VIII SA/Wa 17/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. 1.1. Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2011 r., po rozpatrzeniu zażalenia M. P. (dalej: "skarżąca"), Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor IS") uchylił w części postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. (dalej: "Naczelnik US" lub "organ egzekucyjny") z [...] kwietnia 2011 r. Działając reformatoryjnie orzekł o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w zakresie przedawnienia obowiązku, w pozostałej zaś części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor IS wskazał przepisy art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "K.p.a."), a także art. 18 w związku z art. 33 pkt 1, 6, 8 i 10 oraz art. 34 § 1a i § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."). 1.2. Uzasadniając swoje stanowisko Dyrektor IS wyjaśnił, że decyzją z [...] sierpnia 2010 r. Naczelnik US orzekł zabezpieczenie na majątku skarżącej przybliżonej kwoty [...] zł na poczet przyszłych zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego za okres od [...] 2004 r. do [...] 2005 r. oraz od [...] do [...] 2005 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Tego samego dnia Naczelnik US wydał również zarządzenia zabezpieczenia i wszczął postępowanie zabezpieczające na majątku skarżącej. Zawiadomieniami z [...] sierpnia 2010 r. organ egzekucyjny zajął zaś rachunki bankowe skarżącej. Wnioskiem z tego samego dnia, w ramach prowadzonego postępowania zabezpieczającego, organ ten wystąpił również do Sądu Rejonowego w R. o wpis hipoteki kaucyjnej na nieruchomości stanowiącej własność skarżącej położonej w R. przy ulicy [...]. Wniosek wpłynął do Sądu [...] września 2010 r. Sąd Rejonowy, zawiadomieniem z [...] września 2010 r. poinformował o ustanowieniu zabezpieczenia. Na podstawie decyzji deklaratoryjnej Naczelnika US z [...] sierpnia 2010 r. wystawione zostały tytuły wykonawcze, które wraz z pismem w sprawie przekształcenia zajęć zabezpieczających rachunków bankowych w zajęcia egzekucyjne doręczono skarżącej [...] marca 2011 r. Tego dnia Naczelnik US umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. 1.3. Pismem z [...] marca 2011 r. skarżąca wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na podstawie art. 33 pkt 1, 6, 8 i 10 u.p.e.a. Postanowieniem z [...] kwietnia 2011 r. Naczelnik US umorzył postępowanie w sprawie, gdyż w jego ocenie stało się ono bezprzedmiotowe. Dyrektor IS uwzględnił zażalenie skarżącej. Uchylił postanowienie Naczelnika US i umorzył postępowanie wskazując, że zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu. Naczelnik US [...] marca 2011 r. wystawił nowe tytuły wykonawcze, które wraz z pismem w sprawie przekształcenia zajęć zabezpieczających rachunków bankowych w zajęcia egzekucyjne ponownie doręczono skarżącej [...] marca 2011 r. 1.4. Pismem z [...] marca 2011 r. pełnomocnik skarżącej zgłosił zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na podstawie art. 33 pkt 1, 6, 8 i 10 u.p.e.a. Wniósł o stwierdzenie niedopuszczalności egzekucji oraz o umorzenie postępowania. 1.5. Postanowieniem z [...] kwietnia 2011 r. Naczelnik US uznał zarzuty skarżącej za nieuzasadnione. W ocenie tego organu, tytuły wykonawcze zostały wystawione w sposób zgodny z przepisami art. 27 u.p.e.a. Powołał się jednocześnie na pełnomocnictwo z [...] czerwca 2010 r. udzielone przez skarżącą doradcy podatkowemu S. C.. 2.1. W zażaleniu pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie postanowienia Naczelnika US w całości i uznanie zgłoszonych zarzutów za zasadne, wskazując przy tym na naruszenie art. 27 § 1 pkt 4 i art. 33 pkt 10 u.p.e.a. 2.2. W uzasadnieniu zażalenia jego autor poniósł, że w tytule wykonawczym błędnie wskazano datę powstania zabezpieczenia. Naczelnik US wskazał w tytule wykonawczym dzień sporządzenia wniosku o ustanowienie zabezpieczenia, gdy powinien zostać wskazany dzień złożenia wniosku w Sądzie Rejonowym. Skarżąca nie została nadto prawidłowo zawiadomiona o dokonaniu zajęcia zabezpieczającego, gdyż zawiadomienie (odpis księgi wieczystej) zostało doręczone osobie nieuprawnionej (S. C.). 