III SA/Gl 1772/13
WyrokWSA w Gliwicach2014-05-21
Skład orzekający: Małgorzata Jużków, Barbara Brandys–Kmiecik, Barbara Orzepowska–Kyć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może żądać zwrotu nienależnie pobranych płatności obszarowych, jeśli błąd organu nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach, a decyzja o zwrocie została doręczona po upływie 12 miesięcy od wypłaty płatności?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ nie wykazał, iż błąd organu, który doprowadził do nienależnego pobrania płatności, mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Dodatkowo, decyzja o zwrocie została doręczona po upływie 12 miesięcy od wypłaty, co w połączeniu z brakiem wykazania możliwości wykrycia błędu przez rolnika, wyklucza możliwość żądania zwrotu płatności zgodnie z art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.Stan faktyczny
Rolnik D. W. złożył wniosek o płatności obszarowe na rok 2010, deklarując powierzchnię 1,73 ha. Po kontroli stwierdzono zawyżenie powierzchni. Pierwotna decyzja przyznająca płatność została unieważniona z powodu błędów organu. Następnie organ ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 719,47 zł. Rolnik odwołał się, podnosząc, że błąd wynikał z pomyłki Agencji i nie mógł zostać przez niego wykryty, a decyzja o zwrocie została wydana po upływie 12 miesięcy od wypłaty płatności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. oraz stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys–Kmiecik, Sędzia WSA Barbara Orzepowska–Kyć, Protokolant Specjalista Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżona decyzją nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) w C. , po rozpatrzeniu odwołania D. W. , utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia 1 lipca 2013 r. ustalającą kwotę nadmiernie pobranych płatności w ranach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010.
Rozstrzygnięcie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
D. W. w dniu [...] r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w N. wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej na rok 2010. We wniosku zadeklarował do jednolitej płatności obszarowej (JPO) i uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) grunty rolne o łącznej powierzchni 1,73 ha.
Wniosek został poddany weryfikacji, w tym przez kontrole na miejscu, która wykazała nieprawidłowości opisane w Raporcie z czynności kontrolnych, w tym zawyżenie powierzchni kwalifikowalnej do płatności.
Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, an podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2005 r., nr 170,poz.1051) przyznał wnioskodawcy płatność z tytułu jednolitej płatności obszarowej na 2010 rok na łączną kwotę [...] zł i odmówił uzupełniającej płatności obszarowej. Decyzja nie została zaskarżona i należne płatności zostały wypłacone rolnikowi [...] r.
Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor [...] Oddziału ARiMR stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich na rok 2010, gdyż producentowi przyznano płatności w niewłaściwej wysokości, w wyniku błędnego odwzorowania wyników kontroli na miejscu oraz bez uwzględnienia zmiany deklaracji działek rolnych wynikającej ze złożonej korekty wniosku.
W konsekwencji powtórnego zweryfikowania wniosku, organ I instancji decyzją nr [...] z dnia [...] r. odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ze względu na stwierdzoną różnicę między powierzchnią stwierdzoną, kwalifikującą się do objęcia jednolitą płatnością obszarową oraz uzupełniająca płatnością podstawową.
Z uwagi na brak dobrowolnego zwrotu należności, organ I instancji wszczął z urzędu, na podstawie art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. nr 98, poz.634), postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznanych na mocy decyzji z dnia [...] r.
Decyzją nr 11/2013 z dnia 1 lipca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił D. W. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 719,47 zł (JPO).
W odwołaniu od powyższej decyzji D. W. podniósł, że wniosek przygotował w oparciu o materiały przysłane przez Agencję, podobnie jak jego korekty dokonał pod dyktando pracownika Biura. Podkreślił, że deklarowana powierzchnia działki C nie jest nieużytkiem i nie uwzględnia części zabudowanej, a co do działki B nie wie czy pomiar był rzetelny. Wskazał również, że w przedmiotowej sprawie występują przesłanki określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, gdyż to Agencja dopuściła się pomyłek i zaniedbań przy wydawaniu decyzji, albowiem nie zweryfikowała w odpowiednim czasie zgodności wniosku. Popełnionych przez Agencję błędów strona nie była w stanie wykryć, a od wypłacenia płatności do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności upłynęło ponad 12 miesięcy.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, organ odwoławczy wskazał, że wypłacone nienależnie środki finansowe z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2010 r. pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji tj. z funduszy o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Organ II instancji podkreślił, że decyzja na podstawie, której została mu przyznana płatność została unieważniona, a w nowej decyzji wnioskodawcy odmówiono przyznania płatności na rok 2010, gdyż różnica powierzchni deklarowanej we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wynosi 44,16667%. Taka rozbieżność skutkuje, na podstawie art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 odmową przyznania pomocy w danym roku.
Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o Agencji, który przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty środków publicznych, obejmuje zakresem nienależnie lub nadmiernie pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy w oparciu o decyzję, która następnie została wzruszona. W przedmiotowej sprawie, z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której strona uzyskała płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2010 r., strona utraciła uprawnienie do uzyskania tych płatności w związku z czym, środki przekazane na jej rachunek zostały pobrane nienależnie.
Ponadto, organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, odstępuje się od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych jednolitej płatności obszarowej, wsparcia specjalnego, oddzielnej płatności do owoców miękkich, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006 r., str. 52, ze zm.).
Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że z uwagi na to, iż kwota nienależnie pobranego świadczenia (719,47 zł) przekracza kwotę stanowiąca równowartość 100 euro (3,9847 zł), przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006, nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji przytoczył treść art. art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009r., str. 65). Zgodnie bowiem z tym przepisem obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek, płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. W sytuacji jednak, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.
Wyjaśnił, że istotnie płatność wypłacona skarżącemu wnikała z pomyłki ARiMR w N. , gdyż stronie wypłacono płatności bezpośrednie w nieprawidłowej wysokości w następstwie błędnego odwzorowania wyników kontroli na miejscu udokumentowanej "Raportem" oraz uwzględnienia zmiany deklaracji działek rolnych wynikających ze złożonej korekty wniosku w odpowiedzi na wezwanie organu. Był to jednak błąd, który mógł zostać wykryty przez stronę, gdyż w powyższym Raporcie z czynności na miejscu wskazane są powierzchnie stwierdzone w czasie kontroli. Bez znaczenie w tej sytuacji pozostaje fakt doręczenia decyzji po upływie 12 miesięcy od wypłaty płatności.
W konsekwencji organ uznał, iż w sprawie nie pojawiły się przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nadmiernie pobranych płatności JPO i UPO, wynikające z art. 80 ust. 3 powołanego rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Nie zgodził się z twierdzeniem strony, że błąd nie mógł być przez nią wykryty, gdyż przyznano środki w wysokości obniżonej, co zrodziło przekonanie, że obniżka jest konsekwencją Raportu i konsumuje skutki ewentualnej pomyłki.
Na powyższe rozstrzygnięcie D. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że wniosek przygotował w oparciu o materiały z ewidencji gruntów oraz pomiarami dostępnymi w bazie Agencji.
Również korektę wniosku złożył w zaufaniu do Agencji i powierzchnia działki C nie uwzględnia zabudowań, i nie jest też nieużytkiem. Na rozprawie w dniu 21 maja 2014 r. podtrzymał powyższą argumentację, dodając, że pobiera płatności od 2004 r., co roku wypełnia wniosek w oparciu o dokumenty przesłane przez Agencję, składa tożsame deklaracje i otrzymywał płatności. Było już kilka kontroli, które nie negowały wniosków, co czyni obecne działania organu niezrozumiałe.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 - dalej: p.p.s.a.), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. z dnia [...] r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] r., w której ustalono wysokość nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010.
W dniu [...] r. przekazano skarżącemu płatności JPO za 2010 r. w kwocie 719,47 zł. Nastąpiło to wyniku wydania decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. z dnia [...] r. Jak wynika z treści decyzji była to płatność JPO obniżona w związku z błędami w deklaracji, które jednocześnie pozbawiły wnioskodawcy płatności UPO do powierzchni upraw podstawowych.
Decyzja ta została usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności, w wyniku wydania decyzji w dniu [...] r. przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w C. .
Spór pomiędzy stronami sprowadza się do oceny czy zaistniały w sprawie okoliczności uzasadniające wydanie decyzji ustalającej obowiązek zwrotu nadmiernie /nienależnie pobranych płatności w kwocie 719,47 zł.
Organ odwoławczy stoi na stanowisku, iż zasadnym było wydanie decyzji ustalającej zwrot kwoty nienależnie pobranych płatności w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634), art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 65).
Z mającego w sprawie zastosowanie art. 29 ustawy o Agencji wynika, że w przepisie tym jest mowa o dwóch rodzajach należności: kwocie nadmiernie pobranych środków publicznych i nienależnie pobranych środków publicznych. Kwota nadmiernie pobranych środków publicznych jest to kwota wypłaty nadwyżki - wypłaty kwoty ponad wartość wynikającą z ustawy. Kwota zaś nienależnie pobranych środków publicznych to kwota wypłacona przez organ w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wypłacenia, albo obowiązek ten nie istniał, albo wygasł. W obu przypadkach świadczenie dokonane przez organ przewyższa to, którego przyznanie dopuszcza przepis prawa.
Wypłata stronie kwoty 719,47 zł z tytułu płatności JPO na rok 2010 była wypłatą świadczenia w nadmiernej wysokości, czym skarżący się nie zgadza kwestionując ustalenia powierzchni kwalifikowalnej do płatności, której zawyżenie było podstawą żądania zwrotu płatności.
W drugiej kolejności wskazuje na konieczność zastosowania art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 1122/1009. Stosownie do jego brzmienia obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, powyższy przepis stosuje się jedyni nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Po pierwsze: płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, po drugie: błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Niewątpliwie płatności dokonano wskutek błędu organu.
Poza sporem pozostaje fakt, że płatność została dokonana w nadmiernej wysokości na skutek błędu organu, gdyż organ przeprowadził kontrole wniosku, łącznie z kontrola na miejscu i na podstawie zebranego materiału dowodowego przyznał wnioskodawcy JPO w pomniejszonej wysokości i odmówił UPO. Bezspornym też pozostaje, że skarżący płatności otrzymał 13 maja 2011 r., a decyzja o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności została mu doręczona w dniu 2 lipca 2013 r. W ocenie organu błąd organu był jednak oczywisty i mógł zostać wykryty przez stronę i tak okoliczność uzasadnia odstąpienie od zastosowania art. 80 ust. 1 i 3 rozporządzenia.
Sądu orzekający w sprawie poglądu tego nie podziela i przedstawioną argumentację uznał za nieprzekonującą.
Organ uznał, że D. W. złożył wniosek o płatności do powierzchni większej niż kwalifikowalna. Organy obu instancji powołały się na konieczność znajomości przez beneficjenta ogólnych zasad przyznawania płatności, jako okoliczności wykluczających możliwość zastosowania wyłączenia obowiązku zwrotu nadmiernie pobranych płatności, brak odwołania od decyzji stwierdzającej nieważność decyzji pierwotnie przyznającej płatność oraz prawomocność decyzji odmawiającej przyznania płatności na rok 2010. Z tej przyczyny nie znalazł negatywnych przesłanek do żądania zwrotu pobranych płatności. podstaw do zastosowania przyznającej płatności we właściwej wysokości.
Nie można się bowiem zgodzić z negatywna oceną skorzystania przez stronę z możliwości zaskarżenia decyzji. Jest ona przywilejem procesowym strony postępowania i nie może stanowić podstawy do wyciągnięcia ujemnych skutków nie tylko w sferze procesowej, lecz także materialnej. W żadnym przypadku rezygnacja z wniesienia odwołania nie może wpływać na uznanie, że nie wystąpiły przesłanki do wyłączenia obowiązku zwrotu nadmiernie pobranych kwot. Nie ma bowiem pewności czy wskazane decyzje ostałyby się w następstwie postępowań odwoławczych czy kontroli sądowej. Jest to argument pozaprawny w odniesieniu do przesłanek określonych w art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009, a ponadto kłóci się z podstawowymi gwarancjami procesowymi strony.
Organ podkreśli, że rolnik ubiegający się o płatności otrzymuje informację o maksymalnym kwalifikowanym obszarze przypadającym na daną działkę referencyjną a także składa oświadczenie dotyczące świadomości warunków funkcjonowania systemów pomocy. Jednocześnie zapomniał, że decyzja o przyznaniu płatności zapadła po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu, której ustalenia zostały opisane w Raporcie. Raport ten istotnie został doręczony stronie, ale też na jego ustalenia, obniżając płatność JPO i pozbawiając rolnika płatności UPO, powołał się organ w uzasadnieniu wydanej decyzji. W istocie zatem wnioskodawca i organ posiadali tą sama wiedzę, ale obowiązek weryfikacji wniosku ciążył na organie a nie na beneficjencie, który ocenił otrzymana decyzję kierując się zasadą działania organów na podstawie prawa i darząc zaufaniem. Nie można też zgodzić się z twierdzeniem organu, że błąd był oczywisty skoro nie został wykryty przez organ wydający decyzją, a w istocie z akt sprawy nie wynika kiedy został ujawniony i za jaką przyczyną. Z postanowienia o wszczęciu postępowania, decyzji o stwierdzeniu nieważności ani zaskarżonej decyzji nie wynika, skąd organ powziął przekonanie o wadliwości dokonanych uprzednio ustaleń faktycznych. Natomiast skarżący wskazuje, że pobiera płatności od roku 2004. Wnioski sporządza w oparciu o dokumentację przesłaną przez Agencję i na podstawie dokumentów ewidencyjnych posiadanych gruntów. Dokonał korekty wniosku, zgodnie z wezwaniem organu, a stan faktyczny jego gospodarstwa nie uległ zmianie. W otrzymanej decyzji nie dostrzegł oczywistej pomyłki na swoja korzyść, tym bardziej, że płatność była mu obniżona. Zdaniem Sądu zapoznanie się z Raportem i odstąpienie od wniesienia zastrzeżeń, nie jest wystarczającym argumentem dla niniejszej sprawy, skoro Raport był jednym z dowodów obniżenia płatności, a z wydanej decyzji nie wynika celowe i świadome działania rolnika.
