II OSK 1859/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-03-22
Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński, Andrzej Jurkiewicz, Zygmunt Zgierski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, oparty na przesłance ujawnienia nowych okoliczności faktycznych lub dowodów (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.), może być uwzględniony, jeśli strona nie przedstawiła konkretnych dowodów, a jedynie swoje przekonanie o ich istnieniu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił brak podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd podkreślił, że strona domagająca się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. musi wskazać konkretne nowe dowody istniejące przed wydaniem decyzji, a nie jedynie swoje przekonanie o ich istnieniu. Zaniechanie przesłuchania świadka lub strony nie stanowi uchybienia, jeśli nowe dowody nie istniały przed wydaniem decyzji.Stan faktyczny
D. J. wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją odmawiającą zwrotu nieruchomości, przyznanej dożywotniego użytkowania z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego. Jako podstawę wznowienia wskazała nowe informacje dotyczące tożsamości osoby, której dotyczyło pierwotne postępowanie, oraz błędne ustalenia dotyczące numeracji działek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło uchylenia decyzji, a Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę D. J. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 395/14 w sprawie ze skargi D. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w postępowaniu wznowieniowym decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 395/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę D. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości przyznanej do dożywotniego użytkowania z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego w zamian za rentę.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., znak: [...], utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty [...] z dnia [...] lutego 2012 r., znak: [...], odmawiającą zwrotu działek nr [...], o pow. 0,19 ha, nr [...] o pow. 0,19 ha i nr [...] o pow. 0,18 ha, stanowiących własność Gminy [...], położonych w miejscowości K. w Gminie [...], jako nieruchomości przydzielonych do dożywotniego użytkowania S. S. z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Skarbowi Państwa w zamian za emeryturę na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1972 r., znak: [...]. Pismem z dnia 16 lipca 2013 r.
D. J. wystąpiła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Kolegium z dnia [...] czerwca 2012 r., wskazując jako podstawę wznowienia to, że na początku lipca 2013 r. powzięła informację, że osoba o nazwisku S. S. (syn I. i T.), którego sytuację faktyczną i prawną oceniały organy obu instancji nie był ojcem wnioskodawczyni, podczas gdy jej ojciec - człowiek o tym samym nazwisku "S." – był synem I. i M. Ponadto, podniosła, że z dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej prowadzonej przez Starostę [...] wynika, że działkom o numerach: [...],[...] i [...] położonym we wsi K. gm. U. (to jest działkom objętym wnioskiem), odpowiadają przed scaleniem działki o numerach: [...],[...] oraz [...], nie zaś jak to stwierdzono w kwestionowanym akcie działkom o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...]. Okoliczność ta, jako nowy fakt, wynikający, zdaniem wnioskodawczyni, z niepodważalnych dowodów, które powinny znajdować się w dyspozycji Starosty - powinna zostać zweryfikowana po wznowieniu postępowania. Strona wskazała, że wznowienie postępowania pozwoli na zweryfikowanie dokonanych w postępowaniu błędnych ustaleń faktycznych, że nie istnieje żaden związek pomiędzy żądanym przez D. J. zwrotem działek a przekazanym na Skarb Państwa przez jej ojca gospodarstwem rolnym, jak również, że D. J. nie użytkowała rolniczo gruntów.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wznowiło postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. by decyzją z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] odmówić uchylenia kwestionowanej decyzji.
Organ wskazał na materiał dowodowy, z którego wynika, że działki objęte wnioskiem nie wchodziły w skład przekazanego Skarbowi Państwa przez S. S. gospodarstwa rolnego, co przesądza o braku podstaw do zastosowania art. 118 ust. 1 i ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Okoliczność, że działki wskazane we wniosku skarżącej nigdy nie były własnością S. S. potwierdza także w swoim oświadczeniu z dnia 24 listopada 2011 r. H. K., który wskazał, że odkąd sięga pamięcią, właścicielem tych działek był M. B., a po nim ich dzierżawcą - do roku 2005 r. – był E. K.. Następnie powyższe działki dzierżawione były przez jego syna – P. K.
