I SA/Ol 301/14
WyrokWSA w Olsztynie2014-05-28
Skład orzekający: Wiesława Pierechod, Tadeusz Piskozub, Renata Kantecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo wznowił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych, opierając się na nowych okolicznościach faktycznych lub dowodach, które nie istniały lub nie były znane organowi w dniu wydania pierwotnej decyzji ostatecznej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej naruszył art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., ponieważ wznowił postępowanie w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych na podstawie okoliczności, które nie istniały w dniu wydania pierwotnej decyzji ostatecznej (brak dowodów zakupu repelentów za lata 2007-2010) lub były znane organowi przed wydaniem tej decyzji (nieprawidłowa ilość sadzonek brzozy i olszy w planie zalesienia). W związku z tym, że przesłanki wznowienia postępowania nie zostały spełnione, sąd uchylił zaskarżoną decyzję.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych. Po spełnieniu warunków i otrzymaniu decyzji przyznającej płatności, po latach przeprowadzono kontrolę, która wykazała braki w kwalifikowalności do dopłat na części powierzchni oraz brak dowodów zakupu sadzonek i repelentów. Organ I instancji wznowił postępowanie i stwierdził, że pierwotna decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. nieuzasadnione wznowienie postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 lutego 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia 2 października 2013 r. Określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżącej kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Piskozub, sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Milena Małyszko, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 28 maja 2014r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji przyznającej płatności na zalesianie gruntów rolnych z naruszeniem prawa I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
W dniu 15 lipca 2005r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "ARiMR") wpłynął wniosek M. P. (dalej powoływana jako "skarżąca", "strona") o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych. We wniosku strona deklarowała działkę rolną AB, położoną na działce ewidencyjnej nr "[...]", o powierzchni 10,70 ha. W planie zalesienia przewidziano stosowanie repelentów. W dniu 5 maja 2006r. strona złożyła oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia wraz z zaświadczeniem nadleśniczego potwierdzającym wykonanie zalesienia zgodnie z planem.
Decyzją z dnia 12 maja 2006r. organ przyznał stronie płatności na zalesienie gruntów rolnych: wsparcie na zalesienie w wysokości 60.068 zł płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia, premię pielęgnacyjną w wysokości 11.298 zł płatną corocznie przez 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia oraz premię zalesieniową w wysokości 14.980 zł płatną corocznie przez 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.
W dniach 25-26 kwietnia 2013r. oraz 4 czerwca 2013r. przeprowadzona została kontrola wykonanego zalesienia. Ustalono, że wystąpił brak kwalifikowalności do dopłat z tytułu zalesienia gruntów rolnych na powierzchni 1,88 ha oraz brak dowodów zakupu sadzonek i repelentów, do których przyznano pomoc na podstawie wniosku z dnia 15 lipca 2005r..
W konsekwencji powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2013r., na podstawie art.145 §1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2013r., poz.267), dalej jako "K.p.a.", wznowił postępowanie w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych na podstawie decyzji z dnia 12 maja 2006r..
Decyzją z dnia 2 października 2013r. organ I instancji stwierdził, że jego decyzja z dnia 12 maja 2006r. o przyznaniu płatności na zalesienie gruntów rolnych została wydana z naruszeniem prawa. Wskazał, że od dnia doręczenia decyzji ostatecznej upłynęło 5 lat, a zatem organ ograniczył się do stwierdzenia wydania jej z naruszenia prawa, stosownie do art.146 §1 i art.151 §2 K.p.a. Stwierdzi, że opisana decyzja jest nieprawidłowa, a w konsekwencji wypłacone na jej podstawie płatności z tytułu stosowania repelentów należy uznać za nienależne.
