VIII SA/Wa 1032/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2014 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę. Decyzją z dnia [...] października 2013 r. znak [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej określany jako "kpa") oraz art. 64 ust. 1-2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. "c", ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, dalej ustawa "prd"), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 260, dalej ustawa "dp"), po rozpatrzeniu odwołania R. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą PHU "[...]" Transport - Spedycja R. K. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie [...] zł – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] czerwca 2013 r. w miejscowości G. na drodze krajowej nr [...] o dopuszczalnych naciskach pojedynczej osi napędowej do 10 t zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z ciągnika samochodowego marki [...] nr rej. [...] oraz naczepy marki [...] nr rej. [...]. Ww. zespołem pojazdów kierował C. S., który wykonywał przewóz drogowy owoców w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy R. K. Zespół pojazdów wraz z ładunkiem poddano ważeniu na legalizowanych wagach przenośnych typu SAW 10 C/II o nr fabrycznych [...] i [...] z ważną legalizacją ponowną do dn. 31 grudnia 2014 r. Ważenia pojazdów dokonano na zatwierdzonym stanowisku do ważenia pojazdów zalegalizowanego przez geodetę uprawnionego protokołem z dnia [...] maja 2013 r. W wyniku ważenia stwierdzono, że nacisk pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 w górę, wynosił 10,7 t, co stanowi przekroczenie dopuszczalnego nacisku na tej drodze o 0,7 t. W ocenie kontrolujących, mając na uwadze stwierdzone parametry pojazdu członowego oraz kategorię drogi po której się on poruszał, kierowca zobowiązany był do okazania zezwolenia kat. IV. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...], który kierowca podpisał bez wnoszenia uwag. Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. R. K. został powiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego i o prawach przysługujących stronie, a następnie pismem z dnia [...] lipca 2013 r. złożył wyjaśnienia w sprawie. Powołując się na uregulowania Prawa przewozowego, podkreślił, że czynności ładunkowe należą do obowiązków nadawcy, który jest zobowiązany wykonać je w sposób zapewniający przewóz przesyłki towarowej, zgodnie z przepisami ruchu drogowego i przepisami o drogach publicznych, a w szczególności niepowodujący zagrożenia bezpieczeństwa drogowego, przekroczenia dopuszczalnej masy pojazdów lub przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi. Strona zaznaczyła, że to na nadawcy spoczywał ciężar dokonania załadunku, tak by nie powodował przekroczeń i w związku z tym obarczanie przewoźnika odpowiedzialnością za powstałe uchybienie nie jest właściwe. Przedsiębiorca wyjaśnił, iż zadbał o przeszkolenie kierowcy i nie miał wpływu na powstałe naruszenie, toteż wnosił o umorzenie postępowania, z uwagi na fakt, iż ładunek stanowiły [...] palety świeżych jabłek załadowanych przez firmę [...] sp. z o.o., która jako załadowca zapewniała, że pojazd nie będzie przeciążony. Jako przewoźnik nie był w stanie sprawdzić obciążeń poszczególnych osi na za ładunku. Decyzją z [...] sierpnia 2013 r., [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, zgodnie z ustaleniami poczynionymi podczas kontroli drogowej [...] czerwca 2013 r., potwierdzonymi protokołem kontroli, nałożył na R. K., karę pieniężną wysokości [...] złotych, za brak zezwolenia kategorii IV. W uzasadnieniu decyzji, organ odnosząc się do stanu faktycznego sprawy powołał szczegółowo przepisy prawa materialnego, w tym akty wykonawcze, stanowiące podstawę nałożonej kary stwierdzając, że na wykonywany przewóz koniecznym było posiadanie zezwolenia kat. IV. Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz umorzenie postępowania zarzucając organowi: 1) naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 kpa poprzez poczynienie ustaleń faktycznych niezgodnych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającego na przyjęciu, iż skarżący powinien posiadać zezwolenie kat. III-VI na przejazd pojazdem nienormatywnym; 2) naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 kpa poprzez nieustalenie przyczyn przekroczenia dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej w sytuacji, gdy rzeczywista masa całkowita pojazdu była znacznie niższa niż dopuszczalna, a w konsekwencji nie ustalenie, czy przekroczenie nacisku na jedną z osi spowodowane zostało okolicznościami, których podmiot nie mógł przewidzieć; 3) naruszenie art. 43 ust. 2 ustawy prawo przewozowe poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie, iż podmiotem odpowiedzialnym za czynności ładunkowe jest nadawca; 4) naruszenie prawa materialnego art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy prawo o ruchu drogowym poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na