniesionej skargi, która przez to może stać się bezprzedmiotowa. Brak jej wstrzymania może, w ocenie skarżącego, spowodować również naruszenie jego słusznego interesu, w rozumieniu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 7 maja 2014 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności Sąd podniósł, że wniosek skarżącego stanowił już przedmiot rozpoznania organu odwoławczego. Jednakże z uwagi na jego nieuwzględnienie, a także na fakt, iż nie przywołano w nim jako podstawy prawnej art. 61 § 2 pkt. 1 p.p.s.a., wskazującego na wyłączną kompetencję organu do jego rozpoznania, Sąd również obowiązany jest dokonać oceny prawnej tego wniosku, mając na względzie przesłanki wyrażone w art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu argumentacja zawarta we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie dała postaw do uznania, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające możliwość wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania względem niego trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa powyżej. Przede wszystkim przedstawione w treści wniosku ogólnikowe twierdzenia, wskazujące na "narażenie skarżącego na koszty" bądź "naruszenie jego słusznego interesu", nie zostały przez skarżącego w żaden sposób uszczegółowione, poprzez wykazanie istnienia konkretnych okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co w tym zakresie uniemożliwia dokonanie merytorycznej oceny wniosku. W szczególności powołanie się przez skarżącego na konieczność poniesienia kosztów w celu wykonania badań psychologicznych, nie tylko nie zostało poparte wskazaniem konkretnych kosztów jakie skarżący będzie musiał ponieść, lecz nadto w żaden sposób nie zmierza do wykazania, iż poniesienie tych kosztów wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody, na przykład z uwagi na jego sytuację majątkową. Bez znaczenia pozostaje podnoszona przy tym okoliczność, że przedmiotowe badania obejmują także te kategorie prawa jazdy, w których skarżący nigdy nie popełnił wykroczenia. Okoliczność ta bowiem nie wpisuje się w żadną z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto zdaniem Sądu poddanie się przez skarżącego badaniom psychologicznym nie wypełnia przesłanki spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jest to bowiem zdarzenie jednorazowe i krótkotrwałe, które w swej istocie nie powoduje ani istotnej, ani trwałej zmiany rzeczywistości. Sąd podniósł, że samo wykonanie zaskarżonej decyzji nie powoduje automatycznie utraty uprawnień do kierowania pojazdami w jakimkolwiek zakresie. Poddanie się badaniu psychologicznemu ma na celu jedynie wyjaśnienie wątpliwości co do stanu psychicznego osób, które uporczywie naruszają przepisy prawa o ruchu drogowym. Dopiero ewentualne nieprzystąpienie przez skarżącego do badań psychologicznych albo negatywny wynik tego badania, skutkować będzie wszczęciem postępowania w przedmiocie odpowiednio zatrzymania prawa jazdy bądź cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Sąd wskazał również, że wbrew subiektywnym odczuciom skarżącego wykonanie zaskarżonej decyzji nie prowadzi także do bezprzedmiotowości skargi. Nie jest to bowiem jedna z takich okoliczności, które powodowałyby wyeliminowanie przedmiotu postępowania przez tutejszym Sądem, a więc krótko rzecz ujmując do utraty bytu prawnego zaskarżonej decyzji. Pomimo jej wykonania decyzja pozostanie w obrocie prawnym i konieczna będzie ocena jej zgodności z prawem przez Sąd. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. M., kwestionując dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę spełnienia przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł dodatkowo, że Sąd nieuwzględniając jego wniosku rozstrzygnął sprawę merytorycznie, a zatem dalsze postępowania staje się zbyteczne. Pismem z dnia 2 lipca 2014 r. skarżący wniósł pismo stanowiące uzupełnienie zażalenia, załączając jednocześnie wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 marca 2012 r, sygn. akt II SA/GI 26/12, który dodatkowo zadaniem strony przemawia za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii formalnej, jaka zaistniała w przedmiotowej sprawie, a mianowicie rozpoznania zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżanej decyzji najpierw przez organ administracji za pośrednictwem którego została skierowana skarga do sądu (Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] odmówiło uwzględnienia wniosku) a następnie przez ten Sąd. Wskazać trzeba, że przepis art. 61 p.p.s.a. rozróżnia wstrzymanie aktu lub czynności przez organ administracji i przez sąd. W pierwszym wypadku jest to dozwolone do czasu przekazania skargi sądowi, w drugim od chwili wpływu skargi wraz z aktami sprawy do sądu. Adresatem wniosku o wstrzymanie aktu lub czynności zawartego w skardze będzie więc w zależności od podstawy prawnej albo organ (art. 61 § 2) albo sąd (art. 61 § 3). Jeżeli zatem w podstawie powołano art. 61 § 2, to wniosek powinien rozpoznać organ. W sytuacji, gdy pomimo wskazania art. 61 § 2, organ do tego wniosku się nie doniósł, rozpoznanie wniosku przez sąd jest możliwe po wezwaniu strony do jego uzupełnienia o wskazanie prawidłowej podstawy prawnej przez powołanie się na jedną z przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. B. Dauter [w]: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 201). W niniejszej sprawie natomiast organ rozpoznał wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, pomimo że skarżący wskazał jako podstawę prawną jedynie art. 61 p.p.s.a. bez podania konkretnego paragrafu. W tej sytuacji za słuszne należy uznać stanowisko Sądu, iż nieprzywołanie przez wnioskodawcę podstawy prawnej wskazującej na wyłączną kompetencję organu do rozpoznania tego wniosku, tj. art. 61 § 2 p.p.s.a., obligowało Sąd do dokonania ponownej oceny zasadności wniosku na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Zauważyć należy, że co prawda skarżący nie skonkretyzował na podstawie którego paragrafu artykułu 61 wnosi o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jednak z treści wniosku wynika, iż zwraca się z tym żądaniem do Sądu, a ponadto wskazuje na przesłanki wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. trudne do odwrócenia skutki i niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, co potwierdza zasadność ponownego rozpoznania wniosku przez Sąd. Przechodząc do oceny odmowy przez Sąd pierwszej instancji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji podnieść należy, że stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżanego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawidłowo przyjął, że wniosek strony nie zawiera argumentów, które przemawiałyby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący nie wykazał bowiem, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne w stosunku do niego w kontekście wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienia wystąpienia tych przesłanek nie stanowi powołana we wniosku jak i zażaleniu okoliczność, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje bezprzedmiotowość postępowania. Zauważyć należy, że wykonanie każdej decyzji pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jej ewentualne uchylenie powoduje, że wykonanie aktu okazuje się zbędne. Jednak istotą ochrony tymczasowej jest przeciwdziałanie takim skutkom tego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed wydania decyzji, co nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, iż wykonanie zaskarżonej decyzji, a zatem sam fakt poddania się badaniom psychologicznym nie rodzi niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, ponieważ badania takie mają na celu jedynie ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Ewentualną konsekwencją poddania się badaniom w sytuacji stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem jest decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami wydawana przez starostę na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierowaniu pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 600), jednak sprawa w tym przedmiocie podlega załatwieniu w odrębnym postępowaniu. Powyższych ustaleń nie podważają również argumenty podnoszone w zażaleniu, stanowią one bowiem w istocie polemikę z dokonaną przez Sąd oceną wystąpienia przesłanek warunkujących przyznanie ochrony tymczasowej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.