II OZ 853/14

Dnia 4 września 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 4 września 2014 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 21 maja 2014 r., II SA/Gd 123/14 oddalające wniosek [...] o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi Gminy Miasta Gdynia na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Pomorskiego z [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie nieważności uchwały w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 21 maja 2014 r., II SA/Gd 123/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Gdańsku oddalił wniosek [...] o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi Gminy Miasta Gdynia na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Pomorskiego z [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie nieważności uchwały w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że Gmina Miasta Gdyni wniosła do WSA skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Pomorskiego z [...] grudnia 2013 r. nr [...] stwierdzające nieważność § 13 ust. 2 dla karty terenu oznaczonej symbolem 03 MN1i § 13 ust. 8 uchwały Rady Miasta Gdyni z 27 listopada 2013 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnic [...] i [...], rejon ulic: [...], [...] i [...] w części tekstowej i w załączniku graficznym w zakresie dotyczącym wskazanych kart. W toku opisanego postępowania sądowoadministracyjnego [...] wystąpiło z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania na podstawie art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.). W uzasadnieniu tego wniosku wyjaśniło, iż do zadań statutowych Stowarzyszenia należy przyjazne mieszkańcom Gdyni zagospodarowanie miasta. Stowarzyszenie działa na rzecz mieszkańców Gdyni wspomagając rozwój społeczności lokalnej miasta Gdyni w zakresie ochrony środowiska, ochrony dóbr kultury oraz historii, ochrony przestrzeni i krajobrazu oraz zrównoważonego rozwoju miasta. Stowarzyszenie wskazało, że jest zaniepokojone uchwałą podjętą przez Radę Miasta Gdyni, gdyż nie jest ona przejrzysta, budzi wiele wątpliwości i narusza, w ocenie Stowarzyszenia, dobra obywatelskie. Rada Miasta Gdyni wniosła o oddalenie powyższego wniosku. Natomiast Wojewoda Pomorski pozostawił jego rozstrzygnięcie do uznaniu sądu. Wskazując na powyższe sąd I instancji stwierdził, że niniejsza sprawa nie mieści się w pojęciu "sprawy innych osób" (których legitymacja skargowa wynika z przysługującego im interesu prawnego, bądź w przypadku uchwał – naruszonego interesu prawnego), lecz wynika z realizacji ustawowych uprawnień nadzorczych wojewody nad organem gminy i tylko te organy są stronami postępowania nadzorczego. Zważywszy zatem na charakter przedmiotowej skargi i zakres kontroli sądowej nad zaskarżoną uchwałą, sąd I instancji nie widzi ani uprawnień ani konieczności udziału organizacji społecznej z uwagi na jej cele statutowe, w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zażaleniem [...] zaskarżyło ww. postanowienie w całości i zarzuciło: - naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. naruszenie: 1) art. 33 § 2 zd. 1 p.p.s.a. - poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że: [...] nie jest uprawnione do żądania dopuszczenia do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze uczestnika; [...] rości sobie prawo do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze strony; w sytuacji prawnej, w jakiej znajduje się [...], należy stosować interpretację zaczerpniętą z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, które nie dotyczą takiego samego stanu prawnego, jaki istnieje w niniejszym postępowaniu; sprawa niniejsza nie jest sprawą dotyczącą "spraw innych osób" (w rozumieniu art. 33 § 2 zd.1 in fine p.p.s.a.; art. 101 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 594, zwanej dalej: u.s.g.), wyłącza możliwość zgłoszenia udziału organizacji społecznej w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a.; 2) art. 98 ust. 4 u.s.g. - poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieuwzględnienie przez WSA w Gdańsku tego, że w sprawach, o których mowa w art. 98 ust. 1 u.s.g., stosuje się odpowiednio przepisy o zaskarżaniu do sądu administracyjnego decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej. Wobec powyższego Stowarzyszenie wnosi o: zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i dopuszczenie [...] do udziału w niniejszym postępowaniu – w charakterze uczestnika; zwolnienie skarżącego, na podstawie art. 243 § 1 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., z obowiązku uiszczenia wpisu od zażalenia w całości – wobec faktu, ze [...] nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (formularz zawierający wniosek o przyznanie prawa pomocy stanowi załącznik do niniejszego zażalenia). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się merytorycznie do oceny możliwości dopuszczenia [...], w granicach jego interesu, do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi Gminy Miasta Gdynia na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Pomorskiego z [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie nieważności uchwały w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 33 § 2 p.p.s.a. organizacja społeczna może zgłosić swój udział w postępowaniu sądowym, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Prawo stawia zatem organizacje społeczne takie jak stowarzyszenia w szczególnej pozycji procesowej. W sprawach sądowoadministracyjnych mogą one występować w interesie własnym jako skarżący (art. 50 § 1 p.p.s.a.), mogą jednak również występować w obronie interesu publicznego. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 3 ustawy z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 ze zm.), stowarzyszenia mają prawo wypowiadania się w sprawach publicznych, co jest formą realizacji gwarantowanej przepisami Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r. wolności zrzeszania się oraz prawa czynnego uczestniczenia w życiu publicznym. W świetle art. 33 § 2 p.p.s.a. każdy cel działania określony w statucie nadanym czy przyjętym zgodnie z obowiązującym prawem może uzasadniać wystąpienie z żądaniem dopuszczenia do postępowania sądowego, jeżeli przedmiot postępowania wkracza w zakres działań organizacji społecznej, czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. Celem wymienionym w statucie (regulaminie) organizacji, uzasadniającym dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowym może być nie tylko obrona indywidualnych interesów i praw swoich członków, ale także na przykład propagowanie określonej działalności czy pewnych idei, ochrona wartości materialnych i niematerialnych, zapobieganie niekorzystnym zjawiskom społecznym lub ekonomicznym. Ponadto przepis art. 33 § 2 p.p.s.a. stosuje się w takich przypadkach, gdy toczy się postępowanie w sprawie jakiegoś podmiotu, a organizacja społeczna zabiega o udział w tym postępowaniu, nie dlatego żeby wesprzeć stronę, ale żeby przeciwstawić się jej żądaniom i interesom. Organizacja społeczna może działać na rzecz jednej ze stron, wzmacniając jej pozycję w postępowaniu, a może też nie wiązać swoich czynności procesowych z interesami żadnej ze stron, mając na uwadze tylko zachowanie wymagań interesu społecznego. Przedmiotem niniejszego postępowania jest rozstrzygnięcie organu nadzoru. Należy wskazać, że celem dla którego wprowadzona została możliwość kwestionowania rozstrzygnięć nadzorczych jednostek samorządu terytorialnego jest ochrona samodzielności jednostek samorządu terytorialnego. Biorąc zatem pod uwagę, że żaden ze wskazanych przez Stowarzyszenie celów jego działalności nie przewiduje ochrony praw i interesów jednostek samorządu terytorialnego, brak jest podstaw do dopuszczenia tego Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu w niniejszej sprawie. W konsekwencji zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.