Odnosząc się do podniesionej kwestii błędu co do osoby S. S., to jest że rozpatrywana przez organy administracji sytuacja faktyczna i prawna ojca strony (syna I. i M.) dotyczyła innej osoby o tym samym imieniu i nazwisku (syna I. i T.), Kolegium wskazało, że w materiale dowodowym nie ma wzmianki o T.- matce S. S. Organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie nie identyfikowały zatem S. S. jako syna I. i T. i nie ma podstaw, aby twierdzić, że w tym zakresie popełniony został jakikolwiek błąd.
Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia [...]
lutego 2014 r., znak: [...], utrzymało w mocy powyższą decyzję uznając, że nie wystąpiły wskazywane przez wnioskodawczynię podstawy wznowienia postępowania. Stwierdziło, iż nie jest nową okolicznością ani nowym dowodem wskazywanie przez wnioskodawczynię na osobę S. S. syna I. i T., gdy postępowanie dotyczyło S. S. syna I. i M. - ojca wnioskodawczyni. To, że działki o numerach: [...],[...] i [...], których S. S. ojciec wnioskodawczyni nigdy nie był właścicielem, odpowiadają przed drugim scaleniem działkom o numerach: [...],[...] i [...], także nie jest nową okolicznością ani nowym dowodem w sprawie. Zdaniem Kolegium, działki o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], których S. S. (ojciec wnioskodawczyni) także nigdy nie był właścicielem, odpowiadały działkom o numerach: [...],[...] i [...] przed pierwszym scaleniem. Kolegium nie widziało potrzeby przesłuchiwania w charakterze świadka P. K. na okoliczność przesłanek uzasadniających zwrot działek z uwagi na to, że świadek ten w przeciwieństwie do H. K. – posiada wiedzę co do okoliczności istotnych dla postępowania. Podobnie Kolegium odniosło się do zawartego w piśmie strony z dnia 9 grudnia 2013 r. wniosku o przesłuchanie D. J. – wnioskodawczyni.
W skardze na decyzję Kolegium z dnia [...] kwietnia 2014 r. D. J. (dalej jako skarżąca) wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na wady przeprowadzonego postępowania dowodowego, którego efektem był błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na niezgodnym z prawdą twierdzeniu, że S. S. nigdy nie był właścicielem działek o numerach: [...],[...] i [...] oraz, że D. J. nigdy nie użytkowała rolniczo przedmiotowych gruntów. Nie przeprowadzono dowodu z przesłuchania świadka P. K.. Nie wyjaśniono motywów rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. Niezasadne jest też, zdaniem skarżacej twierdzenie, że powoływane podstawy wznowienia postępowania nie wystąpiły.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 395/14, oddalił skargę na ww. decyzję.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że przedmiotem postępowania o wznowienie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] czerwca 2012 r., znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości przyznanej do dożywotniego użytkowania z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego w zamian za rentę, co do której skarga D. J. została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 listopada 2012 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 677/12. Sąd podkreślił, że stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), jest związany ustaleniami przyjętymi w tym wyroku. Dotyczy to także Kolegium.
Sąd przytaczając powyższy wyrok wskazał, że Sąd na podstawie dokonanych przez organy ustaleń w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy doszedł do stanowczego wniosku, że "zgodna z prawem była odmowa nadania skarżącej prawa własności działek wymienionych przez nią we wniosku z dnia 23 lutego 2011 r., skoro nie wchodziły one w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Skarbowi Państwa w 1972 r. jej ojcu – S. S.".
