I GZ 118/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 27 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 2060/13 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia 27 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 2060/13, odmówił M. J. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. I W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że M. J., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata M. G., wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] października 2013 r., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] marca 2013 r., którą określono skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego i jednocześnie zaległości podatkowej z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. Wraz ze skargą pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że pełnomocnik strony, po udzieleniu mu pełnomocnictwa poważnie zachorował i nie mógł sporządzić i wnieść skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przepisanym terminie, który upłynął w dniu 16 listopada 2013 r. Pełnomocnik podniósł, że do dnia 29 listopada 2013 r. nie był zdolny do podejmowania jakichkolwiek czynności związanych z wykonywaniem zawodu, a ponadto wykonuje zawód w kancelarii jednoosobowej. Na potwierdzenie tych twierdzeń przedłożono zaświadczenie lekarskie z dnia 4 listopada 2013 r., w którym lekarz sądowy stwierdził na podstawie dokumentacji lekarskiej i wyników badania lekarskiego przeprowadzonego dnia 4 listopada 2013 r., że Pan M. G. nie może stawić się w dniu 21 listopada 2013 r. w Sądzie Rejonowym w K. z powodu choroby, przy czym jest niezdolny do dnia 29 listopada 2013 r. Sąd I instancji, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wskazał na treść art. 86 § 1 oraz art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), zgodnie z którymi przywrócenie terminu może nastąpić, jeżeli łącznie występują następujące przesłanki: został złożony wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu, dopełnienie (wraz z wnioskiem) czynności, dla której był ustanowiony termin oraz brak winy w uchybieniu terminu. WSA stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie oceny wymagała przesłanka braku winy w uchybieniu terminu w celu ustalenia, czy niedochowanie terminu zostało spowodowane przez przeszkodę w sposób rzeczywisty uniemożliwiającą dokonanie czynności procesowej. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA podniósł, że ani wiek, ani stan zdrowia same w sobie nie wykluczają istnienia winy strony skarżącej w uchybieniu terminu. Ponadto istotnym jest, że od strony dbającej należycie o swoje interesy wymagane jest dołożenie wszelkich starań w celu dochowania terminu. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W jego ocenie, zaświadczenie lekarskie przedłożone wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wskazuje jedynie, że pełnomocnik nie może stawić się w dniu 21 listopada 2013 r. w Sądzie Rejonowym w K. z powodu choroby. Sąd wywnioskował, że niezdolność wywołana chorobą trwała od 4 do 29 listopada 2013 r., jednakże w zaświadczeniu lekarskim nie wskazano jasno, iż pełnomocnik w tym czasie nie mógł podejmować jakichkolwiek czynności związanych z wykonywaniem zawodu adwokata i reprezentowaniem M. J. WSA podkreślił, że sporządzona przez pełnomocnika skarga opatrzona została datą 5 listopada 2013 r., wobec czego można domniemywać, iż pomimo deklarowanej niezdolności do podejmowania jakichkolwiek czynności związanych z wykonywaniem zawodu w dniach od 4 listopada 2013 r. do dnia 29 listopada 2013 r., w dniu 5 listopada 2013 r. adwokat M. G. podjął jednak czynności zawodowe i sporządził skargę. W ocenie Sądu I instancji, również stwierdzenie, że pełnomocnik wykonuje zawód w kancelarii jednoosobowej nie wyłączało możliwości złożenia skargi przy pomocy innych osób, tym bardziej, że został ona sporządzona już w dniu 5 listopada 2013 r. Ponadto Sąd wskazał, że wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego w przeciwieństwie do wniesienia skargi kasacyjnej nie jest obarczone przymusem adwokackim, zatem dopuszczalne jest sporządzenie i wniesienie skargi osobiście przez stronę, a następnie uzupełnienie jej przez występującego w sprawie pełnomocnika. Reasumując, w ocenie WSA pełnomocnik M. J. nie uprawdopodobnił, że w sprawie zaszły okoliczności, które w sposób obiektywny uniemożliwiły wniesienie skargi w terminie. II Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M. J. Postanowienie zaskarżyła w całości i wniosła o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi i przyjęcie skargi. Z ostrożności procesowej wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na arbitralnym przyjęciu, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił przyczyn, z których bez jego winy nastąpiło uchybienie terminów, co polegać miało w ocenie sądu administracyjnego na tym, że z zaświadczenia przedłożonego przez pełnomocnika wynikało wyłącznie to, że pełnomocnik nie mógł stawić się na termin rozprawy w K., mimo że, gdyby Wojewódzki Sad Administracyjny właściwie odczytał zaświadczenie lekarskie, to doszedłby do przekonania, że choroba, na którą zachorował pełnomocnik nie pozwalała mu na wykonywanie żadnych czynności zawodowych; 2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że rzekomo pełnomocnik miał wykonywać czynności w dniu 5 listopada 2013 r., gdzie w rzeczywistości pełnomocnik skargę przygotował w dniu 5 grudnia 2013 r., a całe nieporozumienie wynikało tylko i wyłącznie z błędu komputerowego tzw. literówki, co nie może w żadnej mierze skutkować okolicznością, że pełnomocnik napisał skargę w dniu 5 listopada, bo rzeczywiście napisał ja w dniu 5 grudnia 2013 r.; 3. obrazę postępowania poprzez naruszenie art. 86 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmówieniu wnioskowi o przywrócenie terminu, mimo iż wniosek został złożony w terminie, a okoliczności wykazane wnioskiem w sposób jasny i czytelny wskazywały, że pełnomocnik w związku z chorobą nie mógł działać w sprawie, a mimo to sąd administracyjny nie przywrócił terminu do wniesienia skargi; 4. nowe fakty i dowody, w tym przypadku załączono zaświadczenie lekarza sądowego R. G., kierowane bezpośrednio do sądu administracyjnego, z którego już bez konieczności interpretacji wynika, że pełnomocnik nie był w stanie w okresie od 4 listopada 2013 r. do 29 listopada 2013 r. podjąć jakichkolwiek czynności związanych z wykonywaniem zawodu. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że pełnomocnik w prawidłowy sposób wykazał, iż bez własnej winy uchybił terminowi do wniesienia skargi, albowiem był chory i nie był w stanie podjąć jakichkolwiek działań i czynności zawodowych. Sąd I instancji nie zagłębił się w treść zaświadczenia lekarza sądowego i przyjął, że zaświadczenie to wskazywało jedynie na okoliczność niemożności stawienia się przez pełnomocnika na rozprawie w K. Wobec powyższego skarżąca wraz z zażaleniem złożyła zaświadczenie lekarza sądowego R. G. z dnia 24 lutego 2014 r., z którego jednoznacznie wynika, że pełnomocnik adwokat M. G. w okresie od 4 do 29 listopada 2013 r. nie był w stanie podejmować jakichkolwiek czynności zawodowych. Odnośnie ustaleń Sadu I instancji w kwestii sporządzenia przez adwokata skargi w dniu 5 listopada 2013 r. skarżąca stwierdziła, że skarga zawiera błąd komputerowy, bowiem zamiast daty 05.12.2013 r. wpisano datę 05.11.2013 r., co zaś w żaden sposób nie może skutkować przyjęciem, ze adwokat chorujący na poważne schorzenie neurologiczne pisał skargę w dniu 5 listopada 2013 r. W tej kwestii, zdaniem skarżącej, rozważania Sądu I instancji należało uznać za sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W ocenie strony wnoszącej zażalenie, odmowa przywrócenia terminu do wniesienia skargi jest całkowicie chybiona, ponieważ pełnomocnik prawidłowo umotywował złożony wniosek zarówno w zakresie argumentów, jak i co do terminu złożenia wniosku. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podnieść należy, że regułą w postępowaniu sądowym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Niniejsza zasada nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. Przepis art. 86 § 1 zd. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje bowiem możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uchybiła ona terminowi bez swojej winy. Podkreślenia wymaga, że powołana ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu, ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy (art. 87 § 2). Wnioskodawca nie musi zatem dowodzić braku winy, a jedynie uwiarygodnić fakty świadczące o niezawinionym przekroczeniu terminu. Na gruncie rozpatrywanej sprawy przedmiotem oceny Sądu pozostaje niedochowanie przez pełnomocnika upoważnionego do działania w imieniu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym terminu do złożenia środka odwoławczego w postaci skargi. Na poparcie wniosku o przywrócenie terminu adwokat reprezentujący skarżącą przedstawił odpis zaświadczenia lekarza sądowego, z którego wynika, że w okresie od dnia 4 listopada do dnia 29 listopada 2013 r. był niezdolny do pracy i z powodu choroby nie mógł się stawić w dniu 21 listopada 2013 r. na zawiadomienie Sądu Rejonowego w K. w sprawie o sygn. akt IX K 1022/11 Wydział [...] Karny. Mimo iż zaświadczenia wystawiane przez lekarzy sądowych mają na celu usprawiedliwienie niezdolności stron i ich pełnomocników do stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie uprawnionego organu (por. uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym – Dz. U. Nr 123, poz. 849 ze zm. i rozporządzenie z dnia 15 stycznia 2008 r. w sprawie wzoru zaświadczenia wystawianego przez lekarza sądowego oraz wzoru rejestru wystawionych zaświadczeń – Dz. U. Nr 14, poz. 86), to nie oznacza to, że nie mogą one uprawdopodabniać braku winy w nieterminowym dokonaniu czynności procesowej w innej sprawie. Dokument taki jako zaświadczenie o stanie zdrowia wymienionej w nim osoby powinien podlegać ocenie w kontekście przesłanek przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. Nieuprawnione wydaje się natomiast wnioskowanie Sądu I instancji, że skoro zaświadczenie lekarskie wspomina jedynie o niemożności stawiennictwa w sądzie, to z góry należy przyjmować za możliwe dokonywanie przez pełnomocnika innych czynności zawodowych, w tym sporządzenie i wniesienie skargi w terminie przewidzianym do dokonania tej czynności procesowej. Mając na względzie powyższe, jak również inne okoliczności przywołane przez stronę, w tym również treść oświadczenia lekarza sądowego R. G. z dnia 24 lutego 2014 r., z którego wynika, że adwokat M. G. we wskazanym terminie nie był w stanie podejmować jakichkolwiek czynności zawodowych, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że niedochowanie terminu do wniesienia skargi było w rozpatrywanym przypadku niezawinione. Twierdzenia pełnomocnika o chorobie uniemożliwiającej podjęcie określonych czynności zostało uwiarygodnione przedłożonym dokumentami w postaci zaświadczenia lekarza sądowego o nr [...] oraz wspomnianym powyżej jego oświadczeniem z dnia 24 lutego 2014 r. Za przekonujące należało również uznać wyjaśnienia pełnomocnika, że skorzystanie z pomocy innych osób nie było możliwe, w sytuacji, gdy adwokat prowadzi kancelarię jednoosobowo, co zaś wynika z treści samego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. W zażaleniu uprawdopodobniono również, że opatrzenie skargi datą 05.11.2013 r. w okolicznościach niniejszej sprawy stanowiło "błąd komputerowy". Podanie w skardze wadliwej daty, wobec faktu, że wraz z nią skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu opatrzony datą 05.12.2013 r. i oba pisma zostały wysłane przesyłką z dnia 06.12.2013 r., traktować należy w kategoriach oczywistej omyłki pisarskiej, która nie może skutkować uznaniem, że skarga została sporządzona podczas choroby pełnomocnika. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.