I SAB/Wa 5/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2014 r. sprawy ze skargi H. S. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...]), oznaczonej hip. "[...]", w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącej H. S. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. H. S., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego A. S., pismem z dnia 18 listopada 2013 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...] oznaczonej hip. [...]. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że wnioskiem z dnia 28 grudnia 2005r. J. C. i H. S. (spadkobierczynie byłych właścicieli nieruchomości) wystąpiły do Prezydenta W. z wnioskiem o zwrot nieruchomości położonej w W. przy dawnej ul. [...], oznaczonej hip. "[...], ewentualnie o przyznanie odszkodowania za przedmiotowa nieruchomość. Z kolei w dniu 25 września 2012 r. wniosek odszkodowawczy został ponowiony. Wobec niewydania decyzji strony pismem dnia 4 lutego 2013 r. wniosły do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta W. w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin załatwienia sprawy do dnia 31 października 2013 r. Skarżąca wskazała, że pomimo upływu terminu zakreślonego przez Wojewodę, Prezydent nie wydał decyzji administracyjnej. Co więcej, nie podjął w tym czasie czynności zmierzających do rozpoznania wniosku i do dnia wniesienia niniejszej skargi nie rozpoznał merytorycznie wniosku odszkodowawczego, przez co naruszył art. 35, art. 36 oraz art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wnosząc o oddalenie skargi wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W toku prowadzonego postępowania podjęto czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Jednocześnie organ wskazał, że strony pismem z dnia 2 stycznia 2014 r. zostały poinformowane o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 k.p.a. oraz o przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt art. 3 § 2 pkt 1-4a ppsa. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności i jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 25 września 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...] oznaczonej hip. [...] zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik skarżącej, M. C., J. C. oraz J. B. pismem z dnia 25 września 2012 r. wystąpiły do Prezydenta W. z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za nieruchomości położoną w W. przy dawnej ul. [...], oznaczonej hip. [...] Jak wynika z akt administracyjnych sprawy w dniu 22 stycznia 2013 r., organ poinformował pełnomocnika skarżącej o przyczynach niezałatwienia sprawy, wskazując jednocześnie, że akta przedmiotowej sprawy zostały przekazanie do Wojewody [...] z związku z odwołaniem od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2009r. Nr [...], dotyczącej odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy dawnej ul. [...] oznaczonej hip. [...]. Jednocześnie organ poinformował, że decyzja w sprawie wydana zostanie w terminie 3 miesięcy od przekazania dokumentów do Prezydenta W. Pismem z dnia 4 lutego 2013 r. pełnomocnik skarżącej wystąpił do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność Prezydenta W. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin załatwienia sprawy do dnia 31 października 2013 r. Z analizy dokumentów przekazanych do Sądu wraz ze skargą z dnia 18 listopada 2013 r. wynika, że od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie z dnia 25 września 2012 r. do dnia wyrokowania, organ nie wydał jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie. Nawet pomimo faktu, że w dniu 24 maja 2013r. uprawomocnił się wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1558/10 oddalający skargę M. C. i J. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do spornego gruntu. Sąd oceniając aktywność organu w prowadzeniu postępowania doszedł do przekonania, że złożona skarga jest w pełni zasadna. Nie ulega wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Faktem jest, że organ nie miał możliwości prowadzenia postępowania z uwagi na brak akt administracyjnych, które znajdowały się wpierw u Wojewody [...], a następnie w sądach administracyjnych. Nie mniej jednak akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem zwrócone został do Wojewody [...] w dniu 17 lipca 2013r. Prezydent W. będą już w ich posiadaniu, nadal nie rozpoznał sprawy, a jedynie pismem z dnia 2 stycznia 2014 r. poinformował pełnomocnika skarżących, że podjął szereg czynności mających na celu zakończenie postępowania nie mniej jednak ze względu na dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie. Ponadto organ nie wywiązał się z obowiązków wynikających z art. 36 k.p.a. i w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, nie powiadamiał o tym fakcie strony. Zrobił to dwa razy (pisma z dnia 22 stycznia 2013r. i z dnia 2 stycznia 2014r.), wyznaczając przy tym terminy, z których wynikało, że z góry zakładał on możliwość przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. Praktyki takie są niedopuszalne. Organ wyznaczający na podstawie art. 36 k.p.a., nowy termin załatwienia sprawy jest związany przepisem art. 12 i 35 k.p.a., a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu załatwienia sprawy. Wprawdzie przepis art. 36 k.p.a., nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody. Musi on bowiem być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. W konsekwencji, biorąc pod uwagę, że Sąd podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania, uznał, że na dzień wyrokowania organ był bezczynny, tym samym żądanie skargi dotyczące wydania stosownego orzeczenia w sprawie należało uznać za uzasadnione. Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność (aczkolwiek naganna), nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Sąd zauważa, że realia prowadzenia dużej liczby analogicznych postępowań przez organ czynią praktycznie niemożliwym dotrzymanie terminów ustawowych ich zakończenia. Jakkolwiek, nie wpływa to na sam obowiązek respektowania przez organ obowiązujących przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak w znacznym zakresie determinuje ocenę, że zaistniała bezczynność organu w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Na marginesie Sąd pragnie wskazać, że w jego ocenie dopiero ponowienie wniosku odszkodowawczego z dnia 25 września 2012 r. (data wpływu do organu 28 września 2012 r.) otwiera okres do oceny bezczynność Prezydenta W. Wcześniejsze wnioski składane w sprawie z dnia 20 marca 2000, z dnia 30 grudnia 2002r., czy też wniosek z dnia 28 grudnia 2005 r. dotyczyły głównie żądania zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Prowadzone w tym przedmiocie postępowanie zostało zakończone decyzją Wojewody [...] z dnia 31 maja 2010r. Z kolei złożona na ww. decyzję skarga została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 3 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1558/10. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.