II OZ 540/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Wr 144/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. K. na uchwałę Rady Miejskiej w J. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w obrębie L. gmina J. "[...]" postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Wr 144/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił J. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. K. na uchwałę Rady Miejskiej w J. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w obrębie L. gmina J. "[...]". W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż w dniu 18 grudnia 2015 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu formularz wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wskazał w nim, że w chwili obecnej nie posiada oszczędności złotówkowych i dewizowych, akcji i obligacji, samochodu osobowego ani ciężarowego. Z formularza wynika ponadto, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną - J. K. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił nieukończony pawilon handlowo - usługowy o pow. [...] m2. W rubryce dochody skarżący nie wpisał żadnych danych. Sąd podniósł, iż na wezwanie referendarza sądowego skarżący przesłał jedynie właściwy formularz oraz wyciąg z rachunku bankowego z okresu od 9 września do 23 października 2015 r., z którego wynika, że saldo końcowe wynosi 60,49 zł. Sąd wskazał następnie, iż postanowieniem z dnia 11 lutego 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania J. K. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 7 marca 2016 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, dołączając do niego wyciąg z rachunku bankowego z dnia 12 lutego 2016 r., wskazujący, że w dniu 31 stycznia 2016 r. została pobrana prowizja za obsługę rachunku w kwocie 5,99 zł. Pismem z dnia 10 marca 2016 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku przez nadesłanie oświadczeń i dokumentów odzwierciedlających sytuację majątkową skarżącego oraz jego żony. Odpowiadając na wezwanie, skarżący w piśmie z dnia 6 kwietnia 2016 r. oświadczył, że nie ma zgody od byłej żony A. K. na podanie danych w zakresie współwłasności i toczącego się postępowania działowego, zaś obecna żona nie wyraża zgody na podanie jej dochodów uzyskiwanych ze świadczenia emerytalnego, jej majątku osobistego oraz jej innych danych. Skarżący nie nadesłał żadnych nowych dokumentów. Odmawiając przyznania prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, iż z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)- dalej p.p.s.a., wynika, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny lub mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy jest niepełne i niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Z taką sytuacją mamy do czynienia, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie. Skarżący nie tylko nie podał w formularzu żadnych danych obrazujących jego rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze, ale również nie nadesłał żadnych dokumentów. Ponadto, oświadczając, że nie ma zgody żony na podanie jej dochodów, majątku osobistego oraz innych danych, skarżący pozbawił Sąd możliwości zbadania sytuacji majątkowej osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Oceniając zatem okoliczności wskazanie we wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd doszedł do przekonania, że nie stanowią one podstawy uzasadniającej przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Uwzględniając powyższe, Sąd odmówił przyznania prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. K., domagając się jego zmiany poprzez uwzględnienie wniosku skarżącego, ewentualnie uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w sprawie i odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, jednak z innych przyczyn niż wskazane w zażaleniu. W przedmiotowej sprawie istotne jest, że podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 6 października 2015 r. skarżący wniósł o wyłączenie sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego od rozpoznawania niniejszej sprawy. Po odroczeniu rozprawy i nadesłaniu przez skarżącego pisemnego uzasadnienia zgłoszonego wniosku, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 144/14 oddalił wniosek o wyłączenie sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego od rozpoznania sprawy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. K. Zarządzeniem z dnia 19 listopada 2015 r. wezwano J. K. do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionego zażalenia. W odpowiedzi na wezwanie J. K. nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (kolejny w sprawie), domagając się zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozpoznając wniesiony od powyższego postanowienia sprzeciw, Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2016 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Na uwagę zasługuje, iż postanowienie z dnia 11 kwietnia 2016 r. w przedmiocie prawa pomocy zostało wydane przez sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego, którego dotyczył zgłoszony na rozprawie przez skarżącego wniosek o wyłączenie sędziego. Zgodnie zaś z art. 20 § 3 p.p.s.a., do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie sędzia może spełniać tylko czynności niecierpiące zwłoki. W realiach niniejszej sprawy, skoro kwestia wyłączenia sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego nie jest jeszcze prawomocnie rozstrzygnięta, to nadal aktualny jest zakaz dokonywania czynności w sprawie przez sędziego objętego wnioskiem, poza czynnościami niecierpiącymi zwłoki. Za czynności takie uznać należy te, których niedokonanie naraziłoby stronę na szkodę, uniemożliwiając lub utrudniając właściwe rozstrzygnięcie sprawy albo wykonanie orzeczenia. W niniejszej sprawie za czynność taką można byłoby uznać nadanie zażaleniu na postanowienie o odmowie wyłączenia sędziego dalszego biegu, co nie byłoby możliwe bez wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu od zażalenia i uzupełnienia braków formalnych zażalenia. Nawet jednak te czynności zostały w sprawie dokonane przez Zastępcę Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - Sędziego NSA Andrzeja Wawrzyniaka. W tych okolicznościach niezrozumiałym pozostaje udział sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może bowiem zostać potraktowane jako czynność niecierpiącą zwłoki w rozumieniu art. 20 § 3 p.p.s.a. (por. post. NSA z 25 czerwca 2015 r., sygn. akt I FZ 182/15, CBOSA). W przedmiotowej sprawie istotne jest również, że wniosek o wyłączenie sędziego dotyczył konkretnego sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, nie zaś wszystkich sędziów tego Sądu. Nie zachodziła zatem sytuacja, w której czynności związane z postępowaniem w przedmiocie przyznania prawa pomocy musiałby dokonać sędzia, o którego wyłączenie strona wnosiła. Wymaga przy tym podkreślenia, iż czynności podejmowane wbrew art. 20 § 3 p.p.s.a. nie powodują nieważności postępowania, mają jednak charakter uchybień procesowych, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy, jeżeli wniosek o wyłączenie sędziego zostanie uwzględniony. Konkludując, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż w okolicznościach niniejszej sprawy do rozpoznania przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy powinien zostać wyznaczony inny sędzia sprawozdawca niż określony w zarządzeniu wstępnym, zważywszy na to, iż w stosunku do tego sędziego postępowanie w przedmiocie wyłączenia nie zostało prawomocnie zakończone, zaś udział tego sędziego w przedmiotowym postępowaniu wpadkowym wyklucza przyjęta interpretacja użytego w art. 20 § 3 p.p.s.a. określenia "czynności niecierpiących zwłoki". W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.