VI SA/Wa 3084/13

WyrokWSA w Warszawie2014-05-14

Skład orzekający: Dariusz Zalewski, Elżbieta Olechniewicz, Danuta Szydłowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia może umorzyć postępowanie w sprawie sfinansowania leczenia za granicą, jeśli leczenie to zostało już przeprowadzone przed złożeniem wniosku?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że umorzenie postępowania przez Prezesa NFZ z powodu przeprowadzenia leczenia przed złożeniem wniosku jest wadliwe. Prawo do ochrony zdrowia gwarantowane przez Konstytucję RP oraz wykładnia celowościowa i systemowa art. 26 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dopuszczają możliwość sfinansowania leczenia zagranicznego, które zostało już przeprowadzone, jeśli spełnione są materialnoprawne przesłanki niezbędności leczenia dla ratowania życia lub poprawy stanu zdrowia wnioskodawcy. Fakt przeprowadzenia leczenia przed złożeniem wniosku nie stoi na przeszkodzie podjęciu decyzji o jego sfinansowaniu ze środków publicznych.
Stan faktyczny
Skarżąca A.L. złożyła wniosek o sfinansowanie leczenia raka głowy trzustki za granicą, które nie jest przeprowadzane w Polsce. Leczenie to zostało przeprowadzone w klinice zagranicznej przed złożeniem wniosku. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, że leczenie odbyło się przed złożeniem wniosku. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących finansowania leczenia za granicą oraz brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądził od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Zalewski Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2014 r. sprawy ze skargi A.L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie sfinansowania leczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej A. L. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2013 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej jako: "Prezes NFZ"), na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 26 ust. 1 i ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm. - dalej jako "u.o.ś.") umorzył postępowanie w sprawie wyrażenia zgody na sfinansowanie poza granicami kraju kosztów leczenia A.L. z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu [...] września 2013 r [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia, przekazał wniosek złożony przez A.L. (dalej "Skarżąca") z dnia [...] maja 2013 r. o przeprowadzenie leczenia lub badań diagnostycznych poza granicami kraju oraz o pokrycie kosztów transportu do miejsca udzielania świadczeń, do rozpatrzenia przez Prezesa NFZ. Wniosek Skarżącej dotyczył przeprowadzenia poza granicami kraju leczenia lub badań diagnostycznych, których nie przeprowadza się w Polsce. Przedmiotem wniosku było wykonanie radykalnego zabiegu operacyjnego raka głowy trzustki w ośrodku zagranicznym wskazanym we wniosku: U. w H., R. Do wniosku dołączono opinię lekarza wnioskującego, dr. hab. n. med. M.B., o rozpoznaniu u Skarżącej raka głowy trzustki, stan po zespoleniu przewodowo-dwunastniczym oraz zespoleniu żołądkowo-jelitowym, który wskazał na konieczność przeprowadzenia radykalnego zabiegu operacyjnego metodą Whipple'a, obejmującego resekcję głowy trzustki, wycięcie części naczyń objętych naciekaniem zmiany nowotworowej oraz usunięcie częściowe jelita grubego we wskazanym we wniosku ośrodku zagranicznym, posiadającym doświadczenie w tego rodzaju leczeniu. Powyższe potwierdzała opinia dr. hab. n. med. M.B., jako konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie chirurgii onkologicznej dla województwa dolnośląskiego. Przedmiotowy wniosek został również zaopiniowany przez prof. dr. hab. W.K. Z zawartej we wniosku informacji dr. hab. n. med. M.B. oraz z karty informacyjnej wystawionej przez ośrodek niemiecki (uwierzytelnione tłumaczenie) wynika, iż w ramach trwającej od [...] marca 2013 r. do [...] kwietnia 2013 r. hospitalizacji w ośrodku w H. został wykonany na rzecz Skarżącej radykalny zabieg operacyjny guza trzustki. Zabieg został zrealizowany przed złożeniem wniosku do Prezesa NFZ o przeprowadzenie leczenia poza granicami kraju. Okoliczność przeprowadzenia przedmiotowego leczenia potwierdzają również dołączone do wniosku informacje zagranicznego ośrodka o poniesionych przez Skarżącą kosztach leczenia opłaconego ze środków własnych. Prezes NFZ w zaskarżonej decyzji wskazał na przepis art. 105 § 1 