II GSK 1481/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-07-14
Skład orzekający: Gabriela Jyż, Henryk Wach, Mirosław Trzecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy błąd we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, polegający na zadeklarowaniu niewłaściwego wariantu upraw, może zostać uznany za błąd oczywisty, który można sprostować po terminie, nawet jeśli organ poinformował już stronę o nieprawidłowościach?Ratio decidendi
Błąd we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, polegający na zadeklarowaniu niewłaściwego wariantu upraw, nie może być uznany za błąd oczywisty, który można sprostować po terminie, jeśli organ poinformował już stronę o nieprawidłowościach. Zgodnie z art. 14 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, poprawki do wniosku nie są dozwolone w odniesieniu do działek rolnych, których dotyczą nieprawidłowości, jeśli rolnik został o nich poinformowany. Skoro skarżąca dokonała zmiany wniosku po otrzymaniu wezwania do wyjaśnienia rozbieżności, nie mógł zostać zastosowany art. 21 tego rozporządzenia, który umożliwia sprostowanie oczywistych błędów.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, deklarując niewłaściwy wariant upraw. Po wezwaniu przez organ do wyjaśnienia rozbieżności między wnioskiem a wykazem jednostki certyfikującej, skarżąca dokonała korekty wniosku. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, uznając błąd za niezawiniony i nieoczywisty. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Mirosław Trzecki Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 13 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 979/13 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 13 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. oddalił skargę K. K. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.
Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco:
skarżąca w dniu 14 maja 2012 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok w ramach pakietu 2.5 Rolnictwo ekologiczne – uprawy warzywne (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni 18,14 ha, pakietu 6.1 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie – produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych na powierzchni 18,14 ha. W wyniku wezwania strony przez organ do złożenia wyjaśnień co do powierzchni działek i ich maksymalnej kwalifikacji, skarżąca złożyła korektę wniosku, w której dokonała podziału działki rolnej A na działki A i F. Wobec ponownego wezwania skarżącej do złożenia wyjaśnień odnośnie rozbieżności wniosku z wykazem jednostki certyfikującej oraz w zakresie działki D, dokonała ona zamiany wniosku w zakresie pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne zmieniając wariant 5 uprawy warzywne (dla których zakończono okres przestawiania) na wariant 6 uprawy warzywne (w okresie przestawienia). Skarżąca złożyła również korektę wniosku, w której dokonała podziału działki rolnej D na działki D i DD. Załączyła kopię Planu Działalności Rolnośrodowiskowej zgodnie, z którym na działkach A, B, C, D i E o łącznej powierzchni 17,94 ha, po uprawie w 2011 r. żyta ozimego w 2012 r. uprawiana była soczewica jadalna. Wyjaśniła również, że błędne zadeklarowanie upraw w pakiecie rolnośrodowiskowym (upraw warzyw z certyfikatem zgodności – 2.5, zamiast upraw warzyw w okresie przestawiania – 2.6) było niezamierzone i spowodowane popełnieniem błędu przez doradcę wypełniającego wniosek, którego to błędu skarżąca nie zauważyła pomimo zapoznania się z Planem Działalności Rolnośrodowiskowej.
Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Aleksandrowie Ł. przyznał skarżącej płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości w kwocie 10.225,80 złotych w ramach pakietu 6, wariant 1 oraz domówił przyznania płatności w zakresie pakietu 2, wariant 5.
Objętą skargą decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach wskazał, że skarżąca występując z wnioskiem o przyznanie płatności miała obowiązek wywiązać się ze wszystkich zobowiązań określonych przepisami dotyczącymi tejże płatności. Do obowiązków tych należało przede wszystkim zadeklarowanie pakietu i wariantu zgodnego ze stanem faktycznym. Wskazując na realizację wariantu 5 z zakończonym okresem konwersji przy jednoczesnym, faktycznym gospodarowaniu w okresie konwersji, pod nadzorem jednostki certyfikującej bez prawa do znakowania produktów jako ekologiczne, skarżąca powinna była do dnia 31 maja 2012 r. dokonać zmiany wniosku, polegającej na zmianie wariantu 6 na wariant 5, zgodnie z treścią art. 14 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora win (Dz.UE. L 2009.316.1, dalej: rozporządzenie 1122/2009). Organ odwoławczy podkreślił, że jeśli właściwy organ poinformował już rolnika o nieprawidłowościach w pojedynczym wniosku lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, jeśli taka kontrola ujawni nieprawidłowości, poprawki zgodnie z ust. 1 powołanego art. 14 rozporządzenie nie są dozwolone odnośnie do działek rolnych, których dotyczyły nieprawidłowości.
Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję wskazał, że zgodnie z art. 21 rozporządzenia 1122/2009 wniosek, nie naruszając przepisów 11 – 20 tego rozporządzenia regulujących termin składania wniosków, jego treść i wymagania szczególne jakie musi spełniać wniosek oraz dopuszczalność procedur uproszczonych, mógł zostać poprawiony w każdym momencie po jego złożeniu, w sytuacji gdy właściwy organ wykrył oczywiste błędy. Wskazał również na istotne dla wykładni powołanej regulacji znaczenie preambuły rozporządzenia, która w punkcie 26, 75 i 93 określała, że w przypadku gdy wnioski o przyznanie pomocy zawierają oczywiste błędy, w każdej chwili powinna istnieć możliwość ich sprostowania. Zmniejszenia oraz wykluczenia mogą być stosowane jedynie w przypadku zaniedbania rolnika lub jego celowego działania oraz, że obniżki oraz wykluczenia związane z kryteriami kwalifikowalności z zasady nie powinny być stosowane w przypadku gdy rolnik dostarczył zgodne z faktami informacje lub jeśli mógł wykazać, że wina nie leżała po jego stronie. Sąd zauważył, że szczególny nacisk położono na celowość działania wnioskodawcy w tym wyraźny zamiar wprowadzenia w błąd organu.
Sąd I instancji stwierdził, że organy prawidłowo uznały, iż skarżąca wypełniając wniosek o przyznanie płatności nie popełniła oczywistego błędu w rozumieniu art. 21 rozporządzenia 1122/2009 wobec czego przepis ten nie mógł zostać zastosowany gdyż poprawiając wniosek zgodnie z tym przepisem doszłoby do naruszenia art. 14 ust. 3 rozporządzenia. W ocenie Sądu za taki błąd nie mogło zostać uznane zadeklarowanie we wniosku, w parkiecie 2, wariantu 2.5 dotyczącego upraw warzywnych dla których zakończono okres przestawiania zamiast wariantu 2.6 odnoszącego się do upraw warzywnych w okresie przestawienia. Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko organu uznającego za istotną część wniosku deklarację skarżącej wariantu 2.5 dla każdej działki rolnej w deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych stanowiącej załącznik do wniosku. Wskazał również, że organ nie miał możliwości wykrycia błędu na podstawie analizy samego wniosku, bowiem na etapie składania wniosków kontrola ma jedynie charakter formalny i nie może ingerować w strefę materialnoprawną. Wykrycie tego błędu nastąpiło dopiero po analizie wykazu przedstawionego przez J. C. B. M. Spółka z o.o., co w ocenie Sądu wykluczało uznanie, że należał on do błędów oczywistych. Takiej oceny nie zmieniała, zdaniem Sądu, również okoliczność wadliwego zaznaczenia przez skarżącą rubryki "kontynuacja" gdyż mogła ona odnosić się do obu wariantów, 2.5 jak i 2.6.
