II OZ 150/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.B. i S.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt II SA/Po 68/14 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Po 68/14 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia [...] listopada 2013 r., Nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanowienie: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt II SA/Po 68/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił A.B. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Po 68/14 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia [...] listopada 2013 r., Nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Wyrokiem z dnia 29 maja 2014 r. Sąd oddalił skargę na ww. decyzję wydaną w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Następnie Sąd, na wniosek skarżącej (k. 87), doręczył tej stronie w dniu 15 lipca 2014 r. (przesyłkę pocztową wydano do rąk skarżącej - k. 108) odpis wyroku z dnia 29 maja 2014 r. wraz ze sporządzonym uzasadnieniem. W dniu 23 września 2014 r. (data nadania pocztowego - k. 127) skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 29 maja 2014 r., argumentując, że wysłane w terminie pismo zwykłą przesyłką nie dotarło do Sądu. Ponadto wniosła o ustanowienie adwokata z urzędu do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wezwana przez Sąd do wskazania konkretnych okoliczności, z których wywodzi przyczynę uchybienia terminu i brak winy w jego uchybieniu, jak i uprawdopodobnienia powoływanych okoliczności oraz wskazania kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, wnioskodawczyni skierowała do Sądu w dniu 14 października 2014 r. (k. 140) pismo procesowe zatytułowane "Skarga – kasacyjna", w którym zwróciła się z prośbą do Naczelnego Sądu Administracyjnego "o kasację skargi wydanej z orzeczenia z uzasadnieniem sprawy z dnia 29.05.2014 r., sygn. akt II SA/Po 68/14". Pismo poza skarżącą podpisał również uczestnik postępowania S.R., który również wystąpił o przyznanie prawa pomocy (k. 134, 139). Sąd I instancji rozpoznając ww. wniosek uznał, że strona złożyła w terminie wynikającym z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.") wniosek o przywrócenie niewątpliwie uchybionego terminu. Sąd przyjął korzystną dla strony interpretację, że przeszkody, na które strona się powołuje, ustały w dniu sporządzenia wniosku o przywrócenie terminu, tj. 20 września 2014 r., już po doręczeniu organowi odpisu wyroku ze stwierdzeniem prawomocności oraz akt administracyjnych, miało miejsce w dniu 15 września 2014 r. Rozpoznając merytorycznie wniosek Sąd I instancji stwierdził, iż strona nie uprawdopodobniła należycie wystąpienia okoliczności, które w ogóle stanowiłyby przeszkodę do wniesienia skargi kasacyjnej ani że nie wniosła skargi kasacyjnej bez swojej winy. Jedyny rodzaj "przeszkód", jaki wynika z twierdzeń strony, to domniemany fakt terminowego nadania pisma - jak można się domyślać, skargi kasacyjnej zwykłą przesyłką (pocztową), które jednak nie dotarło do Sądu. Żadnych bliższych okoliczności kwestii domniemanego nadania skargi kasacyjnej, jak i uchybienia terminu do jej wniesienia, skarżąca nie przedstawiła, a Sąd z urzędu nie doszukał się w aktach postępowania takich argumentów, które uprawdopodobniałyby twierdzenia skarżącej. W ocenie Sądu I instancji znamienne jednak jest to, że skarżąca nie przedstawiła nawet kopii pisma, które miałaby nadać do Sądu zwykłą przesyłką pocztową. Sąd podkreślił, że to strona żądająca przywrócenia terminu powinna Sądowi dostarczyć argumentów przemawiających za brakiem winy w niedochowaniu terminu. W ocenie Sądu I instancji, strona – w celu należytego zadbania o własne sprawy, skoro wniosła skargę do tutejszego Sądu oraz otrzymała sporządzone na jej wniosek uzasadnienie zapadłego wyroku, który był dla strony rozstrzygnięciem niekorzystnym – powinna była liczyć się z koniecznością terminowego podejmowania dalszych czynności w postępowaniu i zdawać sobie sprawę, że nieterminowe dokonywanie czynności procesowych może mieć swoje konsekwencje prawne. W konsekwencji obowiązana była do dochowania szczególnej staranności w zakresie trybu i rygorów związanych z korzystaniem z przysługujących stornie środków zaskarżenia. Domniemane wniesienie skargi kasacyjnej w drodze zwykłej przesyłki listowej i niezachowanie jakichkolwiek dowodów dokonania tej czynności o dochowaniu tego rodzaju wymaganej staranności nie świadczy. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie i na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła A.B. i S.R. wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej powinien zatem zawierać okoliczności wskazujące na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu Sąd powinien brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Instytucja przywrócenia terminu jest stosowna jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Wprawdzie brak winy w uchybieniu terminowi zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego, lecz jednocześnie uprawdopodobnienie winno dotyczyć takich okoliczności, które pozwalają na przyjęcie braku winy strony w uchybieniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji trafnie ocenił, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Pomimo wezwania Sądu skarżąca nie przedstawiła, żadnego innego dowodu potwierdzającego datę nadania przesyłki zawierającej skargę kasacyjną. Zaznaczyć należy, iż co prawda art. 83 § 3 p.p.s.a. nie nakłada na stronę obowiązku wysyłania pism skierowanych do sądu jako przesyłek rejestrowych, jednakże nadanie pisma w trybie art. 83 § 3 p.p.s.a. jest czynnością procesową, a w konsekwencji nakłada na stroną obowiązek posiadania dowodu nadania pisma (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 403). Z ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych jednoznacznie wynika, iż to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zachowania terminu do dokonania czynności procesowej w terminie. Dowodem takim nie może być oświadczenie strony, że dopełnia czynności w terminie (post. NSA z dnia 31 marca 2005 r., II OZ 133/05). Bezwątpienia dowodem takim jest potwierdzenie nadania pisma w postaci przesyłki rejestrowanej. Nadanie pisma listem zwykłym w praktyce pozbawia zainteresowanego urzędowego dowodu dokonania czynności, aczkolwiek nie wyklucza możliwości przeprowadzenia innych dowodów mających na celu wykazanie terminowości podjętych działań. Jednakże w przedmiotowej sprawie skarżąca nie przedstawiła żadnych innych dowodów, poza swoim oświadczeniem o dokonaniu czynności. Strona, nadając pismo w urzędzie pocztowym listem zwykłym zamiast listem poleconym, nie dochowała należytej staranności. Skoro więc, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, nie przedstawiono dowodów potwierdzających wcześniejszą datę nadania skargi kasacyjnej to za datę jej nadania należało uznać dzień 14 października 2014 r. (data nadania pocztowego na kopercie zawierającej przesyłkę, k-140). Ponieważ termin do złożenia skargi kasacyjnej mijał w dniu 14 sierpnia 2014 r., w niniejszej sprawie należało odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 29 maja 2014 r. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.