II OSK 3120/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia NSA del. Tomasz Zbrojewski Protokolant: starszy asystent sędziego Katarzyna Miller po rozpoznaniu w dniu 14 września 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2552/13 w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] lipca 2013 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Z. S. (obywatel Gruzji) wniósł w dniu 14 września 2011 r. do Wojewody [...] o udzielenie mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony uzasadniając go pozostawaniem w związku małżeńskim z polską obywatelką A. S. Decyzją z [...] października 2011 r. Wojewoda [...] udzielił cudzoziemcowi zezwolenia na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r., Nr 264, poz. 1573 ze zm.). W dniu 26 października 2012 r. cudzoziemiec wystąpił do Wojewody [...] o udzielenie kolejnego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, powołując się na okoliczność, że pozostaje w związku małżeńskim z polską obywatelką. Decyzją z [...] kwietnia 2013 r. Wojewoda [...] odmówił udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkania na czas oznaczony ze względu na potrzebę ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego (art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach). Wnioskodawca wniósł odwołanie od tej decyzji, po którego rozpoznaniu Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] lipca 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wyjaśnił, że cudzoziemiec został trzykrotnie skazany prawomocnymi wyrokami za przestępstwa przeciwko mieniu: wyrok Sądu Rejonowego w [...] z [...] października 2007 r., sygn. akt[...] , wyrok Sądu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 2010 r., sygn. akt[...] , wyrok Sądu Rejonowego [...] z [...] lipca 2012 r., sygn. akt [...].Powołał się na opinie: Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] z 28 lutego 2013 r. i Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z 19 listopada 2011 r. i wskazał, że pobyt cudzoziemca w Polsce może stanowić zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, dlatego na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. należało odmówić udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę, podzielił ocenę organów, że odmowa udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach była zasadna. Sąd I instancji podkreślił, że skarżący dopuścił się przestępstw kradzieży, za co orzeczono wobec niego kary pozbawienia wolności i obowiązek naprawienia szkody. Przestępstwa przeciwko mieniu stanowią zamach na prawo własności, które podlega ochronie konstytucyjnej. Przestępstwa te godzą zarówno w ustalony porządek prawny mający swe źródło w ustawie, niezależnie od tego "działalność" skarżącego polegająca na powtarzalnym łamaniu porządku prawnego poprzez zamach na wartości chronione konstytucyjnie przekształciła się w czyny zagrażające porządkowi publicznemu. Sąd I instancji podkreślił, że organ nie poprzestał na stwierdzeniu kwestii popełnienia przez cudzoziemca przestępstw, ale zgromadził też inne dowody wskazujące na to, że stanowi on zagrożenie dla porządku publicznego, tj. opinie Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji w[...] , a także wykorzystał zeznania małżonki cudzoziemca. W oparciu o te dowody dokonał uprawnionego ustalenia, że skarżący zagraża porządkowi publicznemu. Organ oparł się na karcie karnej skarżącego bez przeanalizowania samych wyroków skazujących, ale w ocenie Sądu I instancji karta karna jest wystarczająca do stwierdzenia rodzaju popełnionego przestępstwa. Skarżący nie kwestionował, że wyroki zapadły, podkreślił jedynie, że czynów dopuścił się w 2011 r. Sąd I instancji wskazał, że czas popełnienia czynów zabronionych nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie, ponieważ organ kwalifikując działania skarżącego jako zagrażające porządkowi publicznemu nie opierał się wyłącznie na karcie karnej. W ocenie Sądu I instancji uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie w pełni realizuje zasadę dwuinstancyjności, ale uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Skarżący nie podniósł w odwołaniu żadnych istotnych okoliczności, które organ miałby obowiązek rozpatrzyć. Sąd I instancji zgodził się z twierdzeniem skarżącego, że kwestia braku pracy i stałego miejsca zamieszkania nie wypełnia dyspozycji art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, ale podkreślił, że organ jedynie uzupełniająco podał te informacje. Sąd I instancji nie uwzględnił zarzutu naruszenia prawa do poszanowania życia rodzinnego, dlatego że decyzja o odmowie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie nie jest równoznaczna z obowiązkiem opuszczenia terytorium Polski. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. S., zaskarżając go w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi, podczas gdy powinna ona zostać uwzględniona, ponieważ organ administracji publicznej z uwagi na ograniczenie inicjatywy dowodowej i brak zastosowania się do obowiązków określonych w powołanych przepisach nie ustalił i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego, a co najmniej przedwczesnego zastosowania przez organ art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach i stwierdzenie, że wystąpiła negatywna przesłanka odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony ze względu na wymogi ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Uzasadniając podstawy kasacyjne skarżący podniósł, że zebrane przez organ dowody ograniczają się wyłącznie do wskazania wyroków karnych zapadłych przeciwko skarżącemu, a opinie prokuratora i komendanta policji stanowią jedynie subiektywne opinie podmiotów je sporządzających. W piśmie prokuratora zawarte są zbyt daleko idące wnioski, bowiem wskazano, że skarżący może funkcjonować w bliżej nieokreślonej grupie przestępczej popełniającej czyny przeciwko mieniu. Twierdzenie to nie zostało oparte na konkretnych dowodach, a organ administracji ustalenie to przyjmuje bezkrytycznie. Żaden z wyroków skazujących nie obejmował działania skarżącego z innymi osobami ani jego udziału w grupie przestępczej. Organ nie wykazał się dostateczną inicjatywą dowodową, nie zapoznał się z aktami postępowań karnych ani uzasadnieniami wyroków, zastępując je wyłącznie opiniami i kartą karną, ograniczając się tym samym do stwierdzenia karalności skarżącego. Organ nie ustalił szeregu okoliczności, które są istotne, ponieważ pozwalają na ustalenie modelu zachowań cudzoziemca, także w kontekście perspektywy poszanowania przez niego porządku publicznego w Polsce. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., skutkujące błędnym i przedwczesnym zastosowaniem art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach. Zaakcentować trzeba, że przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. nakładają na organy administracji obowiązek dokładnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Warunki te w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione. Organy przeprowadziły postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy, bez naruszenia przepisów o postępowaniu, a dokonując oceny zgromadzonych w sprawie materiałów, w ramach swobodnej oceny dowodów, wyprowadziły prawidłowe wnioski. Uprawnione jest zatem stwierdzenie, że skarżący spełnia przesłankę wskazaną w art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach. Prawidłowe jest stanowisko Sąd I instancji uznające za słuszną konkluzję organu, że skarżący nie może otrzymać zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z uwagi na ochronę bezpieczeństwa i porządku publicznego. W stosunku do skarżącego wydano trzy karne wyroki, które są prawomocne. Skarżący dopuścił się przestępstw przeciwko mieniu, za co wymierzono mu karę pozbawienia wolności. Przed skazaniem skarżącego prawomocnie po raz trzeci otrzymał on decyzję z [...] października 2011 r. o udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Organ dostrzegł wówczas, że skarżący był już dwukrotnie prawomocnie skazany, jednak podkreślił, że od wydania wyroku zaszły istotne zmiany w życiu cudzoziemca, który zawarł związek małżeński z polską obywatelką, razem z nią i jej dziećmi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Na tamtą chwilę organ prognozował, że skarżący już więcej nie będzie dopuszczał się popełniania czynów zabronionych, zatem nie stanowi zagrożenia dla porządku publicznego. Później skarżący został skazany kolejnym prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z [...] lipca 2012 r. (sygn. akt[...] ) i to w warunkach recydywy. Okoliczność ta