wymierzeniu skarżącemu kary administracyjnej [...] zł za brak posiadania zezwolenia kat. IV na przejazd pojazdem nienormatywnym pomimo, Iż skarżący nie spełniał warunków do uzyskania tego zezwolenia; 5) naruszenie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie oraz odmowę umorzenia wszczętego postępowania pomimo, iż okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania wobec niego. W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, iż organ I instancji nieprawidłowo obciążył ją jako przewoźnika sankcją za przekroczenia nacisku na osi napędowej, w sytuacji, gdy to zupełnie odrębna jednostka dokonała czynności ładunkowych oraz pomiarów. Strona podkreśliła, iż profesjonalnie wykonuje swe obowiązki, z dochowaniem należytej i wymaganej staranności. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2013 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ powołał szeroko przepisy prawa, na podstawie których stwierdzono naruszenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach. Dodatkowo wyjaśnił szczegółowo procedurę ważenia pojazdów i podkreślił, iż w świetle obowiązujących przepisów oraz biorąc pod uwagę ustalony stan faktyczny, brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy, wskazując na przepis art. 64 ust. 2 ustawy prd stwierdził, że tylko przewóz ładunku niepodzielnego możliwy jest po uzyskaniu zezwolenia, poza przewozem wg zezwolenia kat. I lub II. W trakcie kontroli ustalono przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu na drogę do 10 t o 0,7 t (nacisk wynosił 10,7 t po odjęciu 2%). Droga krajowa nr [...], po której poruszał się kontrolowany pojazd, została zaliczona do dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Zatem stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy p.r.d. należało nałożyć karę pieniężną w wysokości [...] zł. Powołując przepisy wynikające z regulacji ujętych w Kodeksie cywilnym, wyjaśnił pojęcie "braku wpływu" oraz "należytej staranności". Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodziła możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności. Zdaniem organu, strona w toku postępowania, ani na etapie odwoławczym nie przedstawiła dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia. W ocenie organu, dowodu nie mogą stanowić wyjaśnienia strony, w których wskazywała ona, iż odpowiedzialny za stwierdzone naruszania jest załadowca, a także nadesłana wraz z odwołaniem kopia zlecenia transportowego. Wskazane w zebranym materiale dowodowym okoliczności popełnienia zarzucanego naruszenia tj. wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV były okolicznościami, które podmiot wykonujący przejazd powinien był przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Odnosząc się do argumentacji strony, powołując się na art. 140aa ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, organ wyjaśnił, iż za naruszenie przepisów odpowiedzialność ponosi podmiot wykonujący przewóz, zaś odpowiedzialność innych podmiotów niż wykonujących przewóz następuje dopiero po stwierdzeniu, że podmioty te miały wpływ lub godziły się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Nie ma zatem możliwości uniknięcia przez stronę – jako podmiotu wykonującego przejazd, odpowiedzialności z tytułu stwierdzonych naruszeń poprzez "przeniesienie" jej na załadowcę. Oczywiście nie wyklucza to możliwości wszczęcia dodatkowego postępowania i nałożenia kary pieniężnej również na ten podmiot, po spełnieniu przesłanek określonych w powyżej cytowanym art. 140aa ust 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Niemniej jednak kara taka mogłaby być nałożona równolegle na podmiot wymieniony w art. 140aa ust 3 pkt 2 i na podmiot wykonujący przejazd. Organ wyjaśnił, iż możliwość ukarania załadowcy nie wyklucza odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd, jak oczekiwałby tego odwołujący. Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, złożył skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania. W treści skargi skarżący ponowił zarzuty zawarte w odwołaniu oraz dodatkowo poniósł zarzut naruszenia prawa materialnego art. 1 ust.1 lit. "b" w zw. z pkt 2.2.2. lit. "a" i 3.4.1.załącznika do Dyrektywy nr 96/53/WE z dnia 25.07.1996 r. poprzez nałożenie na skarżącego kary administracyjnej za brak posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, pomimo iż zgodnie z powołanym przepisem Dyrektywy maksymalny dopuszczalny ciężar na oś napędową pojazdów silnikowych dwuosiowych z naczepami trzyosiowymi może wynieść 11,5 t. Strona skarżąca, podtrzymując zarzuty zawarte w odwołaniu i rozszerzając je o szczegółowe uzasadnienie podniosła dodatkowo, iż ważenia dokonano na drodze krajowej nr [...] zaliczonej do dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton. Podkreśliła, że Ogólnopolski Związek Pracodawców Transportu Drogowego pismem z [...] maja 2013 r. wniósł skargę do Komisji Wspólnot Europejskich na nieprzestrzeganie