III SA/Gd 188/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 17 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie cofnięcia w części zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 11 września 2013 r. znak [...] Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) oraz art. 129 ust. 1 i art. 59 pkt 4 w zw. z art. 138 ust. 2 i art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) cofnął A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. zezwolenie na urządzanie i prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] (udzielone decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 listopada 2007 r. nr [...]) w części dotyczącej 117 punktów gier (wskazanych w załączniku nr 1 do decyzji), w których zaprzestano działalności przez okres powyżej 6 miesięcy. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że spółka we wskazanych punktach nie wykonywała działalności przez okres dłuższy niż 6 miesięcy. Nie można zaś uznać, że zaprzestanie wykonywania tej działalności spowodowane było siłą wyższą, o której mowa w art. 59 pkt ustawy o grach hazardowych. W odwołaniu od ww. decyzji spółka wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Wydanemu rozstrzygnięciu odwołująca zarzuciła: - niezasadne zastosowanie przepisu art. 59 pkt 4 ustawy o grach hazardowych formułującego przesłankę cofnięcia zezwolenia w postaci niewykonywania działalności przez okres dłuższy niż 6 miesięcy podczas gdy powołany przepis stanowi "regulację techniczną" w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1999 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE L.98.204.37 ze zm.); w konsekwencji braku notyfikacji ww. ustawy Komisji Europejskiej przepis ten nie mógł być zastosowany; - naruszenie art. 59 pkt 4 ustawy o grach hazardowych poprzez niezasadne nieuwzględnienie przez organ celny zaistnienia przesłanki siły wyższej w przedmiotowej sprawie, skutkującej nieprowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie automatów do gier o niskich wygranych w 117 punktach gier. W uzasadnieniu odwołania spółka wskazała, że zastosowanie przepisu art. 59 pkt 4 ustawy o grach hazardowych było niezasadne albowiem zastosowanie tego przepisu wyklucza brak jego uprzedniej notyfikacji Komisji Europejskiej. Ponadto organ celny uznał w sposób niezasadny, że w sprawie nie mogła zaistnieć przesłanka egzoneracyjna w postaci siły wyższej, o której mowa w ww. przepisie. Podnieść zaś trzeba, że spółka zawieszając wspomnianą wyżej działalność działała pod wypływem siły wyższej. Decyzją z dnia 17 grudnia 2013 r. znak [...] Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 208 ustawy – Ordynacja podatkowa oraz w zw. z art. 8, art. 59 pkt 4, art. 138 ust. 2 i art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych umorzył postępowanie odwoławcze. Uzasadniając wydaną decyzję organ wskazał, że obligatoryjną przesłanką umorzenia postępowania podatkowego jest bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Jak wskazał dalej Dyrektor Izby Celnej stan faktyczny rozpatrywanej sprawy uległ znaczącej zmianie w trakcie postępowania odwoławczego. W dniu 19 listopada 2013 r. pierwotne zezwolenie udzielone spółce decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 listopada 2007 r. nr [...] wygasło z uwagi na upływ okresu, na jaki zostało wydane. Tym samym niniejsze postępowanie odwoławcze – dotyczące cofnięcia ww. zezwolenia w części – stało się bezprzedmiotowe. Brak jest bowiem przedmiotu postępowania, to jest zezwolenia, które wygasło z mocy prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej A Sp. z o.o. wniosła o jej uchylenie w całości. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 233 § 1 pkt 3 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez jego bezpodstawne zastosowanie oraz art. 208 § 1 ww. ustawy poprzez jego niezastosowanie w odniesieniu do decyzji wydanej w pierwszej instancji, polegające na umorzeniu jedynie postępowania odwoławczego zamiast całego postępowania w sprawie i pozostawienie w obrocie prawnym decyzji organu pierwszej instancji jako decyzji ostatecznej, podczas gdy wobec braku przedmiotu postępowania należało wyeliminować z porządku prawnego również i tę decyzję jako odnoszącą się do kwestii bezprzedmiotowej w momencie jej uostatecznienia się, to jest w momencie umorzenia postępowania odwoławczego w dniu 17 grudnia 2013 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne (pkt 1). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Za wadliwy należy uznać pogląd organu II instancji, zgodnie z którym stan faktyczny i prawny w przedmiotowej sprawie dawał podstawy wyłącznie do umorzenia postępowania odwoławczego. Zauważyć należy, że stosownie do art.127 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Oznacza to dopuszczalność weryfikacji decyzji nieostatecznych w administracyjnym toku instancji w drodze zastosowania przez uprawnione podmioty zwyczajnych środków prawnych (odwołanie, zażalenie na postanowienie) a zatem, inaczej mówiąc składający odwołanie ma prawo do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia przez organ wyższego stopnia sprawy załatwionej w formie decyzji nieostatecznej. Istota administracyjnego toku instancji nie polega na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Powyższe rozważania wskazują, że nietrafny jest pogląd organu odwoławczego sprowadzający się do stwierdzenia braku możliwości uchylenia decyzji organu I instancji, gdyż na dzień orzekania przez ten organ decyzja była zasadna i istniało zezwolenie, które decyzja ta cofała w części. Jakkolwiek nie ulega wątpliwości, że w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji jego decyzja była zasadna, gdyż istniało zezwolenie do którego odnosiła się decyzja, to jednak już w dacie orzekania przez organ odwoławczy sytuacja uległa zmianie i organ drugiej instancji rozstrzygając sprawę powtórnie zobowiązany był do jej uwzględnienia w swoim rozstrzygnięciu, które należy jeszcze raz przypomnieć, nie ma charakteru kasacyjnego. Organ odwoławczy zobowiązany jest bowiem rozpoznać sprawę w całości a w przypadku uznania, że postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe wydać rozstrzygnięcie na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy - Ordynacja podatkowa. Skoro tego nie uczynił to naruszył przepis art. 233 § 1 pkt 3 ww. ustawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w obrocie prawnym pozostała jako ostateczna decyzja organu pierwszej instancji cofająca nieistniejące (wskutek wygaśnięcia w dniu 19 listopada 2013 roku) zezwolenie. Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 209 ww. aktu prawnego. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji winien w pełni uwzględnić zasygnalizowane wyżej uwagi odnoszące się do prawidłowości przeprowadzenia postępowania.