II OSK 2046/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 18/14 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2014 r. (sygn. akt VII SA/Wa 18/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę R. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zawierające prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie jego zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 7 października 2013 r. W związku z powyższym termin do wniesienia skargi upłynął skarżącemu z dniem 6 listopada 2013 r. Tymczasem z akt sprawy wynika, że skarga została wysłana do organu w dniu 4 grudnia 2013 r. (data stempla pocztowego), zatem z uchybieniem ustawowego terminu. Skargę kasacyjną od tego postanowienia wniósł R. K., reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, podnosząc zarzuty naruszenia: - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące pozbawieniem skarżącego prawa do sądu oraz sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, polegające na zamknięciu mu drogi do rozpatrzenia sprawy z przyczyn od niego niezależnych, - art. 77 ust. 2 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące pozbawieniem skarżącego możliwości dochodzenia swoich praw na drodze postępowania sądowego, polegające na zamknięciu mu drogi do rozpatrzenia sprawy z przyczyn od niego niezależnych, - art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące pozbawieniem skarżącego prawa do sądu oraz sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, polegające na zamknięciu mu drogi do rozpatrzenia sprawy z przyczyn od niego niezależnych, - art. 243 § 1 p.p.s.a. poprzez pozbawienie skarżącego możliwości skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika w zakresie ochrony jego praw. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych za postępowanie kasacyjne. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż skarżący uzyskał całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz pełnomocnika z urzędu, jednak nastąpiło to dopiero wtedy, gdy upłynęły dla niego wszystkie istotne terminy procesowe, przede wszystkim zaś termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Niezasadne są podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez pozbawienie skarżącego prawa do sądu i zamknięciu mu drogi do rozpatrzenia sprawy z przyczyn od niego niezależnych. Prawo do sądu nie jest prawem absolutnym i może podlegać ustawowym ograniczeniom podmiotowym (w zakresie legitymacji procesowej określonych podmiotów), przedmiotowym (określone kategorie spraw), formalnym (przymus adwokacki) czy finansowym (koszty sądowe). Ograniczeniem formalnym prawa do sądu są przewidziane w ustawach procesowych terminy do wniesienia środków zaskarżenia. Bezsporne w tej sprawie jest to, iż zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 7 października 2013 r. W postanowieniu tym zawarto pouczenie, że od tego postanowienia strona może wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia. Termin ten upłynął skarżącemu w dniu 6 listopada 2013 r. Skarżący tego terminu nie zachował, gdyż skarga została wniesiona dopiero w dniu 4 grudnia 2013 r., zatem Sąd I instancji prawidłowo odrzucił tę skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 243 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W tej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowego (tj. przed wniesieniem skargi), lecz już po upływie terminu do wniesienia skargi. Skarżący bowiem w ostatnim dniu terminu do wniesienia skargi (tj. w dniu 6 listopada 2013 r.) nadał w urzędzie pocztowym na adres organu wniosek o przyznanie mu przez Sąd prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wniosek ten został przekazany przez organ do Sądu w dniu 15 listopada 2013 r. i rozpoznany pod sygn. akt VII SO/Wa 40/13. Wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przed wszczęciem postępowania sądowego wszczyna samodzielne postępowanie sądowe o charakterze pomocniczym, do wniosku tego zastosowanie mają przepisy art. 63-64 p.p.s.a. Zgodnie z art. 64 p.p.s.a. wniosek składa się bezpośrednio do sądu. Zatem w tej sprawie należy przyjąć, że datą wniesienia przez skarżącego do Sądu wniosku o prawo pomocy był dzień 15 listopada 2013 r. (data przekazania wniosku do Sądu przez organ). Skoro skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (m.in. w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika) po upływie terminu do wniesienia skargi, to bezpodstawne są jego zarzuty dotyczące tego, iż Sąd I instancji przyznał mu pełnomocnika z urzędu już po upływie terminu do złożenia skargi do sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach należnych pełnomocnikowi strony ustanowionemu z urzędu (art. 250 p.p.s.a.) orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. na wniosek pełnomocnika.