Świadomość i znajomość zasad funkcjonowania systemu nie przesądza o uznaniu, że popełnienie błędu dotyczącego powierzchni jest błędem, który w zwykłych okolicznościach mógł zostać wykryty przez rolnika. Błąd ten musi odnosić się do sfery faktów dotyczących powierzchni a nie wiedzy na temat funkcjonowania systemu wsparcia. Jeżeli rolnik pobiera płatności przez kolejne lata, to musi mieć świadomość dlaczego ustalenia faktyczne organ uległy zmianie, skoro w jego gospodarstwie zmiany takie nie nastąpiły. Natomiast, jeżeli zmiany nastąpiły a organ nie został powiadomiony, to winien wskazać działanie świadome wnioskodawcy i konkretne argumenty potwierdzające powyższe twierdzenie.
Skoro organ jako profesjonalista, dysponujący wiedzą, doświadczeniem i fachowym zapleczem, zauważył błąd dopiero po niespełna dwóch latach i wystąpił o zwrot nadpłaty po niespełna trzech latach, to mało przekonujące jest twierdzenie, że skarżący mógł sam wykryć błąd. Nie wpływa też na pozytywną ocenę działalności organu, tym bardziej w sytuacji kiedy rolnik składa wnioski o płatności od 2004 r. i były mu one przyznawane.
W kontrolowanej sprawie, Sąd nie znajduje podstaw faktycznych do żądania zwrotu nienależnie wypłaconych płatności, gdyż jak wskazał sam organ decyzja o odzyskaniu płatności nie została przekazana rolnikowi w terminie 12 miesięcy od płatności,. Doręczenie decyzji po upływie 12 miesięcy, jak to miało w rozpatrywanej sprawie nakłada na organ obowiązek wykazania wystąpienia obu przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu płatności nienależnie pobranej, wskazanych w art. 80 ust. 3 rozporządzenia. Organ przyznał sam, że płatność została dokonana w związku z jego pomyłką, co potwierdziła decyzja w sprawie odmowy przyznania płatności na rok 2010 z dnia 22 marca 2013 r. odmawiając płatności JPO i UPO. Organ wskazał na stwierdzona różnice pomiędzy powierzchnią deklarowaną a uprawniającą do płatności wynikała z Raportu kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 17 września 2010 r., a zatem przed wydaniem decyzji z dnia z dnia 22 marca 2011 r., na podstawie której sporną płatność wypłacono. Tym samym błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, których oczywistości dla wnioskodawcy organ nie wykazał. Dla oceny wystąpienia kryterium Wykrycia pomyłki przez rolnika w zwykłych okolicznościach nie ma znaczenia wydanie wskazanych decyzji, skoro organy podjęły działania dopiero w roku 2013, a rolnik składał wnioski o płatności w kolejnych latach. Sąd nie podziela poglądu wyrażonego w przywołanym przez organ wyroku WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 644/09, że wydanie decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej płatność uzasadnia twierdzenie, że pomyłka organu była oczywista i w zwykłych okolicznościach mogła zostać wykryta przez rolnika. Istotnym dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu jest kwestia płatności za rok 2011 i treść złożonego przez rolnika wniosku oraz jego ocena dokonana przez organ. Poczynione w tym zakresie ustalenia pozwolą na jednoznaczna ocenę możliwości wykrycia błędu przez rolnika. Istotne jest też jednoznaczne wyjaśnienie przyczyny rozbieżności pomiędzy powierzchnia deklarowaną a kwalifikowaną, w świetle oświadczenia rolnika, że pobiera płatności od roku 2004, a stan posiadanego przez niego areału nie uległ zmianie. Należy też zgodzić się ze skarżącym, że w stanie faktycznym sprawy, pozbawienie go UPO i ograniczenie JPO, było wystarczające dla uznania, ze wynika Raportu zostały przez organ uwzględnione przy wydaniu decyzji z [...] r.
Mając na względzie powyższe, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza wcześniej powołany art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 wyroku, a o kosztach na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło