II OZ 900/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 12 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2939/13 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. C., U. K., M. C. i K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2939/13 odmówił B. M. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. C., U.K., M. C. i K.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Sąd wskazał, że w dniu 28 maja 2014 r. B. M. złożył do sprawy IV SA/Wa 2939/13 wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Sprawa o podanej wyżej sygnaturze została zakończona przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Na obecnym etapie postępowania strona jest zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 250 zł z tytułu wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 26 lutego 2014 r. o umorzeniu postępowania sądowego. Wnioskodawca oświadczył, że jest współposiadaczem dwóch mieszkań (o powierzchni 70 i 54 m²), nieruchomości rolnej (4900 m²), ośmioletniego samochodu osobowego oraz zasobów pieniężnych w wysokości 17.000 zł. Dwuosobowa rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wnioskodawcy w wysokości 6.000 zł oraz wynagrodzenia za pracę jego żony (D. M.) w wysokości 5.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że ujawnione przez wnioskodawcę dochody oraz majątek nie pozwalają nawet w najmniejszym stopniu wątpić w jego zdolność do poniesienia wiążących się z niniejszą sprawą kosztów sądowych. Innymi słowy, sytuacja majątkowa strony nie powoduje konieczności przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nawet w części. Wpis sądowy należny z tytuły wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 26 lutego 2014 r. wynosi 250 zł. Według Sądu, ten jednorazowy wydatek nie odbije się negatywnie na możliwościach zakupu przez wnioskodawcę niezbędnych do egzystencji dóbr i usług (np. żywność, lekarstwa, opłaty za utrzymanie lokalu mieszkalnego). Wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy kwoty miesięcznych dochodów B. M. oraz mieszkającej z nim żony (11.000 zł), a przede wszystkim posiadane oszczędności (17.000 zł), w ocenie Sądu w zupełności wystarczą do pokrycia wszelkich kosztów postępowania sądowego oraz bieżących ciężarów utrzymania. Sytuacja, w której znajduje się wnioskodawca nie jest tego rodzaju, aby istniała konieczność przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Rodzina skarżącego nie jest z pewnością zagrożona bezdomnością czy ubóstwem. Wszyscy członkowie rodziny skarżącego otrzymują stałe dochody; posiadają też znaczne oszczędności. Powołanie się przez wnioskodawcę w piśmie z dnia 9 lipca 2014 r. na okoliczność nieustalenia w niniejszym postępowaniu kosztów jego utrzymania dowodzi, że strona nie posiada rozeznania w zakresie instytucji prawa pomocy. Sąd podkreślił, iż jedynie wysokie prawdopodobieństwo powstania uszczerbku na wydatkach w zakresie zakupu żywności, lekarstw czy opłat za lokal mieszkalny mogłoby wpłynąć na przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę stan dochodów i majątku rodziny skarżącego, nie sposób dopatrzeć się takiej ewentualności. Na powyższe postanowienie B. M. złożył zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W niniejszej sprawie Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że sytuacja materialna wnioskodawcy nie kwalifikuje go do uwzględnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy bowiem mieć na uwadze, że B. M. wraz z żoną uzyskują stały dochód wynoszący 11 000 zł brutto miesięcznie. Ponadto, wnioskodawca jest współwłaścicielem dwóch mieszkań (o powierzchni 70 m² i 54 m²), nieruchomości rolnej (4900 m²), ośmioletniego samochodu osobowego marki [...] o wartości ok. 30 000 zł oraz zasobów pieniężnych w wysokości 17 000 zł. Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że wnioskodawca nie należy do osób rzeczywiście ubogich, które obiektywnie nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc się zaś do zarzutu zażalenia, że Sąd I instancji nie dokonał porównania dochodów i wydatków wnioskodawcy, wskazać należy, że dla oceny sytuacji finansowej wnioskującego o prawo pomocy istotne znacznie mają tylko te wydatki, które są niezbędne dla utrzymania rodziny. Mając na względzie osiągane przez wnioskodawcę i jego żonę dochody i stan majątkowy wnioskodawcy, nie sposób jest przyjąć, aby wydatki wiążące się z koniecznym utrzymaniem rodziny mogły uszczuplić na tyle budżet domowy, żeby niemożliwe było poniesienie przez wnioskodawcę kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W takiej sytuacji należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił B. M. przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.