Organ wskazał, że inspektorzy Biura Kontroli na Miejscu ustalili, w wyniku kontroli, że faktyczna powierzchnia działki rolnej AB, położonej na działce ewidencyjnej nr "[...]" wynosi 10,70 ha, a więc tyle ile zadeklarowała strona we wniosku. Stwierdzono natomiast nieudokumentowanie zakupu repelentów lub udokumentowanie zakupu w niewystarczającej ilości i nieudokumentowanie zakupu sadzonek. Strona zakupiła o 6.500 szt. mniej sadzonek dębu od przewidywanej w planie zalesienia. Nadto stwierdzono, że obszar zalesiony brzozą (0,70 ha) i olszą (1,18 ha) nie kwalifikuje się do płatności, gdyż obsadzono go niezgodnie z rozporządzeniem – ilość sadzonek brzozy na hektar (w tyś) wynosi 3,29, a olszy - 2,97, zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia winien zaś wynosić od 4 do 6.
Odnosząc się do nieprawidłowości dotyczącej nieudokumentowania zakupu repelentów, organ I instancji, wskazał na treść §13 ust.2b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 187, poz.1929 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie". Przepis ten stanowi, że premia pielęgnacyjna w części przeznaczonej na zastosowanie repelentów podlega zwrotowi za cały okres jej pobierania, jeżeli producent rolny ich nie zastosował lub nie posiada dowodu zakupu, a ich zastosowanie zostało przewidziane w planie zalesienia. Ustalono, że strona zakupiła w dniu 24 października 2005r. 80 kg środka Cervacol Extra PA oraz w dniu 6 września 2006r. – 160 kg Emolu BTX LA. Mając na względzie ilość sadzonek drzew, uznano że ilość repelentów zakupionych w 2005r. była niewystarczająca na zabezpieczenie uprawy leśnej. Organ zaznaczył, że strona poinformowała o zabezpieczeniu upraw za pomocą środków własnej produkcji, ale ustawodawca w rozporządzeniu jednoznacznie określił potrzebę posiadania dowodu zakupu repelentów.
W związku z powyższym organ wskazał sposób wyliczenia przyznanej stronie płatności na zalesienie z uwzględnieniem zmniejszeń spowodowanych stwierdzonymi podczas kontroli na miejscu nieprawidłowościami.
W odwołaniu od tej decyzji strona wskazała, że wbrew wskazanym podstawom jej wydania, została oparta o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu, w którym została wydana decyzja pierwotna oraz na podstawie tego samego stanu faktycznego. Zmianie uległa tylko ocena stanu faktycznego. Brak było zatem podstaw do wznowienia postępowania i stwierdzenia, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Zdaniem strony organ nie zebrał całego materiału dowodowego – winien przesłuchać pracownika Nadleśnictwa na okoliczność stosowania przez nią repelentów, a analizy zgromadzonego materiału winni dokonać niezależni biegli. Podkreśliła, że działała w zaufaniu do pracownika organu administracji – Nadleśnictwa stosując repelenty zastępcze. Zaznaczyła także, że faktury VAT ma obowiązek przechowywać przez okres 5 lat, a więc nie musiała przechowywać faktur z lat 2005-2007. Dodatkowo §12 rozporządzenia stanowi, że producent rolny, któremu przyznano wsparcie na zalesienie powinien przechowywać przez 5 lat od zakończenia realizacji planu zalesienia dowody zakupu sadzonek i repelentów. Oświadczenia o wykonaniu planu zalesienia wraz ze stosownym zaświadczeniem nadleśniczego zostało organowi złożone w dniu 5 maja 2006r.
Zaskarżoną decyzją z dnia 7 lutego 2014r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ zaznaczył, że w dniu 17 lipca 2007r. w gospodarstwie rolnym strony została przeprowadzona kontrola na miejscu, która nie stwierdziła żadnych nieprawidłowości. Następnie w dniach 25-26 kwietnia 2013r. oraz w dniu 4 czerwca 2013r. przeprowadzono kolejną kontrolę zalesienia wykonanego przez stronę. Kontrola ta wykazała, że zakup repelentów jest potwierdzony fakturami za lata 2005 i 2006. Strona wskazała, że w pozostałych latach zalesienie zabezpieczone było preparatami zakupionymi w 2006r. oraz zastosowaniem wełny. Nadto organ wskazał, że nieudokumentowano zakupu sadzonek dębu w ilości 6.500 sztuk, a ilość sadzonek określona w planie zalesienia w odniesieniu do brzozy i olszy jest niższa od normy przewidzianej w rozporządzeniu.