ma istotne znaczenie, dlatego że, jak prawidłowo ocenił Sąd I instancji, uznając za trafne stanowisko organu, postępowanie skarżącego ma charakter powtarzalny, nie stanowi incydentalnych wypadków, ale jest nakierowany na łamanie porządku prawnego poprzez popełnianie przestępstw przeciwko mieniu. Takie zachowanie stanowi naruszenie porządku publicznego, jak również świadczy o zagrożeniu dla tego porządku w przyszłości. Trafne jest przy tym stanowisko Sądu I instancji, że dla ustalenia, jakie przestępstwa skarżący popełnił, wystarczająca była informacja o karalności z Krajowego Rejestru Karnego. Dla oceny postawy cudzoziemca w przyszłości nie było konieczności zapoznawania się z uzasadnieniami wyroków skazujących, czy, jak wskazuje skarżący, z aktami postępowań karnych. Skarżący nie kwestionował faktu popełnienia przestępstw i prawomocnego skazania, nie domagał się uzupełnienia materiału dowodowego poprzez dołączenie treści uzasadnień tych wyroków, czy też akt postępowań karnych. Organy, jak trafnie zauważył Sąd I instancji, nie wzięły jednak pod uwagę wyłącznie faktu karalności skarżącego, ale również dokonały oceny perspektywy jego zachowania w przyszłości w odniesieniu do poszanowania przez niego porządku publicznego w czasie pobytu w Polsce. Uwzględniły bowiem opinię Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] z 28 lutego 2013 r. oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji z 19 listopada 2011 r., z których wynika, że pobyt cudzoziemca w Polsce może stanowić zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Prokurator poinformował, że informacje uzyskane w toku postępowania przygotowawczego wskazują, iż cudzoziemiec funkcjonuje w bliżej nieokreślonej osobowo grupie przestępczej popełniającej czyny przeciwko mieniu. Materiał zebrany przez prokuratora oraz treść wyroków skazujących dały podstawę do oceny, że pobyt cudzoziemca w Polsce sprowadza się zasadniczo do działalności przestępczej, a ostatniego czynu dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa. Organ ani Sąd I instancji nie miały podstaw do podważania prawidłowości i rzetelności opinii sporządzonych przez podmioty uprawnione do ustalania i oceny postępowania osób dopuszczających się popełniania czynów zabronionych. Organ dokonał oceny tych dowodów zgodnie z art. 80 K.p.a. i nie można uznać, aby ocena ta nosiła cechy dowolności. Na podstawie wskazanych opinii ocenianych łącznie z informacjami pochodzącymi z karty karnej skarżącego oraz zeznaniami jego żony organ wyprowadził zasadne wnioski o tym, że pobyt skarżącego w Polsce stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Postawa skarżącego wskazuje, że nadal będzie naruszał polski porządek publiczny. Prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji uznające, że organ należycie wykazał konkretne przesłanki uzasadniające realne zagrożenie ze strony cudzoziemca dla tego porządku. Należy zgodzić się ze skarżącym, że nie każde zachowanie cudzoziemca, nawet jeżeli stanowi naruszenie prawa, wskazywać może, że dana osoba będzie w przyszłości stwarzać zagrożenie dla wartości chronionych art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach. Przy zastosowaniu tej przesłanki wymagane jest dokonanie oceny prognostycznej zachowania cudzoziemca pod kątem tego, czy po udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony - podczas legalnego przebywania w Polsce - istnieją podstawy, by przypuszczać, że cudzoziemiec nie będzie przestrzegał porządku prawnego oraz odmówi respektowania istniejących i powszechnie akceptowanych norm społecznych. Ocena taka powinna opierać się na dotychczasowym zachowaniu cudzoziemca, jak również na ocenie prospektywnej. Tego wymogu organ dopełnił, a ustalenia i ocena zostały należycie w rozpoznawanej sprawie pogłębione. Z powyższych względów zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania należało oddalić jako niezasadne, a stan faktyczny sprawy, wobec jego nieskutecznego zakwestionowania – uznać za ustalony prawidłowo. Te ustalenia doprowadziły do trafnego wniosku o zastosowaniu wobec skarżącego przesłanki z art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.) za udział w postępowaniu kasacyjnym zostanie przyznane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. ----------------------- 6