II OSK 3125/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Popowska po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. H. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 123/14 o odrzuceniu skargi J. H. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 123/14 odrzucił skargę J. H. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 22 stycznia 2014 r. skarżący wezwany został do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczony został skarżącemu w dniu 6 lutego 2014 r., termin do uiszczenia wpisu upłynął więc z dniem 13 lutego 2014 r. W zakreślonym terminie J. H. nie uiścił wpisu od skargi. Wprawdzie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże wniosek ten został złożony dopiero 14 lutego 2014 r., a więc już po upływie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Sąd uznał, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy po upływie ww. terminu, nawet jeżeli wniosek ten zostanie rozpoznany zgodnie z żądaniem strony, nie ma żadnego wpływu na obowiązek uiszczania przez nią opłat, do których została wezwana na mocy prawomocnych zarządzeń w tym przedmiocie. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwana dalej "P.p.s.a."). Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł J. H., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie zarzucił orzeczeniu Sądu I instancji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 w zw. z art. 243 § 1 w zw. z art. 220 § 3 P.p.s.a., poprzez niedouczenie skarżącego w wezwaniu do uiszczenia opłaty od skargi, że złożenie wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych powinno zostać złożone w terminie otwartym do uzupełnienia braków formalnych, co było konieczne biorąc pod uwagę treść art. 243 § 1 P.p.s.a., treść pouczenia wystosowanego do skarżącego przez Sąd, osobę skarżącego oraz fakt, że pomimo swojej doniosłości i skutków jakie niesie dla skarżącego, ww. obowiązek nie wynika z przepisów ustawy, ale utrwalonego orzecznictwa W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie celem merytorycznego rozpoznania skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wystąpił również o zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W przypadku braku opłaty przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Zażalenie, skarga, skarga kasacyjna oraz skarga o wznowienie postępowania, od których mimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). Wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 6 lutego 2014 r., a więc termin na dokonanie tej czynności upłynął w dniu 13 lutego 2014 r. Skarżący w dniu 14 lutego 2014 r., a więc po upływie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący, pomimo prawidłowo doręczonego wezwania, nie uiścił wpisu sądowego. Trafnie zauważył sąd pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie nie ma znaczenia okoliczność, że skarżący w dniu 14 lutego 2014 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, ponieważ dokonał tej czynności z uchybieniem terminu zakreślonego do uiszczenia wpisu sądowego. Tym samym czynność ta, jako dokonana po terminie, nie mogła odnieść zamierzonego przez stronę skutku. Po wezwaniu strony do uiszczenia wpisu, przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia tej opłaty, jest uzależnione od tego, czy strona złoży wniosek, w tym przedmiocie, w terminie otwartym do uiszczenia wpisu sądowego. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy po upływie ww. terminu, nawet jeżeli wniosek ten zostanie rozpoznany zgodnie z żądaniem strony, nie ma żadnego wpływu na obowiązek uiszczania przez nią opłat, do których została wezwana na mocy prawomocnych zarządzeń w tym przedmiocie (por. postanowienie NSA z 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 81/12). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 6 P.p.s.a., należy wskazać, że zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Przy czym określenie "potrzebne wskazówki" interpretowane jest jako wskazówki sądu, bez których strona niemająca pomocy prawnej pozbawiona byłaby wpływu na toczący się proces i przez to nie mogła zrealizować swoich uprawnień. Nie oznacza to jednak, że sąd jest zobowiązany do szczegółowego instruowania strony co do wszelkich możliwych jej zachowań (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 29 stycznia 2013 r., II OZ 28/13, LEX nr 1298510). Obowiązek Sądu wynikający z art. 6 P.p.s.a nie oznacza bowiem całkowitego zwolnienia strony z konieczności zachowania należytej staranności. Nieznajomość prawa nie zwalnia strony z wymogów wynikających z przepisów prawa, polegających m. in. na dokonywaniu czynności procesowych w terminie. Skarżący wraz z odpisem zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi został pouczony zarówno o skutkach nieuiszczenia wpisu, jak i możliwości ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Udzielone wskazówki i pouczenia odnośnie obowiązujących procedur, były wystarczające i celowe dla zapewnienia prawidłowego przebiegu procesu i gwarancji ochrony praw skarżącego. Pouczenie zawarte w piśmie z 28 stycznia 2014 r. jest jasne i zrozumiałe dla każdego przeciętnie doświadczonego życiowo człowieka i spełnia wymogi art. 6 P.p.s.a. W sytuacji gdy w wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego zakreślono 7-dniowy termin na dokonanie tej czynności pod rygorem odrzucenia skargi, nie było potrzeby informowania strony o konieczności złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie do uiszczenia wpisu sądowego. Przy tak sformułowanym wezwaniu oczywistym jest, że skuteczne dokonanie czynności zwalniającej z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi (złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy), mogło nastąpić jedynie w terminie przewidzianym dla realizacji tego obowiązku. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł przy tym o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.