Organ odwoławczy wskazał, że podstawą wznowienia postępowania było wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję (tj. powzięcia informacji o braku dowodów zakupu repelentów za wszystkie lata ich stosowania, nieudokumentowaniu zakupu sadzonek dębu w ilości 6.500 sztuk oraz błędnym ustaleniu ilości sadzonek olszy i brzozy w planie zalesienia). Zaznaczył, że art.145 §1 pkt 5 K.p.a. odnosi się do sytuacji, gdy organ prowadzący pierwotne postępowanie nie miał pełnego obrazu stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy. Podkreślił, że wznowienie postępowania powinno następować, gdy wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne, a ich ujawnienie się może być rezultatem przeprowadzenia dowodów po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie podejmowania decyzji. Uzyskanie przez organ I instancji wskazanych wyżej informacji, obligowało do wznowienia postępowania. Za prawidłowe uznał przy tym organ II instancji, zastosowanie art. 151 §2 K.p.a., wobec tego, że od dnia doręczenia decyzji ostatecznej upłynęło ponad 5 lat.
Organ odwoławczy stwierdził, że pierwotne rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem §13 ust.2b, §13 ust.1 pkt 2 oraz §8 ust.2 rozporządzenia.
Organ zaznaczył, że podczas kontroli okazane zostały dowody zakupu repelentów, które dotyczyły tylko dwóch lat (2005r. i 2006r.), a plan zalesienia z 11 lipca 2005r. obligował stronę do stosowania repelentów do 2010r. włącznie. Stwierdzono także brak dowodów zakupu sadzonek dębu w ilości 6.500 sztuk - w planie zalesienia przewidziano 48.000 sztuk sadzonek, a zakupiona ilość to 41.500. W planie zalesienia zapisano również, że zalesienie sadzonkami brzozy ma być wykonane 3,5 tyś sztuk na ha, a olszy 3 tyś sztuk na ha, gdzie w załączniku nr 3 do rozporządzenia wskazano, że musi to być od 4 do 6 tyś sztuk sadzonek na ha gruntu. W związku z zalesieniem brzozą (0,7 ha) i olszą (1,18 ha) niezgodnie z rozporządzeniem, obszar 1,88 ha został wykluczony z objęcia płatnością.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wskazał, że zgodnie z §12 pkt 1 i 2 w zw. z §5 ust. 5 rozporządzenia, dowody zakupu sadzonek i repelentów producent rolny przechowuje przez 5 lat od dnia zakończenia realizacji planu zalesienia, a plan ten realizuje się do dnia wypłaty ostatniej premii pielęgnacyjnej. Tym samym zarzut, że strona nie była zobligowana do przechowywania dokumentów do dnia kontroli (25-26 kwietnia 2013r.) nie jest zasadny. Wskazał, że akceptacja przez pracownika nadleśnictwa zmiany repelentów nie spełniła warunku określonego w planie zalesienia (zmianę powinien zaakceptować starosta lub nadleśniczy). Za niezasadny uznał organ zarzut nie zebrania całego materiału dowodowego – przesłuchanie pracownika Nadleśnictwa oraz powołanie biegłego jest niezasadne, bowiem kwestią zasadniczą jest brak dowodów zakupu repelentów na wszystkie lata ich stosowania. Nadto organ zaznaczył, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy dotyczące podatku od towarów i usług, bo obowiązek przechowywania dowodów zakupu wynika z rozporządzenia.
Biorąc pod uwagę powyższe, prawidłowo organ I instancji wyliczył, że wsparcie na zalesienie powinno wynieść 25.019 zł, premia pielęgnacyjna – 3.087 zł, a premia zalesieniowa 12.384 zł.