Wskazując na treść art. 17 rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli (Dz. UE. L.2008. 250), Sąd I instancji wskazał, że okres konwersji w Polsce jest naliczany od daty złożenia w jednostce certyfikującej zgłoszenia podjęcia działalności w zakresie rolnictwa ekologicznego. Ta okoliczność również nie pozwalała na przyjęcie błędu skarżącej jako oczywistego gdyż jego usunięcie wymagało złożenia określonego oświadczenia woli w celu wyjaśnienia zaistniałych niezgodności i analizy dokumentacji. Wskazując na treść przepisów art. 73 i 72 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009 i wynikających z nich możliwości odstąpienia od przewidzianych zmniejszeń i wykluczeń, Sąd stwierdził, że nie wystąpiły one w sprawie gdyż popełniony przez skarżącą błąd nie był usprawiedliwiony jak również nie wykazała ona aby zaistniała nieprawidłowość wynikała z jej winy.
Odnosząc się do naruszenia art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. Sąd wskazał na art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów wiejskich (Dz. U. z 2007 r., nr 64, poz. 427, dalej: ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich), zgodnie z którym organ zobowiązany wyłącznie jest do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.).
K. K. skargą kasacyjną zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:
1. prawa materialnego:
a) § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 209 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2007 – 2013, poprzez jego bezzasadne niezastosowanie i w konsekwencji chybione uznanie, że skarżąca nie jest uprawiona do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej w ramach Pakietu 1.2 – rolnictwo ekologiczne, Wariant 2.6 – Uprawy warzywne (w okresie przestawiania) podczas gdy skarżąca spełniała wszystkie przesłanki statuowane w treści wyżej wymienionego przepisu, w tym spełniała warunki przyznania płatności w ramach powyższego wariantu;
b) art. 73 ust. 2 rozporządzenia 1122/2009 poprzez bezzasadne przyjęcie, że organy obu instancji zasadnie zastosowały wobec skarżącej wykluczenie i odmówiły przyznania jej płatności rolnośrodowiskowej w ramach Wariantu 2.6 – Uprawy warzywne (w okresie przestawiania), podczas gdy skarżąca usunęła nieprawidłowości zawarte we wniosku o przyznanie pomocy, nie będąc uprzednio informowaną przez organ o stwierdzonych nieprawidłowościach, jak również nie będąc informowaną o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu;
c) art. 2 pkt 10 rozporządzenia 1122/2009 poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że pojecie "nieprawidłowości" zdefiniowane w tym przepisie jest tożsame z pojęciem rozbieżności i tym samym powyższe pojęcia mogą być przez organy administracji zastosowane zamiennie;
d) art. 21 rozporządzenia 1122/2009 poprzez jego niezastosowanie i tym samym chybione przyjęcie, że zadeklarowanie przez skarżącą realizacji Wariantu 2.5 – Uprawy warzywne (dla których nie zakończono okres przestawiania) zamiast Wariantu 2.6. – Uprawy warzywne (w okresie przestawiania) nie stanowi błędu oczywistego w sytuacji, gdy ocena oczywistości błędu w niniejszej sprawie powinna zostać dokonana przy uwzględnieniu, że powyższa nieprawidłowość pozostawała w związku ze wskazaniem przez skarżącą nieprawidłowego okresu realizacji programu oraz znaczeniem rubryki "wniosek kontynuacyjny" zamiast rubryki "wniosek", które to omyłki zostały uznane przez organ za oczywiste i sprostowane bez wzywania rolnika do złożenia wyjaśnień, a ponadto skarżąca uzyskała sam numer identyfikacyjny niecały miesiąc przed złożeniem wniosku;
e) punktu 75 preambuły rozporządzenia 1122/2009 poprzez jego bezzasadne niezastosowanie i tym samym chybione przyjęcie, że skarżąca wskazał nieprawidłowy wariant deklarowany do płatności rolnośrodowiskowej na skutek swego zaniedbania bądź na skutek celowego działania, podczas gdy zachowanie skarżącej, w tym skorzystanie przez nią przy sporządzaniu wniosku o przyznanie płatności z pomocy profesjonalnej – doradcy rolnego, nie daje podstaw do takich stwierdzeń;
2. przepisów postępowania, art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9 art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo, że nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w tym nie wyjaśniono, czy skarżąca stawiła się do organu I instancji na wezwanie skierowane doń pismem z dnia 19 grudnia 2012 r. oraz czy została wówczas poinformowana o jakichkolwiek nieprawidłowościach w przedmiocie zadeklarowanego przez nią wariantu, co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącej.
Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Ł. oraz o zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.
Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.
Mając na uwadze przywołane ramy kontroli jaką Naczelny Sąd Administracyjny prowadzi w związku z wywiedzioną skargą kasacyjną od orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, w pierwszej kolejności podlega rozpoznaniu zarzut naruszenia przepisów postępowania albowiem zrzutuje on na prawidłowość oceny zgodności bądź niezgodności z prawem objętego skargą rozstrzygnięcia organu administracji państwowej.
W niniejszej sprawie sformułowany w punkcie drugim skargi kasacyjnej zarzut jest o tyle istotny, że prowadzi on do podważenia prawidłowość uznania, że wezwanie z dnia 19 grudnia 2012 r. do złożenia wyjaśnień przez skarżąca w związku z dostrzeżonymi przez organ rozbieżnościami pomiędzy deklaracją wniosku a wykazem Jednostki Certyfikującej w zakresie zgłoszonej opcji (wariantu) upraw w ramach pakietu 2, potraktowane zostało jako wykrycie przez organ błędu, a jego późniejsza analiza doprowadziła do uznania, że nie nosił on cech niezawinienia bądź był wynikiem usprawiedliwionych okoliczności błąd ten powodujących. W omawianym zarzucie autor skargi kasacyjnej podnosi, że nie rozważono całego materiału dowodowego, w szczególności nie ustalono, czy skarżąca stawiła się w organie w związku z wezwaniem z dnia 19 grudnia 2012 r. i czy została poinformowana o jakichkolwiek nieprawidłowościach. Tak analiza akt administracyjnych sprawy jak i uzasadnienie skargi kasacyjnej dotyczące tego zarzutu wskazują wprost, że skarżąca zastosowała się do wezwana organu. Autor skargi kasacyjnej sam bowiem argumentował, że skarżąca dopełniając obowiązku nałożonego na nią wezwaniem zgłosiła swą obecność za pośrednictwem pełnomocnika I. M. w siedzibie organu w dniu 3 stycznia 2013 r. co zostało potwierdzone, również wskazywaną przez autora skargi kasacyjnej, notatką pracownika organu.
Skarżąca kasacyjnie podnosi, że Sąd I instancji, przynajmniej w części rozważań merytorycznych wyroku pominął wezwanie z dnia 19 grudnia 2012 r., wskazują na wezwanie organu z dnia 15 stycznia 2013 r., na które skarżąca odpowiadając, dokonała zmiany wniosku w zakresie wariantów pakietu 2 upraw warzyw. Uchybienie to, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie miało istotnego wpływy na wynik sprawy. Sąd I instancji wskazał bowiem, opisując przebieg postępowania administracyjnego, na wezwanie z dnia 19 grudnia 2012 r. dotyczącego rozbieżności wniosku z wykazem z J. C.. Pominięcie tego wezwania w wywodach dotyczących niewadliwości zaskarżonej decyzji, a powołanie się na wezwanie z dnia 15 stycznia 2013 r. dotyczące wyjaśnień odnośnie działki D, nie miało jakiegokolwiek znaczenia dla ustalenia, że skarżąca jeszcze przed tą datą jak również przed datą złożenia (31 stycznia 2013 r.) zmiany do wniosku nabyła świadomość zaistnienia rozbieżności deklaracji we wniosku o przyznanie płatności z wykazem Jednostki Certyfikującej. Samo skierowanie wezwania i jego odbiór przez stronę, wskazującego na rozbieżność pomiędzy deklaracją, dotycząca pakietów i wariantów, co jest oczywiste w świetle treści samego wniosku i jego późniejszej zmiany oraz korekty, z informacjami wynikającymi z wykazu Jednostki Certyfikującej wskazywało na stwierdzenie przez organ tego rodzaju błędów, których usunięcie bądź ich wyjaśnienie wymagało podjęcia przez skarżącą odpowiednich czynności lub działań, a które ta poczyniła jednakże po uprzednim wykryciu nieścisłości przez organ.