3. Dyrektor IS podzielił stanowisko Naczelnika US i nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia tego organu co do oceny zgłoszonych przez skarżącą zarzutów określonych w art. 33 pkt 6, 8 i 10. Zdaniem Dyrektora IS, należało uchylić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej zarzutu przedawnienia (art. 33 pkt 1) i stwierdzić jego niedopuszczalność. Wskazując na art. 34 § 1a u.p.e.a. Dyrektor IS zauważył, że zarzut ten był już przedmiotem oceny w postępowaniu podatkowym odwoławczym. Pozostałe argumenty zażalenia uznał za chybione. Zdaniem organu odwoławczego wystawione w sprawie tytuły wykonawcze spełniały wszystkie wymogi formalne określone w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a., w tym zawierały informację o zabezpieczeniu należności podlegających egzekucji poprzez wpis do księgi wieczystej hipoteki przymusowej kaucyjnej. Dane te pozwoliły na poprawne prowadzenie egzekucji. Odnosząc się do zarzutu wskazania w tytule wykonawczym błędnej daty powstania zabezpieczenia, organ odwoławczy uznał, że był to błąd formalny, który nie miał żadnego wpływu na skuteczność samego wpisu i sposób prowadzenia egzekucji. Zdaniem Dyrektora IS, korespondencja była prawidłowo doręczana doradcy podatkowemu S. C., zgodnie z treścią dokumentu pełnomocnictwa z [...] czerwca 2010 r. Ponieważ pozostałe zarzuty nie zostały uzasadnione, organ odwoławczy podzielił stanowisko Naczelnika US, że należało uznać je za niezasadne. 4.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Pismem z [...] grudnia 2011 r., reprezentowana przez doradcę podatkowego M. R., wniosła zatem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: "Sąd") na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie organu odwoławczego. Występując o uchylenie zaskarżonego aktu autor skargi postawił zarzuty naruszenia art. 33 pkt 10 u.p.e.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 4 tej ustawy. 4.2. Uzasadniając skargę jej autor wskazał, że spór w sprawie zawisłej przed tutejszym Sądem sprowadza się zasadniczo do oceny, czy wskazane wadliwości tytułu wykonawczego powodują niedopuszczalność egzekucji. Powtórzył w tym zakresie argumentację z zażalenia. Podkreślił, że wadliwe oznaczenie terminu powstania zabezpieczenia w tytule wykonawczym potwierdza zasadność zarzutu postawionego w skardze. Za nieskuteczne uznał także doręczenie odpisu z księgi wieczystej doradcy podatkowego S. C., który nie był pełnomocnikiem skarżącej w niniejszym postępowaniu. 4.3. Odpowiadając na skargę, Dyrektor IS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 5.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a."). 5.2. Ramy prawne w rozpoznawanej sprawie przedstawiają się następująco: Zgodnie z art. 33 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Stosownie do treści art. 27 § 1 u.p.e.a., tytuł wykonawczy zawiera: 1) oznaczenie wierzyciela; 2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację; 3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek; 4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń; 5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej; 6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej; 7) datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela; 8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu; 9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; 10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; 11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. 6.1. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, gdyż akt ten nie został wydany z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie narusza także przepisów prawa materialnego. Na etapie skargi istota sporu dotyczy oceny zasadności stanowiska Dyrektora IS, który uznał, że do obrotu prawnego weszły pisma doręczane doradcy podatkowemu S. C., bądź też doradcy podatkowemu M. R., którzy wspólnie prowadzą kancelarię podatkową w ramach spółki partnerskiej. Zdaniem Dyrektora IS, błędne wskazanie w treści tytułu wykonawczego daty powstania zabezpieczenia jest tylko uchybieniem formalnym, które nie wywiera wpływu na wynik sprawy. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, doradcy podatkowego M. R., powyższe uchybienia potwierdzają zasadność skargi oraz uzasadniają konieczność wyeliminowania w całości zaskarżonego aktu z obrotu prawnego. 6.2. Za chybione lub (i) pozbawione wpływu na wynik sprawy Sąd uznał zarzuty skargi, dotyczące naruszenia art. 33 pkt 10 u.p.e.a. w związku z art. 27 § 1 pkt 4 tej ustawy. Za niezgodne z prawem nie mogą być bowiem uznane takie uchybienia przy wypełnianiu tytułu wykonawczego przez wierzyciela, które nie mają żadnego wpływu na prawidłowy tok postępowania egzekucyjnego w administracji (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 9 czerwca 2011 r., I SA/Po 286/11; wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela ten pogląd. Pisma doręczane w toku niniejszego postępowania doradcy podatkowemu M. R. jako pełnomocnikowi skarżącej weszły do obrotu prawnego. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje zaś argumentacja autora skargi, związana z doręczeniem doradcy podatkowemu S. C. przez sąd powszechny odpisu z księgi wieczystej. Pozostałe zarzuty przeciwegzekucyjne stawiane w trakcie postępowania administracyjnego nie zostały zaś przez stronę skarżącą uzasadnione. Sąd uznał je za chybione, działając w zgodzie z art. 134 § 1 u.p.p.s.a. Dodać warto, że Dyrektor IS zasadnie wydał rozstrzygnięcie reformatoryjne, wskazują przy tym na art. 34 § 1a u.p.e.a. 6.3. Przedmiotowe tytuły wykonawcze zawierają zdaniem Sądu wszelkie dane, o których mowa w przepisach art. 27 u.p.e.a., pozwalające na poprawne prowadzenie egzekucji. W szczególności, zawierają wskazanie zabezpieczenia należności, o którym mowa w pkt 4. Żadnego wpływu na wynik sprawy nie wywierało zdaniem Sądu wskazanie w tytułach wykonawczych jako daty zabezpieczenia dnia sporządzenia wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej, zamiast dnia ustanowienia hipoteki. Ta wada przedmiotowych tytułów wykonawczych nie mogła zostać uznana przez organy za podstawę do stawiania skutecznego zarzutu przeciwegzekucyjnego. Autor skargi nie uprawdopodobnił bowiem, że wada ta miała jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Podobnie należy ocenić kolejny zarzut, dotyczący doręczenia odpisu z księgi wieczystej osobie rzekomo nieuprawnionej, tj. doradcy podatkowemu S. C., który reprezentował skarżącą w postępowaniu podatkowym na podstawie dokumentu pełnomocnictwa z [...] czerwca 2010 r., złożonego tego dnia w biurze podawczym [...] Urzędu Skarbowego w R.. Po pierwsze, okoliczność ta nie żadnego wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy, gdyż nie została wymieniona w treści art. 33 u.p.e.a. O obowiązkach sądów powszechnych związanych z doręczaniem zawiadomień, czy też innych pism, nie ma mowy w treści przepisów art. 27 u.p.e.a. Tytuły wykonawcze z [...] marca 2011 r. zostały zaś doręczone doradcy podatkowemu M. R., który został umocowany do działania w imieniu skarżącej [...] czerwca 2010 r., a odpis dokumentu pełnomocnictwa został złożony w biurze podawczym [...] Urzędu Skarbowego w R. [...] stycznia 2011 r. (zob. k. [...] akt administracyjnych). Dodać należy, że z treści dokumentu pełnomocnictwa wynika, iż doradca podatkowy M. R. został ustanowiony pełnomocnikiem skarżącej między innymi do występowania w jej imieniu przed organami podatkowymi i egzekucyjnymi wszystkich instancji w sprawach dotyczących podatku dochodowego, a także podatku od towarów i usług za okres od [...] stycznia 2004 r. do [...] grudnia 2005 r. Odręczny dopisek wskazuje na umocowanie tego doradcy do działania w imieniu skarżącej także w postępowaniu zabezpieczającym za te okresy. Doradca podatkowy M. R. występuje przed tut. Sądem jako pełnomocnik skarżącej w niniejszej sprawie. Prowadzi nadto kancelarię podatkową w ramach spółki partnerskiej wspólnie z doradcą podatkowym S. C., który także został ustanowiony pełnomocnikiem skarżącej do działania w jej imieniu mocą dokumentu pełnomocnictwa z [...] czerwca 2010 r. (dokument pełnomocnictwa został złożony tego dnia w biurze podawczym [...] Urzędu Skarbowego w R., zob. k. [...] akt administracyjnych). Dlatego za chybione uznać należy zarzuty skargi dotyczące bezskuteczności doręczania pism skarżącej przez organy podatkowe (egzekucyjne), a w zasadzie przez sąd powszechny. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji niniejszego wyroku.