Reasumując organ odwoławczy w pełni podzielił ustalenia i ocenę prawną dokonaną przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Decyzji zarzuciła naruszenie:
- art.145 §1 pkt 5 K.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, wskutek czego doszło do nieuzasadnionego wznowienia postępowania,
- art.7 w związku z art.77 §1 w związku z art.78 §1 K.p.a, poprzez zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy polegające na pominięciu dowodu z zeznań świadka (pracownika nadleśnictwa), zaniechania oceny użycia repelentów oraz zaniechania ustalenia pochodzenia użytych repelentów zastępczych, braku powołania biegłego z zakresu leśnictwa na okoliczność prawidłowego stosowania repelentów oraz prawidłowego zakrzewienia,
- art.8 K.p.a., poprzez działanie organu w sposób, który prowadził do przyjęcia przez skarżącą, że jej działania były w pełni prawidłowe, a mianowicie wydanie zaświadczenia o prawidłowym wykonaniu planu zalesienia oraz przedstawienia protokołów pokontrolnych, które nie wskazywały żadnych uchybień, w sytuacji gdy organ kwestionuje treść ustalonego w nich stanu faktycznego,
- §12 pkt 1 w związku z §13 ust.1 pkt 2 rozporządzenia w związku z art.75 §1 K.p.a., polegającym na przyjęciu, że dowodem w rozumieniu tych przepisów może być tylko faktura VAT, podczas gdy w rzeczywistości może to być dowolny dowód, jeśli tylko pozwoli na wykazanie zakupu sadzonek i repelentów w ciągu 5 lat od zakończenia realizacji planu zalesienia oraz, że użyte sadzonki i repelenty pochodzić muszą z umowy sprzedaży, gdy w rzeczywistości sposób ich nabycia jest dowolny.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wykonanie planu było kontrolowane przez przedstawicieli Ministerstwa Rolnictwa i w dniu 17 lipca 2007r. przez pracowników Biura Powiatowego ARiMR. Kontrole nie stwierdziły uchybień. Wynik kontroli przeprowadzonej w 2013r. nie może być podstawą do zastosowania art.145 §1 pkt 5 K.p.a., gdyż nie obejmuje on stanu na dzień wydania decyzji ostatecznej. Kontrola ujawniła fakty, które są kwestionowane. Podkreśliła, że wszelkie działania związane z zalesieniem (wykonanie planu zalesienia i stosowanie repelentów) były konsultowane z Biurem Powiatowym ARiMR bądź z Nadleśnictwem. Skarżąca nie może być karana za błędy organów Państwa. Organ od początku postępowania miał pełny obraz sprawy, a fakty ujawnione w konsekwencji kontroli z 2013r. nie można uznać za nowe. Podstawy wznowienia postępowania nie stanowi odmienna od poprzedniej ocena materiału dowodowego sprawy. Zarzuciła także, że §12 pkt 2 rozporządzenia nie określa co może być dowodem, a ratio legis wskazuje, że może to być dowolny dowód, jeżeli będzie on przydatny dla przeprowadzenia kontroli w 5 lat po zakończeniu zalesienia. Z okoliczności, że repelenty zostały użyte, wyprowadzić można wniosek, że zostały one nabyte.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mają uprawnienia kasacyjne, co oznacza, że nie zastępują organów administracji w rozstrzyganiu spraw, a stwierdzając, że zaskarżona decyzja (postanowienie) narusza prawo materialne, bądź przewidziane przepisami zasady postępowania administracyjnego, mogą uchylić zaskarżony akt lub stwierdzić jego nieważność. Stanowią o tym art. 3 i art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz.270) cytowanej dalej jako "p.p.s.a.".
Sąd badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanej wyżej ustawy pod względem jej zgodności z przepisami procedury administracyjnej, jak i normami prawa materialnego, doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja narusza obowiązujące przepisy prawa procesowego, w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie przyznania stronie płatności na zalesienie gruntów rolnych zakończonej decyzją ostateczną z dnia 12 maja 2006r. Jako podstawę wznowienia organ wskazał art.145 §1 pkt 5 K.p.a. Organ stwierdził bowiem, że w wyniku przeprowadzonej w dniach 25-26 kwietnia 2013r. oraz 4 czerwca 2013r. kontroli na miejscu wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne dotyczące braku kwalifikowalności do dopłat z tytułu zalesienia powierzchni 1,88 ha oraz braku dowodów zakupu sadzonek i repelentów. Powołany przepis stanowił również jedną z podstaw wydanej przez organ I instancji decyzji stwierdzającej, że ww. decyzja z dnia 12 maja 2006r. o przyznanie stronie płatności na zalesienie gruntów rolnych została wydana z naruszeniem prawa.
