IV SA/Wa 572/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2014 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącej E. M. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez E.M. decyzją z dnia [...] stycznia 2014r. (nr [...]) Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, działając na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 16 i art. 53b ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 53b ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011r., Nr 264, poz. 1573 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013r. (nr [...]) o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organy administracji przedstawiły okoliczności faktyczne tej sprawy w następujący sposób: E.M. (obywatelka [...]) złożyła w dniu [...] stycznia 2013r. do Wojewody [...] wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach. We wniosku oświadczyła, że przybyła do Polski w celu odbycia studiów w dniu [...] września 2012r. (na podstawie wizy z terminem ważności do dnia [...] lutego 2013r.). Cudzoziemka wyjaśniła m.in., że od 2012r. jest stypendystą I roku Politechniki [...] (Wydział [...]), na rachunku bankowym posiada "prawie 18 000 zł.", utrzymuje się głównie z pomocy rodziny, posiada ubezpieczenie ważne od dnia 1 stycznia 2013r. do dnia 9 stycznia 2014r. Do wniosku dołączyła m.in. wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenie o przyjęciu na studia z dnia [...] grudnia 2012r. pod warunkiem, że do końca I semestru uzupełni brakującą dokumentację, potwierdzenie zameldowania na pobyt czasowy oraz informację o ubezpieczeniu zdrowotnym. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2013r., wydaną na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 16 oraz art. 62 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach odmówił skarżącej udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem organu skarżąca nie spełnia pozytywnej przesłanki udzielenia zezwolenia, określonej w przepisie art. 53 ust. 1 pkt 16 ustawy, ponieważ nie udokumentowała okoliczności uzasadniających jej pobyt w Polsce przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Jej status jako studenta Politechniki [...] jest uzależniony od uzupełnienia przez studentkę akt osobowych (o zaświadczenie potwierdzające posiadanie kwalifikacji do odbycia studiów wyższych w Polsce). W przypadku niewywiązania się z tego obowiązku, skarżąca zostanie skreślona z listy studentów z dniem [...] maja 2013r., a więc przed upływem trzymiesięcznego terminu o którym mowa w tym przepisie. Pismem z dnia [...]maja 2013r. E.M. złożyła odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013r. Organowi administracji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania normujących postępowanie dowodowe (art. 7, art. 8 k.p.a.) oraz przepisu art. 53 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach przez nieuzasadnione przyjęcie, że nie udokumentowała okoliczności uzasadniających jej pobyt w Polsce przez okres powyżej 3 miesięcy w sytuacji, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że kontynuuje ona studia w Polsce. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w toku postępowania odwoławczego ustalił, że skarżąca została skreślona z listy studentów Politechniki [...] z powodu braków postępów w nauce w dniu [...] września 2013r. (pismo Politechniki z dnia [...]października 2013r.), natomiast od dnia 1 października 2013r. jest studentką I roku studiów dziennych pierwszego stopnia w Akademii [...] na kierunku finanse i bankowość (pismo skarżącej z dnia [...] października 2013r. oraz zaświadczenie władz uczelni z dnia [...] października 2013r.). Cudzoziemka opłaciła czesne za I semestr studiów w kwocie 1270 euro. Ponadto z uzyskanych przez organ informacji wynikało, że cudzoziemka posiada rachunek bankowy w Banku Zachodnim WBK S.A. Z wyciągów z rachunku, nadesłanych przez stronę skarżącą na wezwanie organu wynika, że w dniu 3 lipca 2013r. dysponowała kwotą 13 239,80 zł., w dniu 20 grudnia 2013r.- kwotą 12 503,44 zł. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, decyzją z dnia [...] stycznia 2014r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2013r. W ocenie organu E. M. nie posiada wystarczających środków finansowych na pokrycie kosztów utrzymania, powrotu do kraju pochodzenia oraz opłacenia studiów. Zdaniem organu odwoławczego cudzoziemka posiada status studenta, ale środki pieniężne którymi obecnie dysponuje (12 503,44 zł.) są niewystarczające do pokrycia kosztów utrzymania i studiów w Polsce. Po opłaceniu kosztów studiów (ponad 5000 zł za semestr) i kosztów powrotu do kraju pochodzenia (2500 zł) na pokrycie kosztów utrzymania pozostaje jej kwota ok. 400 zł. miesięcznie, a więc znacznie niższa, niż podana w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 grudnia 2009r. w sprawie minimalnych kwot, jakie powinni posiadać cudzoziemcy podejmujący lub kontynuujący studia oraz prowadzący badania naukowe na pokrycie kosztów utrzymania na terytorium RP (Dz. U. Nr 222, poz. 1766). E.M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. Skarżąca zarzuciła organom zarówno naruszenie przepisów proceduralnych jak i przepisów prawa materialnego. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) polegało, zdaniem strony skarżącej, m.in. na niewłaściwym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dotyczącego sytuacji majątkowej skarżącej, w szczególności nie wzięciu pod uwagę zaświadczenia Banku Zachodniego WBK S.A. z dnia 9 stycznia 2013r. o stanie rachunku bankowego skarżącej na dzień 9 stycznia 2013r., które w powiązaniu z zaświadczeniem z dnia 20 grudnia 2013r. jednoznacznie świadczy o stabilności posiadanych przez skarżącą środków finansowych na pokrycie kosztów utrzymania na terytorium RP. To uchybienie procesowe doprowadziło – w ocenie strony – do nieuzasadnionego przyjęcia, że skarżąca nie spełnia przesłanek udzielenia zezwolenia na zamieszkanie w Polsce na czas określony, o których mowa w przepisie art. 53b ust. 1 pkt 3 w związku z art. 53b ust. 3 ustawy o cudzoziemcach. Skarżąca zarzuciła ponadto organowi odwoławczemu naruszenie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 grudnia 2009r. w sprawie minimalnych kwot, jakie powinni posiadać cudzoziemcy podejmujący lub kontynuujący studia oraz prowadzący badania naukowe na pokrycie kosztów utrzymania na terytorium RP poprzez nieuzasadnione odliczenie od kwoty niezbędnej do utrzymania, o której mowa w tym przepisie, kosztów czesnego. Zdaniem skarżącej dopuszczalność tego odliczenia nie wynika z § 2 ust. 1 rozporządzenia (inaczej niż z § 4 rozporządzenia dotyczącego środków finansowych na pokrycie kosztów powrotu do kraju pochodzenia). W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podkreśliła, że w dniu złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia środki finansowe, które posiadała były wystarczające do pokrycia kosztów utrzymania w Polsce oraz powrotu do kraju pochodzenia. Wyjaśniła, że w dniu 10 lutego 2014r., a więc [...]dni przed złożeniem skargi do Sądu i po upływie niespełna miesiąca od dnia wydania zaskarżonej decyzji dysponuje kwotą 25 688.43 zł. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji o odmowie udzielenia skarżącej zezwolenia na zamieszkanie w Polsce na okres jednego roku stanowi art. 57 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 16 i art. 53 b ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Przepis art. 53 ust. 1 pkt 16 stanowi, że zezwolenie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który przybywa lub przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu podjęcia lub kontynuacji studiów stacjonarnych wyższych lub stacjonarnych studiów doktoranckich na tym terytorium także w przypadku, gdy podjął studia na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, które zamierza kontynuować lub uzupełnić na terytorium Polski jeżeli okoliczność, która jest podstawą ubiegania się o to zezwolenie, uzasadnia jego zamieszkiwanie na terytorium Polski przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Z kolei według art. 53 b ust. 1 pkt 1 i 3 tej ustawy cudzoziemiec, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 16 jest obowiązany posiadać : ubezpieczenie zdrowotne oraz wystarczające środki finansowe na pokrycie kosztów utrzymania i powrotu do kraju pochodzenia. Cudzoziemiec jest obowiązany ponadto wykazać, że ma zapewnione wystarczające środki finansowe na pokrycie kosztów studiów (art. 53b ust. 3 tej ustawy). Wysokość środków finansowych z przeznaczeniem na pokrycie kosztów utrzymania i powrotu do kraju pochodzenia, a także rodzaje dokumentów, które mogą potwierdzić możliwość uzyskania przez cudzoziemca tych środków zostały określone przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej w rozporządzeniu z dnia 16 grudnia 2009r. w sprawie minimalnych kwot, jakie powinni posiadać cudzoziemcy podejmujący lub kontynuujący studia oraz prowadzący badania naukowe na pokrycie kosztów utrzymania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i powrotu oraz dokumentów, które mogą potwierdzić możliwość uzyskania takich środków. Według przepisu § 2 tego rozporządzenia, cudzoziemiec powinien posiadać środki finansowe na pokrycie kosztów utrzymania na terytorium Polski w wysokości co najmniej 800 zł. na każdy miesiąc pobytu : 1) przez okres 12 miesięcy lub 2) przez cały okres pobytu, jeżeli okres pobytu jest krótszy niż określony w pkt 1 – albo równowartość tej kwoty w walutach obcych. Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia cudzoziemiec powinien posiadać bilet powrotny lub środki finansowe na pokrycie kosztów powrotu w wysokości nie mniejszej niż 2500 zł., jeżeli przybył z nieeuropejskiego państwa trzeciego. Z przepisu § 4 tego rozporządzenia wynika natomiast, że dokumentami, które mogą potwierdzić możliwość uzyskania przez cudzoziemca środków niezbędnych na pokrycie kosztów utrzymania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz powrotu w wysokości, o której mowa w § 2 i 3 są: 1) czek podróżny; 2) zaświadczenie o wysokości limitu na karcie kredytowej wydane przez bank, który wystawił kartę kredytową; 3) zaświadczenie o posiadaniu środków płatniczych w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 4) dokument potwierdzający przyznane stypendium strony polskiej lub przyznanie innego stypendium przez podmiot krajowy lub zagraniczny (ust.1). Zaświadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, muszą być potwierdzone pieczęcią i podpisem upoważnionego pracownika banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej i wystawione najpóźniej na miesiąc przed złożeniem wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Zgodnie z przepisem art. 57 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 53 - 53b ustawy. Trzeba przypomnieć, że skarżąca domagała się udzielenia jej zezwolenia na zamieszkanie w Polsce powołując się na to, że od dnia [...] września 2012r. przebywa na terytorium Polski i od dnia [...] października 2012r. studiuje w Polsce. Organ drugiej instancji odmówił udzielenia cudzoziemce zezwolenia na zamieszkanie w Polsce na czas oznaczony ponieważ przyjął, że nie spełnia ona pozytywnej przesłanki udzielenia zezwolenia, o której mowa w przepisie art. 53b ust. 1 pkt 3 w związku z art. 53b ust. 3 ustawy o cudzoziemcach, tj. nie posiada środków finansowych wystarczających do pokrycia kosztów utrzymania i studiów w Polsce oraz kosztów powrotu do kraju pochodzenia. Zdaniem Sądu ustalenia organu dotyczące zaistnienia tej negatywnej przesłanki udzielenia zezwolenia nie są wystarczające, ponieważ zostały oparte jedynie na dowodach pośrednich. Z akt postępowania wynika, że organy administracji zwracały się do skarżącej kilkakrotnie o przedstawienie wyciągu z posiadanego przez nią rachunku bankowego. Przyjęły bowiem, że dla rozstrzygnięcia o udzieleniu skarżącej zezwolenia na zamieszkanie w Polsce decydujące znaczenie ma jej aktualna sytuacja finansowa. Zdaniem organu cudzoziemka w chwili rozstrzygania w sprawie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie musi posiadać środki finansowe wystarczające do pokrycia kosztów utrzymania i studiów w Polce oraz kosztów powrotu do kraju pochodzenia. W konsekwencji organy pominęły fakt, że cudzoziemka w dniu 9 stycznia 2013r. a więc [...] dni przed dniem złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie w Polsce na czas oznaczony, dysponowała kwotą 17 995,80 zł., w dniu 3 lipca 2013r. (a więc po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji) posiadła na rachunku bankowym 13 239.80 zł. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał jednak za miarodajny dla ustalenia, czy cudzoziemka posiada środki finansowe wystarczające (w rozumieniu rozporządzenia) do pokrycia kosztów utrzymania i studiów w Polsce oraz kosztów powrotu do kraju pochodzenia dzień 20 grudnia 2013r. kiedy to na jej rachunku bankowym znajdowała się kwota 12 503,44 zł. Na tej podstawie decyzją wydaną w dniu 13 stycznia 2014 r., odmówił E.M. udzielenia zezwolenia na zamieszkanie w Polsce na czas oznaczony. Sąd stwierdza, że dowolne i nieprawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego co do tego, że cudzoziemka musi posiadać wymagane środki finansowe niezbędne do pokrycia kosztów utrzymania oraz kosztów powrotu do kraju pochodzenia, w czasie rozstrzygania w sprawie udzielenia jej zezwolenia na zamieszkanie. Okoliczności faktyczne (sytuacja finansowa skarżącej) ulegała bowiem zmianie w toku całego, długotrwałego postępowania prowadzonego w tej sprawie. Skarżąca w dniu złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie w Polsce na czas oznaczony ([...] stycznia 2013r.) studiowała nieodpłatnie, a na rachunku bankowym posiadała 17 960 zł, które – w świetle przepisów rozporządzenia – były wystraczające do pokrycia kosztów utrzymania na terytorium Polski (co najmniej 800 zł. na każdy miesiąc czyli 800 x 12 miesięcy = 9600) oraz kosztów powrotu do kraju pochodzenia (2500 zł.), a dokument (wyciąg z rachunku) potwierdzający tę okoliczność został wystawiony na miesiąc przed złożeniem wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony (zgodnie z § 4 rozporządzenia). Zdaniem Sądu te okoliczności faktyczne wskazywały, że skarżąca posiadała w chwili złożenia wniosku o udzielenie zgody na zamieszkanie w Polsce, środki finansowe wystraczające do pokrycia kosztów utrzymania w Polce oraz kosztów powrotu do kraju pochodzenia. Za takim stanowiskiem przemawia treść § 4 powołanego rozporządzenia. Sąd stwierdza, że w okolicznościach niniejszej sprawy zadaniem organu było ustalenie, czy strona skarżąca w chwili wydania decyzji ma zapewnione wystarczające środki finansowe na pokrycie kosztów studiów, a więc czy spełnia przesłankę udzielenia zezwolenia na zamieszkanie określoną w przepisie art. 53b ust. 3 ustawy o cudzoziemcach. Tylko i wyłącznie w tym zakresie organ był zobowiązany badać aktualną sytuację finansową strony. Należy zauważyć, że decyzja organu odwoławczego rozstrzygająca ostatecznie o odmowie udzielenia skarżącej zezwolenia na zamieszkanie w Polsce została wydana po upływie roku od dnia złożenia wniosku przez cudzoziemkę i po upływie ponad 7 miesięcy od dnia wydania decyzji przez organ I instancji. W tym czasie jej sytuacja majątkowa, z oczywistych przyczyn, ulegała zmianie. Nie sposób wymagać od strony, aby przez ten czas, nie wiedząc o tym, kiedy zostanie zakończone postępowanie w jej sprawie, posiadała środki finansowe wystarczające do pokrycia kosztów : utrzymania w Polsce, studiów i powrotu do kraju pochodzenia. Organ odwoławczy trzykrotnie zawiadamiał skarżącą o przyczynach przekroczenia terminu wydania decyzji (konieczność zgromadzenia materiału dowodowego) i nowym terminie załatwienia sprawy (w piśmie z dnia [...] września 2013r. wyznaczono termin załatwienia sprawy do dnia 30 września 2013r, w piśmie z dnia [...] października 2013r. – do dnia 11 grudnia 2013r., w piśmie z dnia [...] grudnia 2013r. – do dnia 10 stycznia 2014r.). W tej sytuacji Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja została wydana z mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Organ odwoławczy nie wyjaśnił bowiem wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, dokonał dowolnej oceny dowodów. Nie badał i nie uwzględnił stanu konta skarżącej na dzień wydania decyzji (13 stycznia 2014r.) lecz na dzień 20 grudnia 2013r. Nie wyjaśnił ponadto, czy skarżąca nie posiadała opłaconego biletu powrotnego na podróż do kraju pochodzenia. Sąd nie podziela natomiast zarzutów skargi co do naruszenia przez organ § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 grudnia 2012r. przez poprzez nieuzasadnione odliczenie od kwoty niezbędnej do utrzymania, o której mowa w tym przepisie, kosztów czesnego. Jak już o tym powiedziano, wskazane wyżej przepisy prawne wymagają od osoby cudzoziemca ubiegającego się o zezwolenie na zamieszkanie w Polsce na czas oznaczony w związku z podjęciem lub kontynuowaniem studiów w Polsce, wykazania posiadania odpowiednich środków finansowych z przeznaczeniem na pokrycie kosztów pobytu w Polsce, nauki i kosztów powrotu do kraju pochodzenia. Jeżeli skarżąca wykazywała w toku postępowania o udzielenie zezwolenia, że dysponuje określonymi środkami finansowymi, to organ miał podstawę do przyjęcia, że są to wszystkie i jedyne środki, które posiada i w związku z tym mógł ocenić, czy są one wystarczające z punktu widzenia wymagań określonych przepisami prawa. Z tych wszystkich powodów Sąd stwierdził, że organ administracji przyjmując, że cudzoziemka musi posiadać środki finansowe niezbędne do pokrycia kosztów utrzymania oraz kosztów powrotu do kraju pochodzenia w czasie rozstrzygania w sprawie udzielenia jej zezwolenia na zamieszkanie, naruszył przepis art. 53b ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Jak już wyżej podniesiono, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców dokonał błędnej oceny okoliczności faktycznych sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego. Zdaniem Sądu materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne przyjęcie, że skarżąca nie ma zapewnionych wystarczających środków finansowych na pokrycie kosztów studiów, a w konsekwencji, że nie spełnia przesłanek do otrzymania zezwolenia na zamieszkanie w Polsce. Orzekając ponownie w tej sprawie, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uwzględni wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a., dotyczące ustalenia stanu faktycznego oraz zastosowania przepisu prawa będącego podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Biorąc to wszystko pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.", natomiast wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji znajduje uzasadnienie w przepisie art. 152 tej ustawy.