W tamtym wyroku Sąd wskazał również, że "na skutek scalenia S. S. otrzymał działkę nr [...] o pow. 0,50 ha położoną w miejscowości K. jako nieruchomość przeznaczoną do dożywotniego użytkowania (Rejestr szacunku porównawcz. gruntów po scaleniu 1977, k. 38-39 akt admin. organu I instancji). Po śmierci S. S. działka nr [...] została przez jego córkę D. J. nabyta na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] maja 1979 r. od działającego w imieniu Skarbu Państwa Banku Gospodarki Żywnościowej (k. 37 akt admin. organu I instancji)".
W wydanym wówczas wyroku Sąd ocenił, że "wbrew twierdzeniom skarżącej [...] organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie niniejszej. Trzeba wskazać, że dokumenty zgromadzone przez organy administracji są czytelne i zawierają istotne informacje, nie można im odmówić waloru dokumentów urzędowych. Poza tym prawidłowość i racjonalność postępowania scaleniowego w 1977 r., czy dokonane zmiany nr działek nie są przedmiotem niniejszego postępowania i nie podlegają w chwili obecnej, ani ocenie sądu, ani ocenie organu administracji publicznej. [..] Przeprowadzone przez organy orzekające postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło ponadto, aby skarżąca faktycznie władała objętymi wnioskiem działkami gruntu. Prawidłowość ustaleń organu dokumentują przede wszystkim: notatka służbowa z dnia 24 maja 2011 r. podpisana przez D. J. (k. 22 akt admin. organu I instancji), protokół oględzin z dnia 7 czerwca 2011r., protokół z rozprawy z dnia 16 maja 2012r. i umowy dzierżawy (k. 30-39 akt admin. organu I instancji), jak i kopie opłat czynszu jakie ponosili dzierżawcy, które potwierdzają, że D. J. nie gospodarowała na działkach, które wskazała we wniosku. W świetle tych okoliczności nie budzi wątpliwości sądu, iż sporne działki nie były użytkowane rolniczo, a skarżąca faktycznie nie włada przedmiotowymi nieruchomościami".
Sąd I instancji podkreślił, że zasadnicza część zarzutów strony podnoszonych na obecnym etapie postępowania, a dotyczących naruszenia przez Kolegium przepisów postępowania, to jest: art. 7, art. 9, art. 77, art. 78 oraz art. 107 § 1 i 3 K.p.a., zmierza w istocie do podważenia oceny prawnej zawartej w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 listopada 2012 r. (II SA/Lu 677/12), co w świetle art. 153 P.p.s.a. jest niedopuszczalne i z tego względu skarga w tej części nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd uznał za niezasadne również pozostałe zarzuty skarżącej. Prawidłowo bowiem wyjaśniło Kolegium, że postępowanie administracyjne zakończone decyzją Kolegium z dnia [...] czerwca 2012 r., znak: [...], dotyczyło ojca strony (syna I. i M.), a nie dotyczyło innej osoby o tym samym imieniu i nazwisku (syna I. i T.). Skarżąca nie wykazała również w żaden sposób, że działki o numerach: [...],[...] i [...], których zwrotu żąda strona odpowiadały przed scaleniem w 1977 r. działkom o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], nie zaś jak twierdzi strona - działkom o numerach: [...],[...] oraz [...]. Zresztą również ta okoliczność objęta była przedmiotem rozpoznania Sądu w sprawie II SA/Lu 677/12, który – jak wskazano wyżej – stwierdził, że "działki o nr [...], nr [...] i nr [...], których zwrotu żąda skarżąca odpowiadały przed scaleniem w 1977 r. działkom nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]".
Wbrew twierdzeniom skarżącej Sąd zauważył, że nie można uznać, że w sprawie niniejszej wyszły na jaw istotne nowe okoliczności faktyczne i dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, a które to okoliczności i dowody uzasadniały uchylenie kwestionowanej decyzji Kolegium z dnia [...] czerwca 2012 r.
Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w literaturze utrwalone jest przekonanie, że w oparciu o przesłankę wznowienia wynikającą ze wspomnianego przepisu dopuszczalne jest uchylenie decyzji ostatecznej jedynie w przypadku kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Nadto te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mający wpływ na status prawny strony, to jest zakres jego praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu, prawidłowo stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], że takie przesłanki nie zostały spełnione kumulatywnie w niniejszej sprawie, a zatem organ ten nie mógł, jak tego domaga się skarżąca, wydać decyzji określonej w art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., to jest uchylić decyzję dotychczasową i wydać nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 176 w zw. z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
– art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy i zbyt lakoniczne uzasadnienie, uniemożliwiające skarżącej skuteczne odniesienie się do argumentów Sądu I instancji będących podstawą rozstrzygnięcia;
– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 151 P.p.s.a poprzez oddalenie przez Sąd I instancji skargi D. J. w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] została wydana z licznymi naruszeniami przepisów postępowania wskazanymi w skardze (to jest art. 7, art. 9, art. 77, art. 78 oraz art. 107 § 1 i 3 K.p.a.) uzasadniającymi jej uchylenie oraz oparta została na błędnych ustaleniach;
– 153 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż w wypadku wznowienia postępowania występuje związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku, który zapadł przed jego wznowieniem;
– art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie przez Sąd I instancji skargi D. J. w sytuacji, gdy istniały podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2012 r., to jest w sprawie wyszły na jaw istotne nowe okoliczności faktyczne i dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji błędnie uznał, iż ustalenia poczynione na etapie postępowania przed wznowieniem, mogą stanowić podstawę wyroku bez dokonania ponownej ich merytorycznej oceny. Takie założenie jest nieuprawnione i stanowi naruszenie samej istoty instytucji wznowienia, która ma stanowić możliwość ponownej weryfikacji prawidłowości postępowania. W wypadku wznowienia postępowania sądowego ze zrozumiałych względów nie występuje związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku, który może być wadliwy (Wojciech Federczyk, Glosa do uchwały NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09., GSP-Prz.Orz. 2010/2/73-80). Związanie organu oceną prawną i wskazaniami sądu administracyjnego może być wyłączone w sytuacji, gdy zmieniły się istotne okoliczności faktyczne lub prawne sprawy, a w konsekwencji ocena wyrażona w wyroku sądu administracyjnego może utracić aktualność - do takich okoliczności bez wątpienia należy wznowienie postępowania.
Sąd I instancji, przyjmując bezkrytycznie ocenę dowodów i stanu faktycznego dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 6 listopada 2012 r. (II SA/LU 677/12) uznał się za związany ustaleniami faktycznymi, co do których istnieje uzasadniona wątpliwość, czy zostały one dokonane w sposób prawidłowy, a tym samym naruszył prawo skarżącej do rzetelnej i merytorycznej kontroli decyzji organu administracji Jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 maja 2005 r. (FSK 2123/04, ONSA i WSA 2006, nr 1, poz. 9), przyjęcie przez wojewódzki sąd administracyjny stanu faktycznego, który organ administracji ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny, stanowi naruszenie przez sąd art. 141 § 4 P.p.s.a. Podobnie uzasadnienie wyroku, zawierające jedynie opis poszczególnych elementów stanu faktycznego, bez wskazania, w jakim zakresie zostały one przyjęte przez sąd i dlaczego, nie spełnia wymogów art. 141 § 4 P.p.s.a.
Obowiązkiem sądu administracyjnego pierwszej instancji jest zbadanie, czy organ dokonując ustalenia stanu faktycznego nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz zajęcie stanowiska, jaki stan faktyczny został przez sąd przyjęty (Uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010, II FPS 8/09). Sąd zaniechał spełnienia tego obowiązku, mimo podnoszonych wielokrotnie przez skarżącą podstaw do odmiennej oceny stanu faktycznego niż tej dokonanej przez organ administracji publicznej.
Stanowisko Sądu I instancji co do prawidłowości ustaleń w przypadku sporu w tym zakresie pomiędzy stronami postępowania sądowo-administracyjnego, powinno zawierać odniesienia do argumentów prezentowanych zarówno przez organ administracji, jak i skarżącego oraz wyjaśniać, dlaczego argumenty jednej ze stron uznaje za prawidłowe, a inne nie (por. wyrok NSA dnia z 13 stycznia 2009 r., I FSK 1904/07, niepubl.). Błędnie przeprowadzona ocena stanu faktycznego oraz brak jej szerszego określenia w uzasadnieniu wyroku nie pozwala stronie poznać sposobu
rozumowania i argumentacji Sądu, co więcej, uniemożliwia dokonanie adekwatnego odniesienia się do twierdzeń formułowanych przez Sąd.
Nie sposób również zgodzić się z poglądem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, że w niniejszej sprawie brak było przesłanek do wznowienia postępowania, mimo że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że wyszły na jaw istotne nowe okoliczności faktyczne i dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
W tym zakresie należy zwrócić uwagę na zasadność uchybień procesowych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], które nie dostrzegło potrzeby przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka P. K., pomimo iż świadek ten według skarżącej posiada wiedzę na temat przedmiotu toczącego się postępowania, mającą duże znaczenie dla sprawy. W sprawie bezpodstawnie oddalono również wniosek o złożenie wyjaśnień przez D. J., co do przesłanek wznowienia postępowania, a także zarzutów takich jak brak wskazania przez Starostę [...], na której działce ojciec wnioskodawczyni miał dożywocie, albowiem z żadnego dokumentu to nie wynika. Skarżąca chciała się również wypowiedzieć co do zarzutów odnośnie do poprzedniej numeracji działek, w tym co do tego, kiedy to numery były zmienione i wskazać, że w dokumentach scaleniowych znajdują się dopiski dokonane ołówkiem i są one nieczytelne. Nieprawidłowe jest także stwierdzenie, że mapa scalenia z 1976 r. nie ma żadnego wpływu dla rozstrzygnięcia w danej sprawie, albowiem pokazuje ona rozbieżności co do numeracji działek będących przedmiotem niniejszego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez D. J. nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Za niezasadny, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznać należy zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 141 § 4 P.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi wynikające z tego przepisu. Przedstawione w uzasadnieniu wyroku argumenty pozwalają na odtworzenie motywów, którymi Sąd kierował się wydając zaskarżony wyrok oraz ocenę prawidłowości zajętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowiska.
Za niezasadny uznać również należy zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Przepis ten ma charakter swoistej "instrukcji" dla Sądu, jakiej treści rozstrzygnięcie ma wydać, gdy uzna, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Może więc być on naruszony tylko wówczas, gdy Sąd uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie wydaje orzeczenie oddalające skargę lub gdy Sąd uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie uwzględnia ją. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i w konsekwencji wydał prawidłowe rozstrzygnięcie polegające na jej oddaleniu.
Zarzut naruszenia art. 153 P.p.s.a. nie mógł być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny rzeczywiście wyraził błędny pogląd, iż był związany stanowiskiem Sądu wyrażonym w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 677/12. Możliwe jest wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją, która została oceniona przez sąd administracyjny. Kwestia ta była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 30 kwietnia 1986 r., sygn. akt SA/Wr 137/86 (ONSA 1986/1/29) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Przymiot "prawomocności" wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczy tylko sfery zgodności z prawem decyzji ostatecznej i nie stwarza przeszkód jej zmiany lub uchylenia w nadzwyczajnym trybie administracyjnym przewidzianym do wzruszenia decyzji prawnie niewadliwych. Dopuszczalne jest wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, co do której sąd administracyjny oddalił skargę, jeżeli po wyroku sądowym zostaną ujawnione lub wystąpią przesłanki do wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 5, 7, 8 K.p.a." Pogląd ten, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy w pełni podzielić. Zachowuje on swoją aktualność także w obecnie obowiązującym stanie prawnym. Uchybienie Sądu I instancji nie miało jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oprócz tego, że odwołał się do stanowiska Sądu wyrażonego we wcześniejszym wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 677/12 dokonał także własnej oceny tego, czy zaistniały podstawy do uchylenia w postępowaniu wznowieniowym decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości (str. 6 i 7 uzasadnienia wyroku) zasadnie przy tym uznając, że podstaw takich nie było.
Niezasadny, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest zarzut naruszenia przez art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Jak to zostało już wyżej wskazane Sąd Instancji zasadnie uznał, że nie zaistniały podstawy do uchylenia w postępowaniu wznowieniowym decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości. Skarżąca kasacyjnie składając wniosek o wznowienie postępowania powołała się na przesłankę wznowienia wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Za nową okoliczność skarżąca kasacyjnie we wniosku o wznowienie postępowania uznawała prowadzenie postępowania nie w stosunku do jej ojca tylko do osoby o takim samym nazwisku. Twierdzenie to nie zostało w jakikolwiek sposób uprawdopodobnione poza enigmatycznym stwierdzeniem skarżącej kasacyjnie, iż powzięła wiadomość, że postępowanie nie było prowadzone w stosunku do jej ojca. Nawet sama skarżąca kasacyjnie zrezygnowała z powoływania się w skardze do Sądu I instancji na ten argument o czym świadczy treść tej skargi. Nie było tym samym żadnych podstaw do uchylenia decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości z tego powodu, że postępowaniu, w którym decyzja ta została wydana, rzekomo nie dokonywano oceny sytuacji w odniesieniu do ojca skarżącej kasacyjnie tylko w odniesieniu do innej osoby.
Jako na nową okoliczność skarżąca kasacyjnie powołała się również na to, że działki, których zwrotu się domaga należały do jej ojca. Odnosząc się do tego argumentu stwierdzić należy, że nie jest to nowa okoliczność, gdyż okoliczność ta była już podnoszona w postępowaniu, w którym wydana została decyzja o odmowie zwrotu działek.
Skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła również jakichkolwiek nowych dowodów, które wskazywałyby na to, że działki, których zwrotu się domaga należały do jej ojca. Argumenty skarżącej kasacyjnie, jak wynika z treści wniosku o wznowienie postępowania, sprowadzały się do twierdzenia, że "Okoliczność ta, jako nowy fakt wynikający z niepodważalnych dowodów, które powinny znajdować się w dyspozycji Starosty - powinna zostać zweryfikowana po wznowieniu postępowania". Tego rodzaju stwierdzenia nie można uznać za wskazanie nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi wydającemu decyzję. Nie jest to nawet wiedza o istnieniu dowodów, a jedynie przekonanie skarżącej kasacyjnie, że takie dowody powinny istnieć.
To osoba żądająca wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. powinna wskazać konkretne dowody, które nie były znane organowi w dniu wydania decyzji. Nie można domagać od organu administracji, by ten w oparciu o gołosłowne twierdzenia wnioskodawczyni w jej zastępstwie poszukiwał takich dowodów.
W toku wznowionego postępowania skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła żadnego nowego dowodu, który podważałby ustalenia faktyczne, które legły u podstaw wydania decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości. Ustalenia te zostały poczynione w oparciu o urzędowe dokumenty i nie został przedstawiony żaden dowód, który by podważał moc dowodową tych dokumentów.
Zaniechanie przesłuchania w charakterze świadka P. K. oraz w charakterze strony skarżącej kasacyjnie nie może być uznane za uchybienie organów administracji oraz Sądu. Zeznania świadka i strony byłyby nowymi dowodami powstałymi po wydaniu decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości, a jak to zostało już wyżej wskazane z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wynika, że nowe dowody, aby mogły być podstawą wznowienia postępowania i uchylenia decyzji musiałyby istnieć przed wydaniem decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości, o zwrot których skarżąca kasacyjnie wnosiła.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło