I GZ 308/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 5 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 148/14 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podatku akcyzowego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. I Postanowieniem z dnia 22 maja 2014 r. o sygn. akt I SA/Lu 148/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), odmówił T. B. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi tej osoby na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podatku akcyzowego. Z uzasadnienia orzeczenia Sądu pierwszej instancji wynika, że T. B. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w trybie zastępczym w dniu 31 marca 2014 r., a zatem 7-dniowy termin na wykonanie wezwania upłynął z dniem 7 kwietnia 2014 r. Skarżący uiścił wpis sądowy w dniu 8 kwietnia 2014 r., czyli z uchybieniem terminu, co skutkowało odrzuceniem skargi postanowieniem WSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., doręczonym stronie w dniu 24 kwietnia 2014 r. W dniu 28 kwietnia 2014 r. T. B. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wskazując że zachował 7-dniowy termin, ponieważ uiścił wpis sądowy w dniu 7 kwietnia 2014 r. Do wniosku o przywrócenie terminu skarżący załączył dowód wpłaty dokonany w B. w dniu 7 kwietnia 2014 r. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przywrócenia terminu może domagać się strona, która przyznaje, że nie dokonała czynności w terminie i jest w stanie uprawdopodobnić, że stało się to bez jej winy ze względu na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać. Tymczasem w niniejszej sprawie strona nie przyznała, że nie dokonała czynności w terminie, w więc i nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, co jest wymagane stosownie do treści art. 87 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, analiza uzasadnienia wniosku wskazuje, że strona jedynie polemizuje z zasadnością rozstrzygnięcia Sądu, który przyjął, iż skarga została opłacona po upływie wyznaczonego terminu. Z tego powodu Sąd odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. II T. B. złożył zażalenie na wspomniane postanowienie Sądu pierwszej instancji. Wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zaskarżonemu postanowieniu wnoszący zażalenie zarzucił naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie tego przepisu, polegające na uznaniu, że skarżący z własnej winy uchybił terminowi do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał w szczególności, że z analizy językowej złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przywrócenie terminu nie można wywnioskować polemiki z prawidłowością rozstrzygnięcia Sądu w przedmiocie odrzucenia skargi. Gdyby skarżący nie kwestionował uchybienia terminowi na wniesienie wpisu, to nie składałby wniosku o jego przywrócenie. Sformułowanie o wpłacie w dniu 7 kwietnia 2014 r. jako o wpłacie w terminie dotyczy jedynie stanu faktycznego sprawy, gdyż faktycznie w tym dniu skarżący dokonał wpłaty kwoty wpisu sądowego. Natomiast bez wątpienia okolicznością uzasadniającą brak winy strony w uchybieniu terminu jest dokonanie czynności wpłaty u pośrednika (B.) w zakreślonym terminie. Skarżący nie mógł się spodziewać, że zlecony przez niego przelew zostanie zaksięgowany w dniu następnym, a przynajmniej nikt z pracowników kantorku ani Sądu o tym go nie poinformował. Tym samym skarżący uprawdopodobnił, że nie ponosił winy za opóźnienie w zaksięgowaniu płatności. Tymczasem zaskarżone postanowienie, jak i zawarta w nim interpretacja woli strony pozbawia skarżącego prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy przez Sąd. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 2) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 3) uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 4) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu, wniosek o przywrócenie terminu nie zawiera argumentacji wymaganej na gruncie wspomnianego przepisu. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, skoro w ogóle nie przyznała, że nie dokonała czynności w terminie, a jedynie polemizuje z zasadnością rozstrzygnięcia Sądu, który przyjął, że skarga została opłacona po upływie wyznaczonego terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji interpretacja stanowiska skarżącego wyrażonego we wniosku o przywrócenie terminu była nie dość wnikliwa, a przez to nieprawidłowa. Z treści art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika, że w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wskazane przez stronę argumenty muszą podlegać wnikliwej ocenie sądu rozpoznającego wniosek o przywrócenie terminu. Właściwe zinterpretowanie stanowiska wnioskodawcy ma zasadnicze znaczenie, zwłaszcza gdy się zważy, że od poprawności takiej interpretacji zależy niekiedy możliwość skorzystania przez stronę z prawa do sądu (bądź - a contrario - błędne odczytanie intencji strony i przedstawionej przez nią argumentacji może doprowadzić do naruszenia prawa do sądu). W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że strona nie może domagać się przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, jeśli jednocześnie wskazuje, że dochowała terminu. Interpretując złożony w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, Sąd nieprawidłowo jednak uznał, że pismo to nie zawiera argumentacji mającej uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Trzeba mieć na uwadze, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu został sporządzony przez skarżącego, który nie jest prawnikiem. Użyte w tym piśmie sformułowania winny być odczytywane w taki sposób, by ustalić rzeczywiste intencje strony składającej wniosek o przywrócenie terminu, zaś przy takim procesie interpretacyjnym należy uwzględnić okoliczność, że używając określonych zwrotów, mających konkretne znaczenie w języku prawniczym, strona niekoniecznie takie znaczenie miała na myśli. W piśmie z dnia 27 kwietnia 2014 r. skarżący wyraźnie wskazał, że wnosi o przywrócenie terminu. Przyjmując to sformułowanie jako punkt wyjścia oraz mając na względzie wymóg wynikający z art. 87 § 2 p.p.s.a., można założyć, że następujące po tym jasnym wniosku argumenty strona podnosi, by uprawdopodobnić okoliczności, że brak dochowania terminu nastąpił bez jej winy. Wprawdzie skarżący stwierdza, że "wpłaty dokonałem w dniu 07.04 2014 r. czym zachowałem wymagany termin", jednak argument ten należy odczytać w powiązaniu z załączoną do wniosku kopią polecenia przelewu, złożonego w dniu 7 kwietnia 2014 r. w B. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sformułowania zawarte w piśmie z dnia 27 kwietnia 2014 r. odczytane w kontekście całokształtu okoliczności sprawy prowadzą do wniosku, że strona jako okoliczność mającą uprawdopodobnić brak jej winy w uchybieniu terminowi wskazuje fakt przekazania w dniu 7 kwietnia 2014 r. (a więc jeszcze przed upływem terminu) polecenia przelewu kwoty wpisu sądowego podmiotowi o nazwie B., który zlecenie to zrealizował już po upływie terminu (8 kwietnia 2014 r.). Za taką interpretacją treści wniosku skarżącego o przywrócenie terminu przemawiają argumenty podniesione przez stronę w kolejnym piśmie procesowym (z dnia 21 maja 2014 r., wysłanym do WSA w dniu wydania zaskarżonego postanowienia), w którym skarżący (powołując się na dwa postanowienia NSA) stwierdził, że nie ponosi odpowiedzialności za uchybienia, jakich dopuściła się placówka pośrednictwa finansowego dopuszczona przez państwo do obrotu pieniędzmi. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji dokonał nieprawidłowej interpretacji wniosku skarżącego o przywrócenie terminu, a przez to wadliwie uznał, iż wniosek ten nie zawiera argumentacji mającej uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminowi, wymaganej w treści art. 87 § 2 p.p.s.a. Z tego powodu zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Rozpoznając ponownie wniosek strony o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, Sąd pierwszej instancji oceni, czy wskazana przez skarżącego okoliczność (tj. dokonanie w dniu 7 kwietnia 2014 r. wpłaty na poczet wpisu sądowego w instytucji finansowej o nazwie B. i realizacja przelewu przez ten podmiot na konto WSA w dniu 8 kwietnia 2014 r., a więc po upływie terminu do uiszczenia wpisu) uprawdopodabnia brak winy strony w uchybieniu terminowi i w konsekwencji - czy w sprawie wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. PG