Taki stan sprawy, który co do istoty był przedmiotem oceny Sądu I instancji w zakresie nie tylko przyczyn i charakteru powstałego błędu wniosku oraz zawartych w nim deklaracji co do wariantów prowadzonych upraw, był również istotny dla oceny zasadności zastosowanych, zgonie z normami rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, wykluczeń z wnioskowanych dopłat w ramach płatności rolnośrodowiskowych. Nie ulega bowiem wątpliwości, co wymaga podkreślenia, że skarżąca zmiany wniosku dokonała już po dacie wezwania jej do wyjaśnienia zauważonych przez organ rozbieżności nie tylko w odniesieniu do zadeklarowanych działek ale także w zakresie zadeklarowanych wariantów upraw z tymi jakie określone zostały przez Jednostkę Certyfikującą w wykazie. Miało to kluczowe znaczenie dla zastosowania przepisów warunkujących wykluczenie z dopłat jak również stwierdzenie braku przesłanek do zastosowania norm umożliwiających przyznanie dopłat mimo błędów wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ocenę jakie dokonał Sąd I instancji dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR odnośnie zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego skutkujących odmową przyznania płatności w ramach pakietu 2. Zasadnie bowiem Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że błąd wniosku nie mógł zostać uznany za oczywisty lub powstały nie z winy skarżącej.
Trafnie, w zakresie zastosowania w sprawie art. 73 jak również art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009, Sąd wskazał na art. 14 ust. 3 tego rozporządzenia, który określa, że w przypadku poinformowania przez organ rolnika o nieprawidłowościach w pojedynczym wniosku lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu (...) poprawki zgodnie z ustępem 1 tego przepisu nie są dozwolone odnośnie działek rolnych których dotyczą nieprawidłowości. Skarżąca kasacyjnie nie poważyła skutecznie aby przed zmianą wniosku, do którego uprawniał ją art. 14 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia, nie została poinformowana przez organ o rozbieżnościach tego wniosku dotyczących deklaracji wariantów upraw warzyw. Słusznie zatem Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie nie mógł zostać zastosowany art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009 gdyż możliwość poprawienia wniosku w każdym momencie po jego złożeniu, w przypadku wykrycia oczywistego błędu przez organ uzależnione jest od nienaruszenia przepisów art. 11 – 20, co miało miejsce w sprawie. Nie istniała wobec tego możliwość zastosowana korekty, o której mowa w powołanym art. 21 rozporządzenia już z przyczyn naruszenia art. 14 ust. 3. Nie można również uznać, co sugeruje zarzut z punktu 1d skargi kasacyjnej, zastosowania art. 21 rozporządzenia w związku z wykryciem oczywistego błędu przez organ, o którym mowa w tym przepisie, oraz omyłkowym uznaniem przez organ za błąd oczywisty zaznaczenie rubryki "wniosek kontynuacyjny" zamiast rubryki "wniosek". Słusznie Sąd I instancji uznał, że zaznaczenie rubryki "kontynuacja" mogło dotyczyć tak wariantu piątego (2.5) jak i szóstego (2.6). Wykrycie takiego błędu w systemie informatycznym w sposób automatyczny nie oznaczało bowiem, że zakreślony wariant był błędnie wskazany. Jego korekta przez organ mogła zostać wobec tego, jak również wobec okoliczności, iż był to pierwszy wniosek skarżącej o przyznanie takiego rodzaju płatności, dokonana z urzędu bez wzywania strony do składania wyjaśnień w tym zakresie. Taki błąd można było uznać za oczywisty w odróżnieniu od złożonej deklaracji dotyczącej wariantu prowadzonych upraw i wynikających z tego tytułu płatności jakie przysługują rolnikowi. Niezasadnym wobec tego jest zarzut naruszenia art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009 poprzez jego niezastosowanie w sprawie, albowiem nie zaistniały okoliczności pozwalające na dokonanie korekty oczywistych błędów wniosku. Skarżąca poinformowania została o nieprawidłowościach wniosku, co zgodnie z art. 14 ust. 3 rozporządzenia wykluczało dokonanie poprawek. Zauważyć przy tym należy, co również Sąd I instancji zauważył w motywach wyroku, że zmiany wniosku skarżącej nie miały charakteru błędów oczywistych, co także wykluczało zastosowanie powołanego art. 21 rozporządzenia z uwagi na jego literalne brzmienie.
