I OZ 922/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.P. na pkt II postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 382/14 o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu i odmowie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.P. na decyzję Koła Łowieckiego nr [...] w K. z dnia 31 marca 2014 r., nr 3/2014 w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 17 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał S.P. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu oraz odmówił przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd podniósł, iż skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, aby w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.". Sąd wskazał, iż z pism złożonych w innych sprawach powziął wiadomość, że skarżący nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania, a koszty miesięcznych wydatków wahają się pomiędzy 600 a 800 zł. Sąd podkreślił też, że z zestawienia dochodów i wydatków (skarżący dysponuje kwotą 424,14 zł po potrąceniu kwoty alimentów na rzecz jego żony) wynika, iż bez wątpienia musi on korzystać z pomocy innych osób, czego jednak nie ujawnił. W ocenie Sądu I instancji strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu, co uzasadniało oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Jednocześnie Sąd uznał, iż zasadnym jest żądanie strony o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, szczególnie że sprawa niniejsza znajduje się na etapie wniesienia skargi kasacyjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. P. podnosząc, iż Sąd niewłaściwie ocenił przedstawione w sprawie okoliczności i nie wziął pod uwagę, iż sytuacja życiowa skarżącego pogorszyła się w stosunku do przedstawionej we wcześniejszych sprawach, w których wnioski o przyznanie prawa pomocy były uwzględniane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, iż S. P. nie wykazał, aby spełniał przesłanki przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stanowisko to uznać należy za zasadne. Przedstawiając okoliczności sprawy skarżący oświadczył, iż w 1995 r. ustanowiona została umowa o rozdzielności majątkowej pomiędzy nim, a jego małżonką, a z jego dochodów potrącana jest należność z tytułu egzekucji komorniczej na poczet alimentów na rzecz żony skarżącego. Skarżący podkreślał, że dochody jego żony nie powinny być brane pod uwagę, bowiem nie chce ona partycypować w kosztach postępowań wszczynanych przez skarżącego i nie podziela jego troski o dobro przyrody. Podkreślenia wymaga jednak, że fakt zawarcia między małżonkami umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową pozostaje w istocie bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jak zauważył to Sąd I instancji w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Mają oni bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów. Ustrój małżeńskiej rozdzielności majątkowej będzie miał zastosowanie w przypadku odpowiedzialności małżonków z tytułu zawartych przez nich (osobno, oddzielnie) umów cywilnoprawnych, czy też w zakresie odpowiedzialności za ich indywidualne zobowiązania podatkowe. Tym samym przyjąć trzeba, że – wbrew stanowisku skarżącego – należało wziąć pod uwagę wysokości dochodów obojga małżonków, co pozwalało na dokonanie pełnej oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Faktem jest, iż dochody skarżącego są niskie, jednakże biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, przyjąć należało, iż S. P. nie wykazał w sposób dostateczny, aby spełniał przesłanki przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Tym samym dokonana w tym zakresie ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego była w pełni uzasadniona. Jednocześnie zgodzić się należy z opinią Sądu I instancji, iż okoliczności niniejszej sprawy uzasadniają przyznanie skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.