I OW 19/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.), Sędzia NSA Anna Lech, Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski, Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta W. a Prezydentem Miasta L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. A. w sprawie wydania skierowania do domu pomocy społecznej i ustalenie odpłatności z tego tytułu postanawia: wskazać Prezydenta Miasta L. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku Pismem z dnia 28 stycznia 2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Burmistrz W. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Burmistrzem W., a Prezydentem Miasta L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. A. z dnia 29 października 2013 r. o wydanie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i ustaleniu odpłatności z tego tytułu. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Prezydent Miasta L. przekazał wniosek Z. A. o wydanie ww. decyzji do Burmistrza W. celem rozpoznania, albowiem zdaniem tego organu, Z. A. jest osobą bezdomną, a ostatnim jego miejscem zameldowania pozostaje Gmina W. Z kolei Burmistrz W. na podstawie dokumentów przesłanych przez Prezydenta Miasta L. oraz na podstawie wywiadów środowiskowych ustalił, że Z. A. od 20 lat nie mieszka na terenie miasta W., zmienił miejsce zamieszkania na Miasto L. i tam do chwili obecnej mieszka. Z W. wymeldowany został decyzją administracyjną z dniem [...] marca 1998 r. Od kilku lat zamieszkuje w budynku przy ul. [...] w L. Właściciel budynku umożliwił mu zamieszkiwanie w pomieszczeniu znajdującym się w piwnicy tego budynku, w zamian za prace porządkowe na posesji. Zajmowane pomieszczenie wyposażone jest w wodę bieżącą, ogrzewane jest grzejnikiem elektrycznym. Obecnie Z. A. objęty jest pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej w L. w formie usług opiekuńczych w wymiarze 2 godzin dziennie oraz w formie 1 gorącego posiłku dziennie. Ponadto ubiega się o umieszczenie w domu pomocy społecznej w L., czyli tam gdzie chce nadal zamieszkiwać. Przywołując treść art. art. 6 pkt 8 i art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2013 r., poz. 182 ze zm.) oraz art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), wnioskodawca podniósł, że Z. A. nie jest osobą bezdomną. Powołując orzecznictwo Sądu Najwyższego (uchwała z dnia 9 lutego 2007 r. sygn. III CZP 157/2006) organ wyjaśnił, że osoba zamieszkując w takim lokalu jak np. piwnica, jeśli tylko pomieszczenie to służy zaspokajaniu jej potrzeb mieszkaniowych, podlega ochronie przewidzianej w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. Skoro, więc ustawa o pomocy społecznej nakazuje przy określeniu osoby bezdomnej stosować pojęcie lokalu z ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r., to nie ma znaczenia, w jakim lokalu ta osoba zamieszkuje ze względu na standardy (wyposażenie lokalu) czy też jego pierwotne przeznaczenie. W ocenie Burmistrza W. zamieszkiwanie przez Z. A. w piwnicy w L. przy ul. [...], wyposażonej w wodę bieżącą i ogrzewanie i to jeszcze za zgodą właściciela tego lokalu, w pełni i niewątpliwie wyczerpuje przesłanki zamieszkiwania w lokalu w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Przy czym nie jest to lokal tymczasowy. Mając powyższe na uwadze wnioskodawca wskazał, że w sprawie nie ma zastosowania art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, ale art. 101 ust. 1 tej ustawy, wobec czego organem właściwym do rozpoznania wniosku Z. A. o wydanie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i ustaleniu odpłatności za tego tytułu, jest Prezydent Miasta L. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta L. wskazał, że organem właściwym do rozpoznania wniosku Z. A. jest Burmistrz W. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, Z. A. przebywając w piwnicy, zamieszkuje w lokalu, który nie posiada statusu lokalu mieszkalnego, gdyż jest to pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób. Zainteresowany nie posiada statusu najemcy, ani współwłaściciela lokalu. W ocenie Prezydenta Miasta L., Z. A. jest osobą bezdomną, która nigdy nie posiadała meldunku na terenie Miasta L., a zatem zastosowanie znajduje art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.") sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygnięcia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Przedmiotowy negatywny spór o właściwość pomiędzy Burmistrzem W. a Prezydentem Miasta L. powstał w sprawie administracyjnej dotyczącej rozpatrzenia wniosku Z. A. o wydanie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i ustaleniu odpłatności z tego tytułu. Problematyka właściwości miejscowej organów udzielających świadczeń z pomocy społecznej uregulowana została w art. 101 ust. 1-3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Stosownie do tej regulacji właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo gminą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Przepis art. 101 ust. 3 przewiduje jednakże, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie wystąpiła właśnie sytuacja, o której mowa w powołanym art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, czyli przypadek szczególnie uzasadniony sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. Jak bowiem wynika z akt sprawy, Z. A. od 1998 r. nie przebywa we W. gdzie znajduje się miejsce jego ostatniego zameldowania. Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że we W. mieszka córka zainteresowanego, jednakże od 15 lat nie utrzymuje z nią kontaktu. Zainteresowany od lat nie utrzymuje żadnych związków z Gminą W.. Z kolei od 15 lat mieszka na terenie L. Od kilku lat miejscem jego zamieszkania jest piwnica przy ul. [...] w L. Z. A. korzysta ze wsparcia Ośrodka Pomocy Społecznej w L. W L. też mieszka siostra zainteresowanego, z którą utrzymuje kontakt i jak sam oświadczył we wniosku z dnia 29 października 2013 r. z tym Miastem on sam wiąże swoją przyszłość. W tej sytuacji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za właściwą do rozpatrzenia wniosku Z. A. o wydanie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i ustaleniu odpłatności z tego tytułu, uznać należy gminę miejsca wieloletniego i obecnego pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. Konsekwencją tego stanowiska będzie to, że Prezydenta Miasta L. uznać należy, w świetle powołanych przepisów ustawy o pomocy społecznej, za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku Z. A. (art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.