K.p.a. oraz stwierdził, że zachodzi w niej przesłanka uzasadniająca uznanie prowadzonego postępowania za bezprzedmiotowe. Za przesłankę tę organ uznał wystąpienie przyczyny o charakterze przedmiotowym, tj. złożenie wniosku cztery miesiące po przeprowadzonym zabiegu u Skarżącej oraz brak konieczności jej leczenia w aktualnym stanie zdrowia. Prezes NFZ podkreślił, że wniosek Skarżącej oraz załączone do niego dokumenty dotyczyły innej sytuacji zdrowotnej niż rzeczywisty jej stan zdrowia w dniu wypełnienia wniosku przez lekarza wnioskującego. Uznał zatem, że okoliczność wykonania wnioskowanego leczenia przed uzyskaniem merytorycznego rozstrzygnięcia Prezesa NFZ, a tym bardziej przed złożeniem wniosku o wydanie takiego rozstrzygnięcia, stanowiło o braku przedmiotu sprawy w chwili jego złożenia i rozpatrywania. W ocenie organu procedura wydawania zgody na przeprowadzenie leczenia planowanego za granicą kraju dotyczy sytuacji przyszłych, jeszcze nie zrealizowanych. W konkluzji Prezes NFZ podkreślił, że zobligowany był na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. umorzyć postępowanie administracyjne w sprawie przeprowadzenia poza granicami kraju leczenia, którego nie przeprowadza się w Polsce. Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] września 2013 r. zarzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: - art. 26 ust. 1 i 3 u.o.ś. przez błędną wykładnię tych przepisów, opartą wyłącznie na ścisłej interpretacji językowej, podczas gdy wykładnia funkcjonalna, zastosowana z uwzględnieniem unormowań zawartych w art. 68 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, zapewniających każdemu prawo do ochrony zdrowia i nakładających na władze publiczne obowiązek zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom i osobom niepełnosprawnym, uzasadnia dopuszczenie wyjątków od reguł wynikających z formalistycznej wykładni gramatycznej, a tym samym pozwala w indywidualnych przypadkach na finansowanie przez Narodowy Fundusz Zdrowia kosztów leczenia lub badań diagnostycznych poza granicami kraju, pomimo nie złożenia uprzednio przez osobę uprawnioną stosownego wniosku, co zarazem stanowi naruszenie art. 8 K.p.a. przez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez błędną interpretację podstawy prawnej, która skutkowała wydaniem decyzji niezgodnej ze stanem prawnym, - art. 56 (dawny 49 TWE) Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej przez jego niezastosowanie i zarazem błędne przyjęcie, iż w stanie faktycznym odnoszącym się do Skarżącej postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe z uwagi na wcześniejsze, to jest przed datą złożenia wniosku o wykonanie leczenia za granicą, - art. 7 ust 1 i 8 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/24/UE z dnia 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej, poprzez błędną interpretację, iż w stanie faktycznym Skarżącej leczeni za granicą uzależnione jest od uzyskania uprzedniej zgody. 2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 7, 75 i 105 i 107 ust. 3 K.p.a. przez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego sprawy, w tym pominięcie okoliczności, iż w sytuacji Skarżącej w Polsce nie było możliwe uzyskanie poprawy stanu zdrowia. W ciągu pięciu miesięcy (od [...] września 2012 r. do [...] lutego 2013 r.), od rozpoznania, następnie operacyjnego i gastrologicznego leczenia w A. w W. (w tym czasie guz powiększył się prawie dwukrotnie), uznano, że stwierdzony guz jest nieresekcyjny ([...] listopada 2012 r. wykonano tylko zespolenie przewodowo - dwunastnicze oraz żołądkowo jelitowe). Jednocześnie zapewniano Skarżącą, że najbardziej skutecznym sposobem leczenia guza trzustki jest połączenie resekcji guza z chemioterapią. - art. 7, 75 i 105 i 107 ust. 3 K.p.a. przez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego sprawy i pominięcie faktu, iż w przypadku choroby stwierdzonej u Skarżącej (nowotwór głowy trzustki), wobec odstąpienia od leczenia na terenie kraju, zaistniała niezwłoczna konieczność przeprowadzenia za granicą operacji (radykalnego zabiegu operacyjny metodą Whipple'a) w szpitalu U. w H., posiadającym doświadczenie w tego rodzaju leczeniu, a niezwłoczność wykonania zabiegu wynikała z konieczności ratowania życia Skarżącej, co świadczy o braku wnikliwego rozważenia jej twierdzeń zawartych w jej wniosku do NFZ jak i treści opinii lekarskich dr hab. n. med. M.B. i prof. dr hab. W.K., jak i też nie zwrócenia się przez NFZ o ewentualną opinię uzupełniającą. Nie rozważenie przez Organ kwestii istnienia w sytuacji Skarżącej powodów uniemożliwiających przez nią uprzednie skorzystanie z procedury leczenia planowanego poza granicami kraju uregulowanej w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie wniosku o leczenie lub badanie diagnostyczne poza granicami kraju oraz pokrycie kosztów transportu (Dz.U. nr 249, poz. 1867 ze zm.) doprowadziło w konsekwencji do bezpodstawnego umorzenia postępowania i do pozbawienia możliwości refundacji poniesionych przez Skarżącą kosztów leczenia za granicą. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, iż art. 26 u.o.ś. nie wyklucza możliwości wydania zgody na finansowanie leczenia zagranicą po jego przeprowadzeniu. Zdaniem Skarżącej istniała przesłanka do wydania decyzji merytorycznej w jej sprawie, przez ustalenie przez organ czy leczenie przeprowadza się w kraju i czy jest niezbędne w celu ratowania życia lub uzyskania poprawy stanu zdrowia danego pacjenta. Skarżąca wyjaśniła, iż w jej przypadku nie było możliwości dokonania odpowiedniego zabiegu na terenie kraju i konieczne było jego niezwłoczne wykonanie w placówce zagranicznej. Podniosła, że warunkiem przeprowadzenia niniejszej operacji było dokonanie przedpłaty na konto zagranicznej kliniki według wstępnej kalkulacji, w wysokości [...] EURO, co zostało spełnione. Następnie dokonano laparotomii eksploratywnej, uwolnienia zrostów, wycięcia głowy trzustki wraz z częścią dwunastnicy (pakreatoduodenektomia), wycięcia odźwiernika, wycięcia jelita czczego, częściowe wycięcie żyły wrotnej, wycięcia prawej połowy okrężnicy wraz z ileostomią i wycięcia pęcherzyka żółciowego. Zdaniem Skarżącej przeprowadzona operacja była niezbędna celem ratowania życia oraz uzyskania poprawy stanu jej zdrowia, czyli została spełniona przesłanka z art. 26 ust. 1 u.o.ś. W konsekwencji Skarżąca zarzuciła organowi brak wnikliwego rozważenia kwestii istnienia w jej sytuacji powodów uniemożliwiających uprzednie skorzystanie z procedury leczenia planowanego poza granicami kraju uregulowanej w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie wniosku o leczenie lub badanie diagnostyczne poza granicami kraju oraz pokrycie kosztów transportu (Dz.U. nr 249, poz. 1867 ze zm.) co skutkowało bezpodstawnym umorzeniem postępowania i pozbawieniem możliwości refundacji poniesionych kosztów leczenia za granicą. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2014 r. Skarżąca podtrzymała zarzuty skargi. Wskazała, iż zabieg operacyjny w klinice zagranicznej został dokonany w dniu [...] marca 2013 r. Szczegółowo przedstawiła przebieg choroby, wskazując na konieczność przeprowadzenia zabiegu poza granicami kraju w celu ratowania życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga jest zasadna. Przedmiotem rozpoznania jest ostateczna, ze względu na tryb wydawania decyzji w sprawie wyrażenia zgody na sfinansowanie kosztów leczenia za granicą - decyzja Prezesa NFZ o umorzeniu postępowania w sprawie wyrażenia takiej zgody, wydana na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 26 ust. 1 i 3 u.o.ś. Uzasadnieniem umorzenia postępowania była, zdaniem organu, jego bezprzedmiotowość wyrażająca się w braku przedmiotu postępowania w sprawie wyrażenia zgody na sfinansowanie kosztów leczenia ze względu na złożenie wniosku cztery miesiące po przeprowadzonym zabiegu u Skarżącej oraz brak konieczności jej leczenia w aktualnym stanie zdrowia. W sprawie niesporne jest, że postępowanie o skierowanie na przeprowadzenie leczenia poza granicami kraju, którego nie przeprowadza się w Polsce wszczęte zostało przez Skarżącą w dniu [...] maja 2013 r. przez złożenie do Prezesa NFZ za pośrednictwem [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ stosownego wniosku, zgodnie z trybem określonym w rozporządzeniu z dnia 27 grudnia 2007 r. Bezsporne jest także, że przed wszczęciem postępowania o skierowanie na leczenie poza granicami kraju Skarżąca poddała się leczeniu zagranicznemu ze względu na pogarszający się stan zdrowia, a w dniu [...] marca 2013 r. przeprowadzono u niej operację w klinice zagranicznej, co doprowadziło do umorzenia przedmiotowego postępowania przez Prezesa NFZ. Skarżąca nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem wywiodła skargę do sądu administracyjnego, w której zakwestionowała stanowisko organu o bezprzedmiotowości postępowania. Pozostaje do rozważenia, czy w sytuacji, gdy materiał dowodowy pozwala na ustalenie istnienia materialnoprawnych przesłanek skierowania wnioskodawcy na leczenie za granicą, możliwe jest udzielnie zgody na sfinansowanie ze środków publicznych kosztów leczenia, które już zostało przeprowadzone za granicą, którego to leczenia nie przeprowadza się w kraju, zaś było ono niezbędne dla ratowania zdrowia i życia Skarżącej. Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.o.ś. Fundusz finansuje koszty leczenia lub badań diagnostycznych poza granicami kraju, udzielonych zgodnie z przepisami o koordynacji. W myśl art. 26 ust. 1 u.o.ś. Prezes NFZ może na wniosek wnioskodawcy, jego przedstawiciela ustawowego lub małżonka, skierować wnioskodawcę do przeprowadzenia poza granicami kraju leczenia lub badań diagnostycznych, których nie przeprowadza się w kraju, kierując się niezbędnością udzielenia takiego świadczenia w celu ratowania życia lub poprawy stanu zdrowia wnioskodawcy. Stosownie do ust. 3 art. 26 u.o.ś. decyzja, o której mowa w ust. 1 jest ostateczna. Od tej decyzji przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W myśl ust. 4 art. 26 u.o.ś. koszty leczenia, badań diagnostycznych lub transportu wynikające z ust. 1 i 2 tej ustawy, są finansowane z budżetu państwa. Zdaniem Sądu z systemowej i celowościowej wykładni przepisu art. 26 u.o.ś. wynika, że przedmiotem postępowania prowadzonego przez organ NFZ na podstawie omawianego przepisu jest wyrażenie zgody na sfinansowanie z budżetu państwa kosztów leczenia lub badań diagnostycznych, których nie przeprowadza się w kraju, o ile leczenie to lub ta diagnostyka jest niezbędna w celu ratowania życia lub poprawy stanu zdrowia wnioskodawcy. Do takiego wniosku prowadzi usytuowanie przepisu art. 26 ust. 1 u.o.ś. w systematyce ustawy o świadczeniach, który poprzedzony jest przepisem art. 25 określającym sytuacje finansowania przez Fundusz kosztów leczenia lub badań diagnostycznych poza granicami kraju oraz po którym zawarta jest w ust. 4 art. 26 u.o.ś. norma stanowiąca, że koszty leczenia wynikające z ust. 1 są finansowane z budżetu państwa. Odkodowując treść normy wynikającej z art. 26 ust. 1 u.o.ś. nie można również pominąć jej celu, którym bez wątpienia jest możliwość sfinansowania przez budżet państwa, w granicznych sytuacjach, leczenia lub diagnostyki oferowanej za granicą, które nie są z różnych względów przeprowadzane w Polsce. Nie wymaga bowiem żadnej pogłębionej analizy fakt, że możliwość leczenia za granicą na własny koszt jest prawem każdego, które nie jest ograniczone żadnymi procedurami, a tym bardziej koniecznością uzyskania zgody organów NFZ. Prawo do ochrony zdrowia zagwarantowane jest przez art. 68 ust. 1 Konstytucji RP, który nie wprowadza żadnych ograniczeń w tym względzie. Pogląd, że istotą postępowania z art. 26 u.o.ś. jest sfinansowanie ze środków publicznych leczenia za granicą znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2011 r. sygn. akt II GSK 82/11. Na gruncie rozpoznawanej sprawie szczególnego znaczenia nabiera także ugruntowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym teza o braku uzasadnienia prawnego dla uznania, że decyzja o zgodzie na sfinansowanie leczenia za granicą nie może być wydana także po jego przeprowadzeniu. W powołanym wyroku z dnia 6 grudnia 2011 r. NSA stwierdził, że jeżeli stwierdzone zostanie ponad wszelką wątpliwość i w stosowny sposób spełnienie przesłanek materialnoprawnych skierowania na leczenie za granicą i finansowania tego leczenia ze środków publicznych, to fakt, że leczenie już przeprowadzono nie stoi na przeszkodzie podjęciu decyzji o jego sfinansowaniu ze środków publicznych. Z art. 26 u.o.