W tym miejscu należy podnieść, że postępowanie o wznowienie jest odrębnym, obok postępowania o stwierdzenie nieważności oraz postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej, trybem wzruszenia decyzji ostatecznych. Przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Zauważyć jednak należy, iż omawiane postępowanie nie stanowi kolejnej "trzeciej instancji", w której bada się sprawę ponownie w jej całokształcie. Wspomnianą kontrolę wyznaczają określone przepisami przesłanki, wystąpienie których dopiero otwiera możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Jednocześnie należy zauważyć, że instytucja wznowienia postępowania stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej (art.16 K.p.a.). Oznacza to, że korzystanie z tego nadzwyczajnego środka procesowego może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach i na zasadach określonych w K.p.a. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Omawiany tryb służy rozwiązaniu sytuacji, kiedy po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniła się wadliwość postępowania, na którym oparto ostateczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej albo, gdy powstały później okoliczności, które pozbawiają znaczenia przesłanki, na jakich oparto rozstrzygnięcie sprawy. Ustawodawca w art.145 §1 i art.145a §1 K.p.a. wymienił istotne wady postępowania, których wystąpienie obliguje organ do wznowienia postępowania w celu sprawdzenia, czy jakaś z wad postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art.145 §1 pkt 5 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Dokonując wykładni tego przepisu należy stwierdzić, że wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadku kumulatywnego spełnienia trzech warunków.
Po pierwsze ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe, zatem nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłaszane przez stronę. Podkreślić należy, że w tej przesłance występują dwa odrębne człony – jeden dotyczy ujawnienia nowych okoliczności faktycznych, a drugi nowych dowodów. Tym samym na gruncie omawianego przepisu nie można utożsamiać nowej okoliczności faktycznej z nowym dowodem. Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych stanowi samodzielną podstawę wznowienia postępowania. W toku wznowionego postępowania organ, jest obowiązany ustalić, czy podana nowa okoliczność faktyczna występowała w chwili wydania decyzji ostatecznej. W tym też celu organ winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Nadto nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, czyli mieć wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Chodzi zatem o taką okoliczność faktyczną, która mogłaby mieć wpływ na odmienne rozstrzygniecie sprawy, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (vide: wyrok NSA z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. I OSK 429/06, publ. LEX Nr 348005; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2006 r., sygn. V SA/Wa 2510/05, publ., LEX Nr 202375).
Drugą przesłanką jest istnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej. Jeżeli zatem okoliczności faktyczne powstały po wydaniu decyzji, to stanowią one podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie, a nie wznowienia postępowania. W wyroku z dnia 20 listopada 1984 r., sygn. akt I SA 1111-1112/84 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął: "Wadą nieważności jest dotknięta decyzja administracyjna wydana na podstawie art.151 §1 pkt 2 K.p.a. w związku z uznaniem wystąpienia przesłanek z art.145 §1 pkt 5 K.p.a., jeżeli wznowienie postępowania nastąpiło na skutek wystąpienia nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, które powstały po wydaniu uchylonej decyzji ostatecznej" (publ. GAP 1987r. nr 6, s.46). Istotne jest przy tym, że nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody nie mogą dotyczyć jakiegokolwiek postępowania administracyjnego, ale sprawy tożsamej ze sprawą zakończoną decyzją ostateczną.
Trzecią przesłanką jest to, że nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Organ administracyjny jest związany dokonaną na podstawie całokształtu materiału dowodowego, oceną czy dana okoliczność została udowodniona, czy też nie. W konsekwencji powyższego, dla wystąpienia tej przesłanki nie ma znaczenia zmiana dokonanej przez organ oceny, zmiana poglądów co do wartości i mocy dowodowej określonych dowodów. Odmienna ocena dowodu, który istniał w dniu wydania decyzji i był znany organowi wydającemu decyzję, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że podstawę wznowienia postępowania stanowiły okoliczności związane m.in. z brakiem dowodów zakupu przez skarżącą repelentów za lata 2007-2010 (s.7 decyzji odwoławczej). Okoliczności te ujawnione zostały w toku kontroli na miejscu, która odbyła się w dniach 25-26 kwietnia 2013r. oraz 4 czerwca 2013r. Tym samym stwierdzić należy, że okoliczność braku dowodów zakupu repelentów w latach 2007-2010 nie istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej (w roku 2006). Okoliczność ta miała miejsce już po wydaniu tej decyzji.
Kolejną przesłanką wznowienia postępowania, powołaną przez organ w rozpoznanej sprawie, był brak dowodów zakupu sadzonek brzozy i olszy w ilości zgodnej z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia. Organ wskazał, że w planie zalesienia z dnia 11 lipca 2005r. zapisano, że zalesienie sadzonkami brzozy ma być wykonane 3.500 sztuk na hektar gruntu, a w przypadku olszy – 3.000 sztuk na hektar. W wymienionym załączniku wskazano natomiast, że ilość sadzonek brzozy i olszy na hektar gruntu powinna wynosić od 4.000 do 6.000 sztuk. Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że skarżąca dokonała zalesienia ww. gatunkami drzew zgodnie z planem zalesienia, do czego zobowiązywał ją § 3 ust.1 pkt 2 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem płatność na zalesienie jest udzielana producentowi rolnemu (...), który spełnia łącznie następujące warunki: został wpisany do ewidencji producentów (...), zobowiązał się do zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności była prowadzona działalność rolnicza i pielęgnacji założonej uprawy leśnej, przez okres 5 lat od dnia wykonania zalesienia – zgodnie z planem zalesienia, w rozumieniu ustawy o lasach oraz zobowiązała się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesienie. Również w postanowieniu z dnia 20 października 2005r. o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych, organ pouczył skarżącą o wykonaniu zalesienia zgodnie z wytycznymi zawartymi w planie (pkt 1 pouczenia). Plan zalesienia z wykazanymi ilościami (obecnie kwestionowanymi) sadzonek brzozy i olszy wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w dniu 15 lipca 2005r. (stanowił załącznik do wniosku o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych na rok 2005). Tym samym okoliczność ta – wskazanie w planie zalesienia mniejszej ilości sadzonek brzozy i olszy niż wynikająca z załącznika nr 3 do rozporządzenia - była znana organowi przed wydaniem decyzji ostatecznej.
Nadto organ powołał się na brak dowodu zakupu 6.500 sztuk sadzonek dębu - zgodnie z planem zalesienia skarżąca powinna posadzić 48.000 sztuk sadzonek, a zgodnie z fakturą nabyła ich 41.500 sztuk. Okoliczność posadzenia przez skarżącą mniejszej, od przewidzianej w planie zalesienia, ilości sadzonek dębu (41.500 sztuk) nie jest sporna. Opisana okoliczność jest istotna i istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej, jednakże ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, czy była ona znana organowi w dniu wydania decyzji. Z pewnością organ o jej istnieniu wiedział w lipcu 2007r. W protokole czynności kontrolnych, które wówczas odbyły się u skarżącej stwierdzono rozbieżność ilości sadzonek dębu między planem zalesienia, a fakturą. Zastosowano jednak kod pokontrolny GR1, co oznacza, że nie stwierdzono uchybień. Ponadto z notatki urzędowej sporządzonej w dniu 28 sierpnia 2007r., w związku z przekazaniem protokołu z czynności kontrolnych z dnia 17 lipca 2007r. wynika, że nadleśniczy nadleśnictwa wydał zaświadczenie, w którym potwierdził nie obsadzenie pasa przy granicy działki, co spowodowało wysadzenie mniejszej ilości liczby sadzonek w stosunku do planu zalesienia. Na płycie dołączonej do protokołu z czynności kontrolnych z dnia 24 kwietnia 2013r. znajduje się fotografia ww. notatki. Z notatki tej wynika, że została ona sporządzona w maju 2006r., ale nie ma daty dziennej. Inżynier nadzoru, który dokonał, w dniu 4 czerwca 2006r., kontroli terenowej zalesienia (co wynika z zaświadczenia Nadleśnictwa z dnia 5 maja 2006r. o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia) w swojej notatce stwierdził, że w planie zalesienia z dnia 11 lipca 2005r. zaplanowano zbyt dużą liczbę sadzonek, różnica w ilości (6.500 sztuk) wynika ze zbyt małego potrącenia na powierzchnie wchodzące w skład zalesienia, a nie podlegające obsadzeniu – 3 metrowy pas od granicy działki z działkami innej własności użytkowanymi jako grunt rolny lub drogi oraz pozostawione drogi technologiczne na powierzchni zalesienia. Powołana notatka mogła stanowić załącznik do zaświadczenia wydanego przez Nadleśnictwo z dnia 5 maja 2006r. o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. W zaświadczeniu tym wskazano bowiem, że w terenie sprawdzono m.in. skład gatunkowy, formy zmieszania, zgodność nasadzeń ze szkicem rozmieszczenia gatunków i pozostawienie nieobsadzonych pasów przy granicy działki. Zaświadczenie to z kolei wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR w dniu 5 maja 2006r., a więc przed wydaniem decyzji ostatecznej.
Koniecznym jest zatem dokonanie ustaleń kiedy opisana notatka z maja 2006r. została przedłożona organowi – czy przed wydaniem decyzji, czy też już po jej wydaniu. Okoliczność ta jest istotna w świetle powołanych wyżej przesłanek wznowienia postępowania. Nadto konieczne jest także rozważenie jaki wpływ na wznowienie postępowania i treść zaskarżonej decyzji ma okoliczność nie stwierdzenia uchybień w opisanym zakresie w toku czynności kontrolnych przeprowadzonych w lipcu 2007r., pomimo stwierdzenia braku nasadzenia 6.500 sztuk sadzonek dębu. Powyższe należy rozważyć w świetle zasady pogłębiania zaufania do organów, wyrażonej w art. 8 K.p.a.
Powyższe skutkuje stwierdzeniem, że nie została spełniona przesłanka wznowienia postępowania określona w art.145 §1 pkt 5 K.p.a. w zakresie dwóch pierwszych opisanych przesłanek. Wznawiając postępowanie, na podstawie okoliczności faktycznej, która nie istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej oraz, która była znana organowi przed jej wydaniem, organ naruszył wymieniony przepis.
Odnośnie natomiast trzeciej, powołanej przez organ przesłanki, w świetle braków w ustaleniach faktycznych, przedwczesne jest stwierdzenie, czy mogła ona stanowić podstawę wznowienia.
W konsekwencji powyższego na obecnym etapie postępowania nie ma konieczności odnoszenia się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze. Stwierdzenie uchybień procesowych mających istotny wpływ na wynik sprawy czyni zbędną potrzebę dokonania przez Sąd merytorycznej oceny zarzutów zawartych we wniesionej przez stronę skardze.
Na marginesie wskazać należy, że w §13 ust. 2b rozporządzenia, przewidziano odrębną podstawę określenia zwrotu premii pielęgnacyjnej w części przeznaczonej na zastosowanie repelentów, jeżeli producent rolny ich nie zastosował lub nie posiada dowodu ich zakupu, a ich zastosowanie zostało przewidziane w planie zalesienia.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a., orzekł jak w pkt I wyroku. Podstawę rozstrzygnięcia o niewykonalności zaskarżonej decyzji (pkt II) uzasadnia art. 152 p.p.s.a. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania (pkt III) wydano na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Przy czym na koszty postępowania w kwocie 457 zł złożyły się uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł, określone na podstawie § 14 ust.2 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło