II OZ 1300/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 813/13 uchylające zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 września 2014 r. i odrzucające sprzeciw J. K. z dnia 12 sierpnia 2014 r. w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji we wznowionym postępowaniu postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 października 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 813/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu zażalenia J. K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II tego Sądu z dnia 12 września 2014 r. pozostawiające pismo skarżącego z dnia 12 sierpnia 2014 r. bez rozpoznania w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji we wznowieniowym postępowaniu w punkcie 1. uchylił zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 12 września 2014 r.; w punkcie 2. odrzucił sprzeciw skarżącego z dnia 12 sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 25 czerwca 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący pismem z dnia 16 lipca 2014 r. wniósł sprzeciw. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 12 sierpnia 2014 r. zatytułowanym "sprzeciw" skarżący wniósł o uchylenie postanowienia referendarza z dnia 25 czerwca 2014 r. Zarządzeniem z dnia 12 września 2014 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu pozostawił bez rozpoznania ww. pismo, wskazując w uzasadnieniu, że skarżący nie doprecyzował czy ww. pismo należy traktować rzeczywiście jako sprzeciw czy raczej jako zażalenie. W zażaleniu złożonym na powyższe zarządzenie skarżący wyjaśnił, że oczywistym jest, że nie doręczono mu postanowienia Sądu z dnia 25 lipca 2014 r., a doręczenie jakie miało miejsce w dniu 6 sierpnia 2014 r. dotyczyło powtórnie postanowienia referendarza z dnia 25 czerwca 2014 r. Mając na uwadze okoliczności podniesione w zażaleniu Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił zażalenie na podstawie art. 195 § 2 w zw. z art. 198 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ponownie rozpatrzył wniesione w dniu 12 sierpnia 2014 r. pismo zatytułowane "sprzeciw" od postanowienia referendarza z dnia 25 czerwca 2014 r. (punkt 1 sentencji). Sąd podkreślił, iż skarżący złożył już skutecznie sprzeciw od ww. postanowienia referendarza (pismo z dnia 16 lipca 2014 r.), wskutek czego orzeczenie to utraciło moc (art. 260 P.p.s.a.). W tej sytuacji nie ma możliwości zaskarżenia tego postanowienia. Błędne ponowne doręczenie tego postanowienia i pouczenie skarżącego przez pracownika sekretariatu Sądu o przysługującym mu prawie wniesienia sprzeciwu do sądu administracyjnego, nie może czynić uprawnienia do wniesienia tego środka zaskarżenia, gdyż takie może wynikać jedynie z przepisów prawa. Z tych względów Sąd odrzucił sprzeciw skarżącego z dnia 12 sierpnia 2014 r. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. K., wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 12 września 2014 r. Skarżący wskazał, że bezspornym jest, iż nie zostało mu doręczone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 195 § 2 jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Stosownie zaś do art. 198 Przepisy działu IV stosuje się odpowiednio do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia. Należy podkreślić, że uchylenie zaskarżonego postanowienia (zarządzenia przewodniczącego) przez sąd, który je wydał, jest możliwe wtedy, gdy zażalenie jest "oczywiście uzasadnione". Tak określona podstawa uchylenia wskazuje, że mogą być nią objęte zarówno przyczyny formalne, które zadecydowały o wydaniu zaskarżonego postanowienia, jak i względy merytoryczne. W każdym jednak wypadku istotne jest to, by zasadność zażalenia była "oczywista", to znaczy nie wzbudzająca wątpliwości i zauważalna bez potrzeby dokonywania głębszej analizy zaskarżonego postanowienia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 374/04 [w:] CBOSA). Ponadto zażalenie jest "oczywiście uzasadnione", jeżeli sąd podziela zarzuty i żądania w nim zawarte, uznając swą pomyłkę w tym zakresie. W niniejszej sprawie Sąd, na skutek nowych okoliczności podniesionych przez J. K. w zażaleniu, uchylił zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 września 2014 r. o pozostawieniu pisma skarżącego bez rozpoznania, uznając, że w wyniku błędu sekretariatu zamiast postanowienia Sądu z dnia 25 lipca 2013 r., zostało stronie po raz kolejny doręczone postanowienie referendarza sądowego z dnia 25 czerwca 2014 r., zawierające pouczenie o przysługującym mu prawie do wniesienia sprzeciwu. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd doszedł do przekonania, że pismo skarżącego z dnia 12 sierpnia 2014 r., będące w istocie ponownym sprzeciwem od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 czerwca 2014 r., należało odrzucić, bowiem został już on skutecznie wniesiony pismem z dnia 16 lipca 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny oceniając zasadność powyższego rozstrzygnięcia podziela motywy, którymi kierował się Sąd pierwszej instancji. Zauważyć bowiem w pierwszej kolejności należy, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki opatrzonego własnoręcznym podpisem skarżącego wynika, iż w dniu 6 sierpnia 2014 r. odebrał on przesyłkę, której nadawcą był Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Jednakże na blankiecie tegoż potwierdzenia nie sprecyzowano, jakiego konkretnie pisma dotyczy przesyłka. Podanie samej sygnatury sprawy nie pozwala stwierdzić w sposób oczywisty i niebudzący wątpliwości, że skarżący odebrał przesyłkę, której zawartość stanowiło postanowienie Sądu z dnia 25 lipca 2014 r. Z drugiej strony, Sąd w zaskarżonym postanowieniu wprost przyznał, iż na skutek błędu pracownika Sądu ponownie doręczono skarżącemu orzeczenie referendarza. Biorąc zatem pod uwagę, iż strona nie powinna być obciążona negatywnymi skutkami omyłki Sądu, zasadnie uchylono zarządzenie Przewodniczącego z dnia 12 września 2014 r. o pozostawieniu pisma skarżącego bez rozpoznania. Odnosząc się natomiast do zasadności odrzucenia pisma (ponownego sprzeciwu) skarżącego przez Sąd, podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw jest zatem swoistym środkiem prawnym związanym ściśle z instytucją referendarza sądowego i realizowanymi przez niego funkcjami orzeczniczymi. Wniesienie sprzeciwu nie powoduje, że zaskarżone postanowienie referendarza zostanie poddane ocenie sądu, ale powoduje utratę mocy postanowienia referendarza i przejęcie rozpoznania wniosku w przedmiocie prawa pomocy przez sąd. W niniejszej sprawie skarżący w terminie do dokonania tej czynności (16 lipca 2014 r.) wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza z dnia 25 czerwca 2014 r. o odmowie przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W wyniku tego sprzeciwu postanowienie referendarza utraciło swoją moc. Sąd na posiedzeniu niejawnym rozpoznał wniosek skarżącego i postanowieniem z dnia 25 lipca 2014 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W sytuacji więc, gdy sprzeciw skarżącego z dnia 16 lipca 2014 r. spowodował utratę mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 czerwca 2014 r. to ponowne wniesienie przez J. K. sprzeciwu (charakter tego pisma wynika wprost z odpowiedzi skarżącego na wezwanie Sądu z dnia 13 sierpnia 2014 r. – k. 154) od tego postanowienia, które utraciło już moc, było niedopuszczalne. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji ten środek zaskarżenia odrzucił. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.