I OZ 666/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2014 r. o sygn. akt II SAB/Wa 769/13 wydane w sprawie z wniosku K.H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.H. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z dnia 09 grudnia 2013 r. K.H. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Warszawie z dnia 24 stycznia 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 769/13 K.H. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od przedmiotowej skargi, w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z dnia 13 lutego 2014 r., uzupełnionym wnioskiem z dnia 18 marca 2014 r., skarżąca zwróciła się do WSA w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawczyni podała, że jej wniosek jest uzasadniony tym, że jest uczennicą szkoły muzycznej II stopnia w Warszawie, która mieszka w Warszawie, nie pracuje, nie posiada żadnych dochodów z działalności gospodarczej, ponieważ takiej nie prowadzi. Koszty związane z nauką ponoszą jej rodzice, mieszkający we Włodawie, którzy opłacają także podatek od nieruchomości. W rubryce nr 7 urzędowego formularza, w której należy podać stan majątkowy, wnioskodawczyni oświadczyła, że posiada dom jednorodzinny o powierzchni 60 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,1750 ha przeliczeniowego. Wyjaśniła, że do czasu ukończenia przez nią szkoły domem, który nie jest zamieszkały, opiekuje się jej ojciec. Wnioskodawczyni oświadczyła ponadto, że nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 urzędowego formularza – dochody, podał, że nie posiada dochodów. Pismem referendarza sądowego z dnia 10 kwietnia 2014 r. wnioskodawczyni została wezwana do przedstawienia, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, dokumentów niezbędnych do dokonania rzeczywistej oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych, tj. oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach rodziców wnioskodawczyni, na utrzymaniu których pozostaje oraz kserokopii dokumentów, z których wynika wysokość uzyskiwanych przez rodziców wnioskodawczyni dochodów brutto i netto; oświadczenia o stałych, niezbędnych kosztach utrzymania z określeniem z jakiego tytułu są ponoszone i w jakiej wysokości; kserokopii dokumentów, poświadczających stałe koszty utrzymania (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, itp.); wyciągów z posiadanych przez wnioskodawczynię i jej rodziców rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie wnioskodawczyni przesłała do Sądu pismo, zatytułowane "zażalenie" na zarządzenie, w którym ww. oświadczyła, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ Sąd posiadał wiedzę, że wnioskodawczyni jest uczennicą – osobą niepracującą zawodowo, a wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony na oficjalnym formularzu i wypełniony w całości. W ocenie wnioskodawczyni, WSA w Warszawie żąda wykonania czynności, które nie są możliwe do wykonania. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 08 maja 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 769/13 odmówiono K.H. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z uwagi na to, iż nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, a tym samym, że spełnia przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 19 maja 2014 r. wnioskodawczyni złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od przedmiotowego postanowienia referendarza sądowego. W treści pisma stanowiącego sprzeciw wskazała, że formularz o przyznanie prawa pomocy został wypełniony poprawnie, a referendarz sądowy nie ma prawa, aby wykazywać nadgorliwość w stosunku do czynności procesowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 1 lipca 2014 r. odmówił przyznania prawa pomocy skarżącej w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że analiza oświadczeń przedstawionych przez wnioskodawczynię pozwala stwierdzić, iż jest uczennicą szkoły muzycznej II stopnia w Warszawie, która mieszka w Warszawie, posiada dom jednorodzinny o powierzchni 60 m2, który nie jest zamieszkały oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,1750 ha przeliczeniowego. Wnioskodawczyni oświadczyła, że koszty związane z nauką ponoszą jej rodzice, mieszkający we W., którzy opłacają także podatek od nieruchomości, ona zaś nie posiada dochodów, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Pomimo wezwania referendarza sądowego z dnia 10 kwietnia 2014 r. wnioskodawczyni do dnia dzisiejszego nie nadesłała żadnego dokumentu wystarczającego do ustalenia jej możliwości płatniczych. Powyższe pozwalało w ocenie WSA uznać, że wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiodła skarżąca reprezentowana przez J.H., podnosząc całkowicie błędną ocenę jej sytuacji finansowej oraz konieczność utrzymania się z renty ojca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Sąd pierwszej instancji trafnie wezwał skarżącą do uzupełnienia jej wniosku o prawo pomocy, skoro zawarte w nim informacje nie okazały się one wystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Wobec nie nadesłania tych danych, Sąd pierwszej instancji orzekał o przyznaniu prawa pomocy na podstawie samego złożonego wniosku, nie mogąc w pełni zweryfikować twierdzeń strony. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca wnosiła o zwolnieniu od kosztów sądowych, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Skoro zatem nie wykazała, mimo wezwania Sądu pierwszej instancji, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, to odmówienie przyznania prawa pomocy przez Sąd pierwszej instancji było uzasadnione. Z tych względów zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.