prawa wspólnotowego poprzez ograniczanie dostępu do sieci dróg samorządowych pojazdom spełniającym wymagania Dyrektywy Rady 96/53/WE, a tym samym praktycznie wyłącznie zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Wyjaśniono, że kontrole ważenia i przeciążenia osi zgodnie z prawem unijnym mogą być przeprowadzane jedynie na drogach 11,5 t. Natomiast kontrole w zakresie ważenia na drogach do 8 ton i 10 ton, jeżeli państwo członkowskie nie dostosowało do ruchu pojazdów ciężarowych nie mają racji bytu. W związku z tym, zdaniem strony skarżącej, organ kontrolujący rozpatrując sprawę winien zawiesić postępowanie do czasu ustosunkowania się przez Komisję Europejską do wniesionej skargi. Zdaniem skarżącego za ustalone przekroczenia powinien odpowiadać załadowca, jako wyłącznie mający wpływ na rozmieszczenie ładunku, na co żadnego wpływu nie miał przewoźnik. Skarżący dochował należytej staranności w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, także w stosunku do przeszkolenia kierowcy, a staranności tej nie dochował załadowca. W związku z tym organ powinien, przy ustalaniu i ocenie materiału dowodowego, uwzględnić wzajemne powiązania okoliczności występujących w tym materiale. Tymczasem organ przeanalizował jedynie jego fragment, z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów postępowania. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie nie podzielając podniesionych w niej zarzutów. Podtrzymując dotychczasową argumentację, organ podkreślił, iż nie wystarczy zakwestionować swej odpowiedzialności i oświadczyć, że dochowało się należytej staranności w realizacji czynności przewozu, bowiem taką okoliczność należy udowodnić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga nie ma uzasadnionych podstaw dla jej uwzględnienia. Ustalenia organu administracji wynikają z protokołu kontroli pojazdu przeprowadzone w dniu [...] czerwca 2013 r. niekwestionowanego, co do tych ustaleń przez kierowcę. Na zalegalizowanym stanowisku do ważenia pojazdów i zalegalizowanymi przyrządami pomiarowymi ustalono, że kontrolowany pojazd przekraczał na pojedynczej osi napędowej dopuszczalny nacisk na drogę (do 10 t), po której wykonywany był przewóz, o 0,7 t, zatem kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym. Stosownie do definicji z art. 2 pkt 35a) ustawy prd (także jako ustawa) pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy o drogach publicznych minister właściwy ustalił dla przedmiotowej drogi krajowej nr 46 dopuszczalne naciski osi do 10 t. Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy - ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, przy czym zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II (ust. 2). Zgodnie natomiast z ust. 3 - wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik do ustawy. Organ administracji, odwołując się do tego załącznika wyjaśnił, iż na kontrolowany przewóz obowiązywało zezwolenie kat. IV. Przewożony był ładunek podzielny (33 palety świeżych owoców). Zgodnie z lp. 4 Kategoria IV załącznika nr 1 do ustawy przewożony ładunek powodował nacisk osi przekraczający wielkość dla drogi o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t, gdyż nacisk tej osi wynosił 10,7 t. Zatem organ prawidłowo zakwalifikował, jako konieczne dla wykonywanego przewozu, posiadanie zezwolenia kat. IV. Ustalona wielkość przekroczenia nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu była także większa dla drogi, po której poruszał się kontrolowany pojazd. Na drodze tej dopuszczalny był nacisk do 10 t i został on przekroczony o 0,7 t. W związku z tym, dla określenia kary pieniężnej na podstawie art. 140 ab ust. 1 ustawy miał zastosowanie jej pkt 2 przewidujący karę pieniężną w wysokości 5 000 zł i w podanej w tym punkcie wysokości kara pieniężna został nałożona. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podzielił stanowiska skarżącego, co do dochowania przez przewoźnika należytej staranności i braku wpływu na stwierdzone naruszenie. Argumenty skarżącego, mające wykazać powyższe przesłanki, zawierają się w zasadzie w stwierdzeniu, że nie miał możliwości rozłożenia ładunku w inny sposób. Organ administracji szeroko odniósł się do okoliczności wyłączających odpowiedzialność przewoźnika i wyjaśniał, jak należy rozumieć dochowanie należytej staranności i brak wpływu na powstanie naruszenia. Argumenty organu w tym zakresie nie można uznać za chybione lub nieprawidłowo wskazane. Należy bowiem mieć na względzie fakt, że to przewoźnik podejmuje się transportu, a tym samym może transport ten rozpocząć po upewnieniu się, czy przewożony ładunek nie powoduje naruszenia obowiązujących przepisów. Odpowiedzialność załadowcy jest odpowiedzialnością odrębną od odpowiedzialności przewoźnika, stąd przewoźnik nie może zwolnić się od odpowiedzialności własnej, jedynie przez wskazywanie na nieprawidłowe załadowanie towaru przez załadowcę. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.