ś. nie wynika wprost, że skierowanie nie może być wydane w trakcie leczenia lub nawet po jego przeprowadzeniu. Istota rzeczy polega przecież na tym, że Prezes NFZ decyduje o tym, że wnioskowane leczenie będzie finansowane ze środków publicznych. Wszystkie wymogi zawarte w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 2007 r. mają na celu zapewnienie z jednej strony przejrzystości i rzetelności procedur, zaś z drugiej strony uniknięcie nieuzasadnionych żądań, przekraczających niezbędne potrzeby pacjentów i możliwości finansowe Państwa. Prezes NFZ kierując na leczenie poza granicami kraju ma na względzie zarówno potrzeby wnioskodawców, jak i możliwości finansowe budżetu. W tym stanie rzeczy uznać należy, że co do zasady stosowne procedury powinny być przeprowadzane przed podjęciem leczenia. Brak jednak uzasadnienia prawnego dla uznania, że decyzja o zgodzie na finansowanie leczenia za granicą nie może być wydana także po jego przeprowadzeniu. Jeżeli stwierdzone zostanie ponad wszelką wątpliwość i w stosowny sposób spełnienie przesłanek materialnoprawnych skierowania na leczenie za granicą i finansowania tego leczenia ze środków publicznych, to fakt, że leczenie już przeprowadzono nie stoi na przeszkodzie podjęciu decyzji o jego sfinansowaniu ze środków publicznych. Natomiast w wyroku z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 1407/08 (LEX nr 570301) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wprawdzie z wykładni językowej art. 25 ust. 1 u.o.ś. wynika, że uzyskanie zgody jest warunkiem uzyskania prawa do podjęcia leczenia poza granicami kraju, jednak kierując się względami celowości należy od tej reguły dopuścić wyjątki. Daje temu podstawy Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiąc w art. 68 "Każdy ma prawo do ochrony zdrowia". Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 maja 2011 r. o sygn. akt II GSK 305/10. Oba wyroki dotyczyły pokrycia kosztów leczenia wykonywanego w kraju, ale ze względu na nagłą konieczność podjętego za granicą, bez przeprowadzenia procedury uzyskania zgody na to leczenie. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone we wskazanych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego i wyraża przekonanie, że mogą istnieć wyjątkowe i nagłe przypadki, w których pierwszeństwo będzie miało podjęcie działań leczniczych, a nie procedur prawnych, co nie pozbawia Skarżącej prawa do ubiegania się o zgodę na sfinansowanie wykonanych już świadczeń. Skarżąca, ratując swoje życie, poddała się leczeniu w H. w U., przed wszczęciem postępowania w sprawie sfinansowania kosztów leczenia we wskazanej placówce zagranicznej, która podjęła się przeprowadzenia wielonarządowego leczenia operacyjnego. Koszt tego leczenia wyniósł [...] EURO. Okoliczność ta - jak już zostało wyjaśnione - nie zniweczyła postępowania w sprawie sfinansowania kosztów leczenia za granicą. Z art. 68 Konstytucji RP wynika prawo każdego obywatela do ochrony zdrowia. Obywatel może zatem, realizując to prawo, podejmować wszelkie działania prawem dozwolone mające na celu jego realizację (por. cytowany wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2011 r.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, stosując procedurę jak przy wniosku o zgodę na leczenie za granicą, oceni merytorycznie okoliczności sprawy i zasadność wyrażenia zgody na finansowanie kosztów leczenia Skarżącej sfinansowanego z jej środków prywatnych. Jak w każdej tego typu sprawie, ustali w świetle posiadanych opinii lekarskich indywidualną sytuację medyczną Skarżącej i rozważy, czy w jej sytuacji przeprowadzenie procedury uzyskania zgody nie stanowiło zagrożenia dla jej zdrowia i życia. W tej sytuacji stanowisko Prezesa NFZ o braku podstaw do merytorycznego zakończenia postępowania ze względu na brak przedmiotu sprawy jest wadliwe i narusza art. 26 u.o.ś., w stopniu który miał wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja Prezesa NFZ narusza także przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bowiem kierując się błędną wykładnią przepisu art. 26 u.o.ś. uznał, że sprawa administracyjna przestała istnieć i umorzył ją na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Dokonana przez organ ocena charakteru postępowania miała charakter powierzchowny oraz naruszający art. 7 oraz 77 § 1 K.p.a. Organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, co przełożyło się na jakość sporządzonego uzasadnienia, które nie sprostało wymogom stawianym przez art. 107 § 3 K.p.a. Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę Prezes NFZ, po dokonaniu wszechstronnej oceny całości zgromadzonego materiału dowodowego rozpozna merytorycznie wniosek o wyrażenie zgody na sfinansowanie leczenia poza granicami kraju, a swoje stanowisko wyrazi w sposób wymagany przez normę wypływającą z art. 107 § K.p.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy orzeczono, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło