I OZ 813/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 9 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 lipca 2014 r., sygn. akt IV SO/Gl 49/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie z wniosku Z. R. o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu od orzekania w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 75/13 ze skargi Z. R. na przewlekłość postępowania administracyjnego prowadzonego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym we W. w przedmiocie przyznania zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na skutek złożonego na postanowienie referendarza sądowego sprzeciwu, postanowieniem z dnia 4 lipca 2014 r. odmówił Z. R. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu ww. orzeczenia wskazano, że Z. R. w dniu 4 kwietnia 2014 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wskazując, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, ma mieszkanie o wielkości [...] m2 natomiast nie ma zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Dodał również, iż nie ma żadnych dochodów. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 17 kwietnia 2014 r. wnioskodawca został wezwany o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: wskazanie miesięcznej wysokości kosztów utrzymania (czynsz, opłaty za tzw. media czyli energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci, a także wydatki na zakup żywności, środków czystości, leków, odzieży) oraz o złożenie wyjaśnień co do źródeł utrzymania (kopie decyzji administracyjnych przyznających świadczenia z pomocy społecznej, pożyczki lub kredyty zaciągnięte w bankach albo podobnych instytucjach itp.). Z. R., pomimo skierowanego do niego wezwania, nie udzielił na nie odpowiedzi w przepisanym do dokonania tej czynności terminie. Wobec powyższego, Sąd Wojewódzki uznał, że skoro wnioskodawca – pomimo ciążącego na nim obowiązku - nie udzielił odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w tym zwłaszcza nie złożył wyjaśnień dotyczących źródeł jego utrzymania, nie wykazał, że wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku. Z. R., w złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu, zakwestionował jego prawidłowość twierdząc, że nie stać go na poniesienie jakichkolwiek kosztów związanych z toczącym się postępowaniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. z Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: "P.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl natomiast § 3 cytowanego artykułu, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powołanego wyżej przepisu należy przyjąć, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Jest on zatem zobligowany przedstawić w sposób czytelny swój stan finansowy prezentując w niebudzący wątpliwości sposób źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. Podkreślenia przy tym wymaga, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z uwagi na powyższe Sąd I instancji słusznie uznał oświadczenie Z. R.zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy za niewystarczające do ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieprzedstawienie przez skarżącego rzetelnej sytuacji finansowej uprawniało zatem Sąd do wezwania go – na podstawie art. 255 P.p.s.a. - do złożenia dodatkowego oświadczenia. Skarżący, mimo wezwania do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej w zakresie odnoszącym się do uzyskiwanego przez niego dochodu i ponoszonych kosztów utrzymania nie odpowiedział na nie. Należy zatem uznać, że nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a. Tym samym naraził się na negatywne skutki w postaci odmowy przyznania prawa pomocy, bowiem nie wykazał, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Dlatego też nie może budzić wątpliwości, że złożony przez niego wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługiwał na oddalenie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.