II OZ 646/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 470/14 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżoną decyzją Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. nakazującą [...] S.A. rozbiórkę rozbudowanej części stacji bazowej telefonii komórkowej na kominie ciepłowni. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję [...] S.A. w W. reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, a także spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonanie rozbiórki stacji bazowej we wskazanym zakresie uniemożliwi bowiem korzystanie z telefonów komórkowych operatora [...] S.A. w L. oraz w rozległej okolicy, w czym wyraża się znaczna szkoda. Przedmiotowa stacja bazowa zapewnia pokrycie sygnałem radiowym znacznej części L. oraz poprzez sieć połączeń radioliniowych, stanowi przede wszystkim węzeł transmisyjny dla stacji bazowych sieci [...] S.A. zlokalizowanych w obrębie powiatu l. oraz dla części gminy T. w powiecie t. Dalej wskazano, że brak dostępu do sieci dotyczył będzie co najmniej 55 tys. mieszkańców, w tym około 15 tys. dotychczasowych użytkowników [...] S.A. Problem braku dostępu do sieci telefonii komórkowej odczuwalny będzie nie tylko dla osób fizycznych, ale też niewątpliwie negatywnie wpłynie na pracę zakładów przemysłowych i usługowych, placówek publicznych (w szczególności medycznych) i oświatowych, urzędów itp. W piśmie z dnia [...] maja 2014 r. uczestnik postępowania [...] Stowarzyszenie [...] ustosunkowało się do przedmiotowego wniosku wskazując, że istnieje bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia okolicznych mieszkańców, którzy skarżą się na różne dolegliwości związane z działaniem stacji. Dalej podniesiono, że w niniejszej sprawie inwestor miał możliwość doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem, z czego jednakże zrezygnował. Poza tym nie jest w stanie zagwarantować, iż ewentualne następstwa działania stacji będą odwracalne. W takiej sytuacji występowania nawet małego prawdopodobieństwa wywołania skutków negatywnych dla społeczeństwa, winno zdaniem uczestnika skutkować negatywnym rozpatrzeniem wniosku o wstrzymanie wykonania. Wojewódzki Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Sąd wskazał, że zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu wykonanie decyzji nakładającej obowiązek wykonania rozbiórki stworzyłoby niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie skarżącej znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Istotne znaczenie ma tutaj okoliczność, że zaskarżona decyzja nakłada obowiązek wykonania nakazu rozbiórki rozbudowanej części stacji bazowej telefonii komórkowej niezbędnej do prawidłowego działania telefonów komórkowych na terenie L. Rozbiórka obiektu budowlanego i następnie ewentualne przywrócenie stanu poprzedniego z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a w tym przypadku wykonanie rozbiórki mogłoby wiązać się ze znacznymi kosztami i utrudnieniami w łączności telefonicznej osób korzystających na ww. obszarze z telefonów komórkowych. Poza tym wykonanie nakazu rozbiórki mogłoby doprowadzić do zniszczenia, co najmniej części użytych do budowy materiałów budowlanych, co wiązałoby się z poniesieniem nakładów finansowych. Ewentualny zaś powrót do stanu poprzedniego po wykonaniu takiego obowiązku, o ile jest możliwy, również wymagałby poniesienia dodatkowych kosztów oraz nakładu pracy. Brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji skutkowałby rozbiórką części obiektu budowlanego, a w przypadku niewykonania obowiązku nałożonego na stronę skarżącą skutkowałby wszczęciem postępowania egzekucyjnego, mającego na celu wyegzekwowanie nakazu rozbiórki. Od tego postanowienia stowarzyszenie wniosło zażalenie, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.) poprzez uznanie, że inwestor uchylający się od wykonania nałożonych obowiązków w stosunku do inwestycji mogącej stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia podlega ochronie prawnej, która nakazuje sądowi wstrzymać wykonanie decyzji. Zarzuciło też naruszenie ww. art. z zw. z art. 2, 38 Konstytucji poprzez uznanie, że interes inwestora jest ważniejszy od zdrowia i życia ludzi. Zarzuciło również naruszenie ww. art. w zw. z art. 2 Konstytucji poprzez uznanie, że niemiecki podmiot gospodarczy ignorujący organ administracji powinien skorzystać z ochrony konstytucyjnej. Wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia bądź przejęcie na siebie odpowiedzialności karnej za ewentualne skutki zbiorowego narażenia zdrowia lub życia ludzi. W uzasadnieniu wskazało, że inwestor może czerpać pożytki z nierozebrania inwestycji kosztem zdrowia i życia ludzi, a w podobnych przypadkach prowadzone jest postępowanie w sprawie odpowiedzialności karnej. W odpowiedzi na zażalenie skarżąca spółka wniosła o oddalenie zażalenia. W uzasadnieniu wskazała, że inwestycje podobnej do objętej nakazem rozbiórki funkcjonują na terenie całego kraju i brak jest dowodów na potwierdzenie nieodwracalnych zmian, które miałyby wywoływać. Wykonanie decyzji spowoduje odcięcie wielu tysięcy mieszkańców od łączności telefonicznej, w tym zakładów przemysłowych czy placówek oświatowych. Wybudowanie nowej stacji jest czasochłonne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Szkoda ta może posiadać przy tym zarówno charakter majątkowy, jak i niemajątkowy. Rozbiórka obiektu budowlanego przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja o nakazie rozbiórki była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed wykonaniem tej decyzji. Rozbiórka obiektu przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd może sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej, udzielona właścicielowi obiektu ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest natomiast ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (zob. postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 476/11 oraz postanowienie o sygn. akt II OSK 1446/14). Z taką sytuacją mamy miejsce w rozpoznawanej sprawie. Jak trafnie zauważył sąd pierwszej instancji, wykonanie rozbiórki mogłoby wiązać się ze znacznymi kosztami i utrudnieniami w łączności telefonicznej osób korzystających na ww. obszarze z telefonów komórkowych. Poza tym wykonanie nakazu rozbiórki mogłoby doprowadzić do zniszczenia, co najmniej części użytych do budowy materiałów budowlanych, co wiązałoby się z poniesieniem nakładów finansowych. To wszystko mogłoby spowodować powstanie znacznej szkody. Ewentualny zaś powrót do stanu poprzedniego po wykonaniu takiego obowiązku, o ile jest możliwy, również wymagałby poniesienia dodatkowych kosztów oraz nakładu pracy. Brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji skutkowałby rozbiórką części obiektu budowlanego, a w przypadku niewykonania obowiązku nałożonego na stronę skarżącą skutkowałby wszczęciem postępowania egzekucyjnego, mającego na celu wyegzekwowanie nakazu rozbiórki, co w przypadku ewentualnego uchylenia decyzji spowodowałoby ziszczenie się przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Odnosząc się zaś do zarzutów przedstawionych w zażaleniu trzeba stwierdzić, że na obecnym etapie postępowania inwestor korzysta z przysługującego mu prawa do zaskarżenia decyzji rozbiórkowej do sądu, jak również złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania tej decyzji. Uprawnienia te przewidziane są w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Zagrażanie przez inwestycję zdrowiu lub życiu ludzi nie zostało natomiast prawomocnie przesądzone. Sąd w postępowaniu zażaleniowym w sprawie udzielenia ochrony tymczasowej nie dokonuje natomiast kontroli decyzji będącej przedmiotem zaskarżenia. Wobec powyższych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.