I SA/Sz 1195/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 maja 2014 r. ze skargi I. K.-F. i B. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza M. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia B. F. i I. K.-F. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2013 r. w kwocie [...] zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż B. F. i I. K.-F. od 15 lutego 2003 r. byli właścicielami dwóch nieruchomości położonych w M. przy ulicy [...] - lokalu [...] nr [...] i lokalu użytkowego typu [...] nr [...]. Powierzchnia łączna lokali wynosi [...] m2 a powierzchnia przynależnego do lokali gruntu to [...] m2. W dniu 3 sierpnia 2005 r. podatnicy złożyli w Urzędzie Miejskim w M. informację w sprawie podatku od nieruchomości, wykazując [...] m2 powierzchni budynku mieszkalnego i [...] m2 powierzchni gruntu. Na podstawie tej informacji oraz wypisu z ewidencji gruntów organ podatkowy do końca 2012 r. ustalał ww. podatek od nieruchomości stosując dla przedmiotowych lokali stawki przewidziane dla budynków lub ich części mieszkalnych. W trakcie analizy opodatkowania przedmiotowych lokali organ podatkowy ustalił, iż ww. lokale mają wpisaną w rejestrze gruntów i lokali funkcję "użytkowy". Burmistrz M. z uwagi na odmienne wpisy dotyczące funkcji użytkowej lokali, zwrócił się z do Starosty K. z pismem o przesłanie zawiadomienia o dokonanych zmianach i wpisach dla lokali położonych w budynku przy ulicy [...] w M.. W odpowiedzi Starosta K. wyjaśnił, iż przy ujawnianiu lokali powstał błąd przy wpisywaniu ich funkcji który został sprostowany. Prawidłowo wszystkie lokale w budynku położonym przy ulicy [...] są lokalami użytkowymi. Mając powyższe na uwadze organ podatkowy postanowieniem nr [...] z dnia [...] 2013 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia ww. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości od 2013 r. Postanowienie doręczono w trybie art. 152 O.p. Następnie organ podatkowy decyzją nr [...] z dnia [...] 2013 r. ustalił podatnikom kwotę podatku od nieruchomości na 2013 rok w wysokości [...] zł. Podczas ustalania kwoty podatku od nieruchomości organ podatkowy wziął pod uwagę dane z ewidencji gruntów oraz fakt, że podatnicy nie figurują w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej jako przedsiębiorcy. Z uwagi na to zastosowano stawki przewidziane dla budynków pozostałych. Decyzję doręczono w trybie art. 152 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) dalej "O.p.". W odwołaniu od tej decyzji podatnicy wskazali na błędne założenie organu podatkowego dotyczące funkcji ich lokali, twierdząc, że lokale ich są lokalami mieszkalnymi a nie apartamentami oraz błędne zastosowanie dla lokali stawek podatkowych tj. stawki w wysokości [...] zł/m2. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wymienioną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ odwoławczy przywołał obowiązujące przepisy prawa, tj. art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) oraz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) jak również poglądy judykatury, wskazując, iż w przedmiotowej sprawie z wypisu z ewidencji gruntów i budynków wynikało, że posadowione na nieruchomości podatników budynki na działce nr [...] położone przy ul. [...] i [...] sklasyfikowane zostały jako "lokal użytkowy". Zapisy te są dla organów podatkowych wiążące i nie mogą one przy wymiarze podatków zakwalifikować ich jako mieszkalnych. Jak wyjaśnił dalej organ odwoławczy, podważenie zapisów ewidencji gruntów i budynków bądź też ich zmiana może nastąpić w postępowania prowadzonym przed właściwymi w tej sprawie organami administracji, przy tym zasadą jest, że podatnik kwestionujący prawidłowość danych z ewidencji gruntów i budynków, powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję, którym obecnie jest starosta. Następnie w przypadku uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji, może wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych. Organ podkreślił także, że to podatnik powinien doprowadzić do zgodności zapisów w ewidencji gruntów i budynków z rzeczywistym stanem władanych przez nią nieruchomości, o ile takie różnice zachodzą; taki obowiązek (ani też uprawnienie) nie spoczywa na organach podatkowych, które są związane danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków (por. wyrok NSA z 8 maja 2002 r., III SA 2466/01, LEX nr 77806). Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego, zarzuty podatników należało uznać za bezzasadne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Skarżący nie zgodzili się z powyższą decyzją z uwagi na fakt, iż w ich ocenie utrzymuje ona w mocy błędnie naliczoną wysokość podatku przez Urząd Miejski w M. od nieruchomości mieszkaniowej przy ul. [..] w M.. Zdaniem Skarżących decyzja SKO została wydana z rażącym naruszeniem prawa ponieważ organ podatkowy dokonał określenia wysokości zobowiązania podatkowego na podstawie niezaktualizowanej ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej przez Starostę w K. Przytoczywszy przepis art. 20 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne skarżący podnieśli, że dane zawarte w ewidencji dotyczące nieruchomości położonej w M. na działce nr [...] przy ul. [...] i [...] są niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Jak podkreślili Skarżący, jedyną prawną dopuszczalną metodą pozwalającą na pominięcie informacji zawartych w ewidencji jest przeprowadzenie dowodu przeciwko jej wiarygodności. Dowód taki powinien pochodzić od organu administracji publicznej zaś jego skutkiem powinna być zmiana danych ewidencyjnych. Burmistrz M. świadomie nie dokonał tych zmian, zasłaniając się wpisem w ewidencji gruntów i budynków (naliczając podatek od lokalu użytkowego ponad 10-ciokrotnie wyższy od mieszkalnego: [...] zł/m2 do [...] zł/m2 za mieszkanie), gdyż one powodowały znaczne zmniejszenie pobranego podatku na rzecz miasta. O tym, że są to budynki mieszkalne świadczy złożona przez Skarżących deklaracja podatkowa w Urzędzie Miejskim w M., jak również brak jakiejkolwiek infrastruktury w budynku przemawiającej za użytkowym charakterem nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć z innych niż wskazane w niej przyczyny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie Skarżących uznało, że w stanie faktycznym i prawnym, zarzuty są bezzasadne. Zauważyć należy jednak, że zgodnie z art. 127 O.p. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot podlega ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Zasada dwuinstancyjności została podniesiona do rangi reguły konstytucyjnej (art. 78 Konstytucji RP). Stosownie do art. 233 O.p. organ odwoławczy w przypadku wniesienia odwołania rozpoznaje sprawę w całości od początku, nie poprzestaje na jej kontroli, przy czym obowiązany jest uwzględnić stan faktyczny zaistniały również w trakcie postępowania odwoławczego. Jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest zasada czynnego udziału stron (art. 123 § 1 O.p.). Przepis ten stanowi, że organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. Z zasady tej zatem nie wynika to, że niezbędna jest obecność strony przy każdej czynności. Istotą tej zasady jest przede wszystkim obowiązek organów podatkowych zapewnienia możliwości prawnych udziału strony w tych czynnościach. Podstawowym instrumentem umożliwiającym realizację tej zasady jest instytucja doręczeń pism, uregulowana w dziale IV rozdział 5 O.p.. Przepisy od art. 144 do 154 O.p. precyzyjnie regulują sposoby doręczeń pism. Regulacja ta gwarantuje realizację zasady czynnego udziału stron w postępowaniu podatkowym. W niniejszej sprawie organ podatkowy I instancji uznał postanowienie o wszczęciu postępowania za doręczone w trybie art. 150 O.p. również zawiadomienie o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem. Unormowanie to wprowadza pewną fikcję prawną doręczenia pisma adresatowi. Niezbędnym warunkiem jest jednak spełnienie przesłanek określonych w tym przepisie. Mamy bowiem do czynienia z sytuacją, gdy doręczenie pisma wywołuje określone skutki prawne, pomimo tego, że faktycznie podatnik nie otrzymuje tego pisma. Wprawdzie wszystkie procedury przewidują instytucję fikcji doręczeń, gdyż pozwala to w sposób sprawny przeprowadzić postępowanie i często jest jedynym sposobem jego zakończenia. Sprawia to jednak, że organy stosujące prawo są zobowiązane do ścisłego przestrzegania regulacji odnoszących się do fikcji doręczeń oraz do egzekwowania ich przestrzegania przez Urzędy Pocztowe doręczające przesyłki. Nieprawidłowe stosowanie przepisów regulujących fikcję doręczenia może bowiem doprowadzić do niebrania przez podatnika udziału w postępowaniu i pozbawienie możliwości obrony swych praw. Tryb oraz sposób doręczeń pism przez pocztę powinien wynikać z druku potwierdzenia odbioru. Druk ten, prawidłowo wypełniony i podpisany przez doręczyciela (funkcjonariusza) Poczty Polskiej, ma przymiot dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 2 O.p. Korzysta on zatem z domniemania prawdziwości, a jego obalenie wymaga przeciwdowodu. Dlatego też podstawowego znaczenia nabiera fakt prawidłowego wypełnienia powyższego druku. Przepis art. 150 O.p. ustanawia fikcję prawną doręczenia pisma. Taka forma doręczenia może być zastosowana dopiero wtedy, gdy nie ma możliwości dokonania doręczenia w sposób właściwy (art. 148 O.p.) lub zastępczy (art. 149 O.p.). Do skutecznego doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 150 O.p. może dojść tylko wtedy, gdy zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki, a mianowicie pismo zostanie złożone na czas wskazany w tym przepisie w placówce pocztowej bądź w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym fakcie umieszczone w miejscu, o którym mowa w § 2 powołanego przepisu. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że dla uznania, iż pismo organu zostało skutecznie doręczone stronie w trybie art. 150 O.p. konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata o nadejściu pisma. W niniejszej sprawie organ odwoławczy, pomimo wszczęcia postępowania w sprawie i zawiadomienia o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem w trybie art. 150 O.p. przez organ I instancji, w ogóle nie poddał kontroli prawidłowości doręczenia a tym samym czy w sprawie doszło czy też nie, do pozbawienia udziału w sprawie strony a tym samym pozbawienie strony rozpoznania jej sprawy w dwóch instancjach z jej udziałem. W tych okolicznościach przedwczesne jest odnoszenie się do zasadności opodatkowania spornych nieruchomości wskazaną przez organ stawką podatku. Mając na uwadze wskazane wymogi w zakresie korzystania przez organ podatkowy z instytucji fikcji doręczenia i wpływu na prawa strony postępowania, w ponownym postępowaniu, organ odwoławczy dokonana kontroli skuteczności doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie i jego wpływu na gwarancje procesowe strony. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a należało uchylić zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.