I SAB/Wa 155/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Tadeusz Nowak Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2014 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w W. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu postanawia: 1. umorzyć postępowanie sądowe; 2. zwrócić skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej ul. [...] w W. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. Pismem z dnia 4 marca 2014 r. Wspólnota Mieszkaniowa [...] w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozstrzygnięcia kwestii związanej z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr Rej. hip. [...] działka nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21.11.1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] kwietnia 1944 r. Nr Rep. [...], powyższa nieruchomość uregulowana była przez zastrzeżenie z mocy aktu kupna - sprzedaży, zeznanego w dniu [...] kwietnia 1942 r. za Nr [...] tomu XII tej księgi na imię Z i W. z B. małż. G. w równych częściach niepodzielnie W dniu 21 października 1948 r. Z. G. złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu - na podstawie art. 7 ww. dekretu z dnia 26 października 1945 r. Prezydent W. prowadził postępowanie w tej sprawie - co jednak nie doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia. Pismem z dnia 6 marca 2012 r. Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. wystąpił do Urzędu W. Biuro Gospodarki Nieruchomościami Wydział Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych z informacją o planowanej sprzedaży pomieszczenia sieci transformatorowej o powierzchni [...] m² wchodzącej w skład przedmiotowej nieruchomości. W piśmie tym zostało także zawarte pytanie, czy ewentualne postępowanie o zwrot przedmiotowego gruntu nie wpłynie na możliwość przystąpienia potencjalnego nabywcy do aktu notarialnego - umowy sprzedaży. Urząd Miasta [...] Biuro Gospodarki Nieruchomościami pismem z dnia 30 lipca 2012 r. poinformował Wspólnotę, że w stosunku do nieruchomości położonej przy [...] nie toczy się postępowanie w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu na rzecz dawnych właścicieli lub ich następców prawnych. Następnie zaś pismem z dnia 16 października 2012 r. udzielił informacji, że wobec nieruchomości przy ul. [...] toczy się postępowanie w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu na rzecz dawnych właścicieli. Wspólnota prowadziła dalszą korespondencję z Urzędem, która nie doprowadziła jednak do wydania rozstrzygnięcia w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu. W związku z tym Zarząd Wspólnoty pismem z dnia 28 maja 2013 r. wystąpił do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie – opisując szczegółowo w uzasadnieniu dotychczasowy tok sprawy. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiąca od dnia doręczenia postanowienia. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda wskazał, że Prezydent W. nie tylko nie wyznaczał nowego terminu załatwienia sprawy, ale też nie wskazał żadnej przyczyny niezałatwienia sprawy, a ponadto nie podejmował żadnych czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Wskazał również, iż Prezydent pozostaje w bezczynności i gdyby taki stan rzeczy się przedłużał i organ pierwszej instancji nie podejmował działań ukierunkowanych na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy – to wówczas dojdzie do rażącego naruszenia prawa. W toku postępowania złożono do akt niniejszej sprawy szereg postanowień spadkowych po byłych właścicielach tej nieruchomości. W tym postanowienie Sądu Rejonowego dla W., który - po rozpoznaniu sprawy z wniosku Miasta W. - postanowieniem z dnia [...] marca 2002 r. sygn. akt [...], stwierdził, że spadek po Z. G. na podstawie ustawy nabył Skarb Państwa w całości. Następnie przy piśmie z dnia 29 listopada 2013 r. zostało złożone do akt sprawy postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] czerwca 2000 r. sygn. akt [...], stwierdzające, że spadek po Z. G. na podstawie testamentu notarialnego z dnia 28 maja 1998 r. nabyły wnuczki M. B. oraz A. W. po [...] części spadku każda z nich. Ponieważ termin wyznaczony przez Wojewodę nie został dotrzymany, dlatego też pismem z dnia 4 marca 2014 r. Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozstrzygnięcia kwestii związanej z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul.[...] nr Rej. hip. [...] działka nr [...]. Skarżąca wniosła o: - wyznaczenie Prezydentowi W. jednomiesięcznego terminu do wydania decyzji; - stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - wymierzenie organowi grzywny w wysokości nie niższej niż pięciokrotne przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłaszane przez Prezesa GUS; - zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi szczegółowo opisała przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie stwierdzając, że do dnia dzisiejszego Urząd nie podjął w dalszym ciągu działań, które zmierzałyby do merytorycznego zakończenia niniejszego postępowania, jak też nie poinformował Wspólnoty - w jakiejkolwiek formie - jakie są kolejne, o ile takie w ogóle są, przyczyny opóźnienia w merytorycznym zakończeniu sprawy. Na zakończenie dodała, że analiza faktów pozwala na jednoznaczny wniosek, że wyłącznym inicjatorem jakichkolwiek i wszelkich zarazem działań w tej sprawie jest skarżąca. Następnie Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] zawiesił z urzędu przedmiotowe postępowanie - do czasu złożenia do akt sprawy prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] marca 2002 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. G.. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zobligowany jest do ustalenia kręgu osób, które mają prawo uczestniczyć w postępowaniu w charakterze stron i do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania - zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 61 § 4 k.p.a. Przy czym przymiot strony przysługuje wszystkim ·spadkobiercom dawnych współwłaścicieli tej nieruchomości. Tymczasem w obrocie prawnym istnieją dwa prawomocne postanowienia regulujące w odmienny sposób spadkobranie po Z. G. Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2012 r., zasada prawna, III CZP 81/11 (LEX nr 1170719): "istnienie dwóch lub więcej prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po tym samym spadkodawcy uzasadnia wznowienie postępowania na podstawie art. 403 § 2 w związku z art. 13 § 21ub art. 524 § 2 k.p.c." . Do akt sprawy została złożona kopia wniosku M. B. z dnia [...] lutego 2014 r. do Sądu Rejonowego W. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem tego Sądu z dnia [...] marca 2002 r. sygn. akt [...] i oddalenie wniosku Miasta W. W dalszej części uzasadnienia Prezydent stwierdził, że w myśl art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie sądu w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego W. z dnia [...] marca 2002 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. G., stanowi zagadnienie prejudycjalne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - dla rozpatrzenia sprawy przyznania prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu. Wobec powyższego, zachodzi konieczność zawieszenia prowadzonego postępowania do czasu złożenia do akt sprawy prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie w ww. sprawie o wznowienie postępowania. Takie zawieszenie postępowania - stosownie do treści art. 103 k.p.a. - wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie wskazując, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zawieszone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W orzecznictwie podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa. Stosownie do treści art. 149 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność organu ma więc na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej był bezczynny w podejmowaniu czynności w prowadzonym postępowaniu. Przy czym zaznaczyć trzeba, że oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę sytuację faktyczną i prawną istniejącą w dacie orzekania. Podkreślić również należy, że w trybie wskazanego art. 149 § 1, Sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. Z powyższego przepisu wynika ponadto, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu, nawet wówczas, gdy decyzja podjęta została z naruszeniem terminu przewidzianego do jej wydania. Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. - a więc już po wniesieniu skargi do Sądu - zawiesił postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku Z. G. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] działka nr [...] z bloku [...] - do czasu złożenia do akt sprawy prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] marca 2002 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. G. . Zdaniem Sądu powyższa okoliczność ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zgodnie bowiem z art. 103 kpa, zawieszenie postępowania administracyjnego wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Dotyczy to również terminów załatwienia sprawy (art. 35 – 37 kpa). Wydanie przez Prezydenta W. uprzednio wskazanego orzeczenia z dnia [...] kwietnia 2014 r. oznacza zatem, że organ nie pozostaje bezczynny w prowadzeniu postępowania, nawet jeżeli wcześniej można było mu takie działanie zarzucić. W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niezależnie od czasu trwania zwłoki w załatwieniu sprawy, wydanie rozstrzygnięcia o zawieszeniu postępowania w sprawie oznacza, że bezczynność organu ustaje, a Sąd nie może uwzględnić skargi na bezczynność i zobowiązać organu do wydania decyzji w określonym terminie. W sprawie zaistniały zatem podstawy uzasadniające umorzenie postępowania sądowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w chwili orzekania przez Sąd postępowanie administracyjne jest zawieszone. Co prawda orzeczenie o zawieszeniu postępowania nie uzyskało waloru ostateczności, gdyż zostało od niego wniesione zażalenie. Nie ulega jednak wątpliwości, że organ administracji publicznej nie prowadzi w tym czasie postępowania. Zaznaczyć także należy, że rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie był uprawniony do badania poprawności postanowienia o zawieszeniu postępowania - którego kontrola może być przeprowadzona w odrębnym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jednocześnie wskazać należy, że zasądzając od Prezydenta W. na rzecz skarżącej Wspólnoty zwrot kosztów postępowania, Sąd wziął pod uwagę okoliczność, iż skarga została wniesiona do Sądu przed wydaniem postanowienia z dnia [...] kwietnia 2014 r. o zawieszeniu postępowania. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 161 § 1 pkt 3 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji postanowienia.