Nie są zasadne również podniesione w punkcie 1 litera b) i c) zarzuty sprowadzające się do wytknięcia przez skarżącą kasacyjnie niezastosowania odstąpienia od zmniejszenia lub wykluczenia części wniosku w przypadku jego nieprawidłowości oraz uznania za tożsame pojęć "rozbieżność" i "nieprawidłowość", które miały, w ocenie kasatora, wpływ na rozstrzygnięcie administracyjne i jego kontrolę sądową.
Skarga kasacyjna co prawda w uzasadnieniu nie rozwija kwestii w jaki sposób pojęcia "rozbieżność" i "nieprawidłowość" należy definiować i na czym miałaby polegać rozbieżność w ich stosowaniu w tej sprawie, to jednak ze sposobu sformułowania samego zarzutu z punktu 1 litera c) można przyjąć, że autorowi skargi kasacyjnej chodziło o "rozbieżność" jako sformułowanie użyte przez organ w wezwaniu z dnia 19 stycznia 2012 r. i użyte na dalszym etapie sprawy jako okoliczność wyłączająca zastosowanie art. 73 rozporządzenia nr 1122/2009, w którym mowa jest o nieprawidłowościach wniosku. Przepis ten w ustępie 2 określa, że zmniejszeń lub wykluczeń nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy (...), pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Pojęcie "nieprawidłowości" powołane rozporządzenie definiuje w art. 2 pkt 10 jako każdy przypadek nieprzestrzegania stosowanych zasad przydzielania przedmiotowej pomocy. Skoro wniosek skarżącej o przyznanie płatności zawierał deklarację w ramach pakietu 2 wariant 5 (uprawa warzyw dla których zakończono okres przestawienia) zaś z informacji uzyskanych przez organ z wykazu Jednostki Certyfikującej wynikało, że deklaracja ta nie jest zgodna z rzeczywistym wariantem upraw prowadzonych przez stronę, organ miał podstawy do uznania, że przedmiotowy wniosek był w tym zakresie nieprawidłowy. Nie miało przy tym znaczenia użycie w wezwaniu do złożenia wyjaśnień określenia "rozbieżności" gdyż te niewątpliwie wystąpiły i miały charakter nieprawidłowości istotnych dla wniosku. Warunkowały, bowiem możliwość przyznania odpowiedniej płatności, jej zmniejszenia lub wykluczenia. Zauważyć należy że posłużenie się przez organ takim a nie innym sformułowaniem nie miało żadnego wpływu dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ mógł wskazać na wystąpienie "sprzeczności" wniosku z wykazem Jednostki Certyfikującej, co tak jak "rozbieżność" nie zmieniałoby charakteru dostrzeżonych różnic pomiędzy wnioskiem, a wykazem odzwierciedlającym rzeczywisty rodzaj prowadzonych upraw kwalifikujących się do danego rodzaju płatności.
Nie znajduje uzasadnienia twierdzenie skargi kasacyjnej zawarte w zarzucie punktu 1 litera b), że niezasadnie odmówiono skarżącej płatności rolnośrodowiskowej podczas gdy usunęła ona nieprawidłowości wniosku w ramach zadeklarowanego wariantu upraw, nie będąc wcześniej informowaną przez organ o stwierdzonych nieprawidłowościach oraz nie będąc informowaną o zamiarze przeprowadzenia kontroli. Chronologia podejmowanych tak przez organ jak i skarżącą czynności w toku postępowania administracyjnego, wynikająca z analizy akt administracyjnych sprawy, wskazuje w sposób jednoznaczny, że skarżąca dokonała zmiany wniosku w odniesieniu do wariantu prowadzonych upraw już po wskazaniu przez organ na wystąpienie nieprawidłowości wniosku z wykazem J.C.. Skarżąca bowiem zmiany takiej dokonała 31 stycznia 2013 r. będąc uprzednio wzywana przez organ do wyjaśnień opisanych rozbieżności wariantów uprawy warzyw. Zauważyć należy, na co również zwrócił uwagę Sąd I instancji, że nie było to jedyne wezwanie przed dokonaniem zmiany wniosku, dotyczące zauważonych przez organ nieprawidłowości wniosku. Nie został tym samym spełniony warunek, o którym mowa w przywołanym art. 73 ust. 2 niepowiadomienia rolnika przez organ przed dokonaniem przez niego zmian o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Niezasadne są wobec tego zarzuty postawione w punkcie 1 literach b) i c).
Brak jest także podstaw do uznania za zasadny zarzut dotyczący naruszenia punktu 75 Preambuły rozporządzenia nr 1122/2009, w którym skarżąca kasacyjnie wywodzi jego bezzasadne zastosowanie wobec przyjęcia, że zadeklarowanie nieprawidłowego wariantu wynikało z zaniedbania, w sytuacji gdy w celu prawidłowego jego sformułowania posłużyła się pomocą profesjonalisty.
Zdanie drugie przywołanego punkty preambuły określa, że zmniejszenia i wykluczenia mogą być stosowane jedynie w przypadku zaniedbania rolnika lub jego celowego działania. Naczelny Sąd Administracyjny również podziela wyrażony przez Sąd I instancji pogląd w tym zakresie. Skorzystanie przez wnioskodawcę z pomocy profesjonalisty przy wypełnianiu wniosku, jakkolwiek wskazuje na dobre intencje w zakresie poprawności ubiegania się o płatności, to nie zwalnia go do obowiązku sprawdzenia pod kątem prawidłowości podanych danych we wniosku sporządzonym przez taką osobę jak również nie zwalnia wnioskodawcy od odpowiedzialności za ewentualnie popełnione prze profesjonalny podmiot błędy przy sporządzaniu wniosku o przyznanie płatności. Słusznie Sąd I instancji zauważył, że strona poza skorzystaniem z pomocy doradcy mogła również uzyskać pomoc w wypełnianiu wniosku w instytucjach wspierających rolników bądź mogła wystąpić o udzielenie niezbędnych informacji do odpowiedniego organu – agencji restrukturyzacji i modernizacji rolnictwa.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy". Nie było bowiem kwestionowane w sprawie, że skarżąca prowadząc działalność rolną nie spełniała warunków wymienionych w przywołanym przepisie, umożliwiających przyznanie płatności rolnośrodowiskowych. Okolicznością jaka legła u podstaw odmowy przyznania skarżącej płatności w ramach pakietu 2 był stwierdzony, omówiony, błąd – nieprawidłowość wniosku, który wobec niezaistnienia przesłanek umożliwiających zastosowanie wyjątków zmniejszeń i wykluczeń, określonych w rozporządzeniu nr 1122/2009 powodował, że przyznanie tej płatności stało się niemożliwe.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło